ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin sənədləri açıldı -Koreya əsirləri üzərində gizli təcrübələr iddiası
Tarix: 28-04-2026 | Saat: 00:04
Bölmə:Karusel / Dünya | çapa göndər
Son dövrlərdə məxfilikdən çıxarılan ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) sənədləri 1950-ci illərdə həyata keçirilən mübahisəli MK-ULTRA proqramı ilə bağlı yeni detalları üzə çıxarıb. Sənədlərə görə, Koreya müharibəsi zamanı əsir düşmüş koreyalılar ABŞ nəzarəti altında müxtəlif psixoloji və tibbi eksperimentlərə cəlb olunublar.
Bu mövzuya ilk dəfə jurnalist Con Marks 1979-cu ildə nəşr olunan “Mançuriyalı namizədi axtararkən” kitabında toxunmuşdu. Marks CIA arxivlərinə əsaslanaraq MK-ULTRA proqramının başlanğıc mərhələsi olan “Project Bluebird” layihəsini araşdırmışdı.
Kitabda qeyd olunur ki, 1950-ci ilin oktyabrında 25 naməlum koreyalı əsir “inkişaf etmiş” sorğu texnikalarının sınağı üçün seçilmişdi. Məqsəd isə insan davranışını elə bir səviyyədə nəzarət altına almaq idi ki, fərd öz iradəsinə və hətta instinktiv özünümüdafiə reflekslərinə zidd şəkildə əmrləri yerinə yetirsin.
MK-ULTRA daha çox LSD istifadəsi və işgəncə ilə tanınsa da, yeni açıqlanan sənədlər daha “sakit” metodların da tətbiq olunduğunu göstərir. Bunlara yalan detektoru testləri, hipnoz və müxtəlif dərmanların istifadəsi daxildir. Hətta iynəsiz inyeksiya cihazları (“hypospray”) və gizli şəkildə təsir edən digər vasitələrin hazırlanması planlaşdırılırdı.
5 aprel 1950-ci il tarixli memorandumda “Project Bluebird” layihəsinin məqsədləri, büdcəsi və təşkilati strukturu ətraflı təsvir olunur. Sənədə əsasən, layihə çərçivəsində üç nəfərlik qruplar – psixiatr, hipnoz mütəxəssisi və poliqraf operatoru – xüsusi təlim keçməli idi. Layihənin büdcəsi isə 65 min dollardan çox qiymətləndirilirdi.
Sonrakı sənədlərdə ABŞ ordusunun Yaponiya və Koreyada əsirlər üzərində bu cür qruplarla işlədiyi qeyd olunur. Məqsədlər arasında insan şüuruna təsir mexanizmlərinin öyrənilməsi, siyasi baxışların formalaşdırılması və “demokratiyanın təşviqi” kimi hədəflər də yer alırdı.
Sənədlərdə diqqət çəkən məqamlardan biri isə CIA-in araşdırmaq istədiyi suallardır: insanı öz əxlaqına zidd hərəkət etməyə məcbur etmək mümkündürmü? Qısa müddətdə fərdin davranışını dəyişmək olarmı? Tam yaddaş itkisinin yaradılması nə dərəcədə realdır?
Marksın məlumatına görə, ilk sınaqlarda əsirlərə müxtəlif dərman kombinasiyaları verilərək yaddaşın süni şəkildə zəiflədilməsi test olunub. Bu təcrübələr sonradan daha geniş miqyaslı eksperimentlərə yol açıb.
Bununla belə, maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, açıqlanan sənədlərdə ABŞ-ın rəqiblərinin oxşar təcrübələr apardığını təsdiqləyən konkret sübutlara rast gəlinmir. 1983-cü ildə MK-ULTRA proqramının rəhbərlərindən biri olan kimyaçı Sidney Qottlib ifadəsində Koreya müharibəsi zamanı ABŞ əsirlərinə qarşı belə metodların tətbiqinə dair heç bir sübut tapılmadığını bildirib.
Ekspertlərin fikrincə, bu sənədlər Soyuq müharibə dövründə psixoloji müharibə və kəşfiyyat fəaliyyətlərinin nə qədər geniş və bəzən etik çərçivələrdən kənar olduğunu bir daha göstərir.
Arzuman Loğmanoğlu
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 28-04-2026 | Saat: 00:04
Bölmə:Karusel / Dünya | çapa göndər
Son dövrlərdə məxfilikdən çıxarılan ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) sənədləri 1950-ci illərdə həyata keçirilən mübahisəli MK-ULTRA proqramı ilə bağlı yeni detalları üzə çıxarıb. Sənədlərə görə, Koreya müharibəsi zamanı əsir düşmüş koreyalılar ABŞ nəzarəti altında müxtəlif psixoloji və tibbi eksperimentlərə cəlb olunublar.
Bu mövzuya ilk dəfə jurnalist Con Marks 1979-cu ildə nəşr olunan “Mançuriyalı namizədi axtararkən” kitabında toxunmuşdu. Marks CIA arxivlərinə əsaslanaraq MK-ULTRA proqramının başlanğıc mərhələsi olan “Project Bluebird” layihəsini araşdırmışdı.
Kitabda qeyd olunur ki, 1950-ci ilin oktyabrında 25 naməlum koreyalı əsir “inkişaf etmiş” sorğu texnikalarının sınağı üçün seçilmişdi. Məqsəd isə insan davranışını elə bir səviyyədə nəzarət altına almaq idi ki, fərd öz iradəsinə və hətta instinktiv özünümüdafiə reflekslərinə zidd şəkildə əmrləri yerinə yetirsin.
MK-ULTRA daha çox LSD istifadəsi və işgəncə ilə tanınsa da, yeni açıqlanan sənədlər daha “sakit” metodların da tətbiq olunduğunu göstərir. Bunlara yalan detektoru testləri, hipnoz və müxtəlif dərmanların istifadəsi daxildir. Hətta iynəsiz inyeksiya cihazları (“hypospray”) və gizli şəkildə təsir edən digər vasitələrin hazırlanması planlaşdırılırdı.
5 aprel 1950-ci il tarixli memorandumda “Project Bluebird” layihəsinin məqsədləri, büdcəsi və təşkilati strukturu ətraflı təsvir olunur. Sənədə əsasən, layihə çərçivəsində üç nəfərlik qruplar – psixiatr, hipnoz mütəxəssisi və poliqraf operatoru – xüsusi təlim keçməli idi. Layihənin büdcəsi isə 65 min dollardan çox qiymətləndirilirdi.
Sonrakı sənədlərdə ABŞ ordusunun Yaponiya və Koreyada əsirlər üzərində bu cür qruplarla işlədiyi qeyd olunur. Məqsədlər arasında insan şüuruna təsir mexanizmlərinin öyrənilməsi, siyasi baxışların formalaşdırılması və “demokratiyanın təşviqi” kimi hədəflər də yer alırdı.
Sənədlərdə diqqət çəkən məqamlardan biri isə CIA-in araşdırmaq istədiyi suallardır: insanı öz əxlaqına zidd hərəkət etməyə məcbur etmək mümkündürmü? Qısa müddətdə fərdin davranışını dəyişmək olarmı? Tam yaddaş itkisinin yaradılması nə dərəcədə realdır?
Marksın məlumatına görə, ilk sınaqlarda əsirlərə müxtəlif dərman kombinasiyaları verilərək yaddaşın süni şəkildə zəiflədilməsi test olunub. Bu təcrübələr sonradan daha geniş miqyaslı eksperimentlərə yol açıb.
Bununla belə, maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, açıqlanan sənədlərdə ABŞ-ın rəqiblərinin oxşar təcrübələr apardığını təsdiqləyən konkret sübutlara rast gəlinmir. 1983-cü ildə MK-ULTRA proqramının rəhbərlərindən biri olan kimyaçı Sidney Qottlib ifadəsində Koreya müharibəsi zamanı ABŞ əsirlərinə qarşı belə metodların tətbiqinə dair heç bir sübut tapılmadığını bildirib.
Ekspertlərin fikrincə, bu sənədlər Soyuq müharibə dövründə psixoloji müharibə və kəşfiyyat fəaliyyətlərinin nə qədər geniş və bəzən etik çərçivələrdən kənar olduğunu bir daha göstərir.
Arzuman Loğmanoğlu
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
28-04-2026
27-04-2026
