Azər Məmmədov: “Azərbaycan Türk dünyasının mühüm birləşdirici platformasına çevrilir” - Müsahibə
Tarix: 03-09-2026 | Saat: 15:06
Bölmə:Manşet / Siyasət / Özəl / Yazar2 | çapa göndər
XXI əsrdə dünyada gedən geosiyasi proseslərin istiqaməti dəyişir. Planetin müxtəlif bölgələrində yeni siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq platformaları yaranır, regional güc mərkəzlərinin rolu artır. Bu mənzərədə Türk dünyasının tarixi, coğrafi, iqtisadi və siyasi potensialı artıq yalnız gələcəyə hesablanmış bir perspektiv deyil, sürətlə reallığa çevrilən böyük bir geosiyasi layihədir. Tarixən bir-birinə bağlanan Türk dövlətləri bu gün həmin bağlılığı müasir dövlətçilik, iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat-kommunikasiya, enerji və təhlükəsizlik mexanizmləri ilə möhkəmləndirirlər. Bu prosesdə Azərbaycanın yeri xüsusilə diqqət çəkir. Azərbaycan həm Qafqazı Mərkəzi Asiya ilə, həm Xəzər hövzəsini Anadolu ilə, həm də Türk dünyasını Avropa ilə birləşdirən strateji coğrafiyada yerləşir. Lakin Azərbaycanın üstünlüyü yalnız coğrafi mövqeyi ilə məhdudlaşmır. Son illər Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi ardıcıl və məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan Türk dövlətləri arasında siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın və strateji tərəfdaşlığın fəal təşəbbüskarlarından birinə çevrilib. Prezidentin Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan və digər Mərkəzi Asiya ölkələrinə səfərləri bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın Türkiyə ilə sarsılmaz müttəfiqliyi isə bu mənzərəyə daha geniş geosiyasi məzmun verir. Bugünkü buraxılışımızda Azərbaycanın Türk dünyasının inteqrasiyasındakı əsas missiyası və bu mövzuya dair digər mühüm məsələlərlə bağlı suallarımızı “aia.az” saytının təsisçisi və baş redaktoru Azər Məmmədov cavablandırır.
– Azər müəllim, son illərdə Türk dünyasında baş verən proseslərə nəzər salanda Azərbaycanın mövqeyi və rolu əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha aydın görünür. Sizcə, bu gün Azərbaycan Türk dövlətləri birliyinin harasında dayanır və onun əsas missiyası nədən ibarətdir?
– Azərbaycan bu gün Türk dünyasının yalnız coğrafi deyil, həm də siyasi, iqtisadi və nəqliyyat baxımından mühüm mərkəzlərindən biridir. Ölkəmiz Şərqlə Qərb, Mərkəzi Asiya ilə Anadolu arasında təbii bağlantı yaradır. Azərbaycan özünü Türk dünyasının inteqrasiyasında təşəbbüskar, etibarlı və məsuliyyətli tərəf kimi təsdiqləyib. Prezident İlham Əliyevin siyasəti bu prosesi emosional çağırışlardan konkret dövlətlərarası əməkdaşlıq modelinə çevirib.
– Prezident İlham Əliyevin Mərkəzi Asiya ölkələrinə ardıcıl səfərləri diqqəti xüsusi cəlb edir. Bu səfərləri yalnız ikitərəfli münasibətlər kontekstində qiymətləndirmək doğrudurmu?
– Xeyr. Bu səfərlərin hər birinin ikitərəfli məzmunu ilə yanaşı, daha geniş geosiyasi mahiyyəti var. Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistana və Qırğızıstana səfərlər Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərini yeni mərhələyə çıxarıb. 2025-ci ildə Qazaxıstana dövlət səfəri çərçivəsində “Orta dəhlizin inkişafı” məsələsinin önə çəkilməsi bunun bariz nümunəsidir.
– Özbəkistanla münasibətlər xüsusi dinamika qazanıb. Sizcə, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi Türk dünyası üçün nə deməkdir?
– Bu, sırf ikitərəfli münasibət deyil, Türk dünyasının siyasi həmrəyliyi baxımından strateji hadisədir. 2024-cü ildə Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri, 2025-ci ildə Prezident Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycana dövlət səfəri və imzalanan müttəfiqlik sənədləri münasibətlərin hüquqi-siyasi əsasını daha da möhkəmləndirdi.
– Bəs Qazaxıstan istiqamətini necə qiymətləndirirsiniz? Azərbaycan–Qazaxıstan münasibətləri Türk dünyasının iqtisadi inteqrasiyasına hansı töhfəni verə bilər?
– Qazaxıstan Mərkəzi Asiyanın ən mühüm iqtisadi və geosiyasi dövlətlərindən biridir. Azərbaycanla Qazaxıstanı Xəzər dənizi, nəqliyyat və enerji marşrutları, tarixi-mədəni bağlar birləşdirir. Burada əsas məsələ Orta Dəhlizin imkanlarından daha səmərəli istifadə etməkdir. Azərbaycan və Qazaxıstanın əməkdaşlığı Türk dünyasının Avropa ilə bağlantısında strateji əhəmiyyət daşıyır. 2025-ci il dövlət səfərində bu istiqamətdə mühüm məsələlər müzakirə olunub.
– Türkmənistan istiqamətində də maraqlı proseslər müşahidə olunur. Prezident İlham Əliyevin 2025-ci ilin avqustunda Türkmənistana səfəri və Azərbaycan–Türkmənistan–Özbəkistan üçtərəfli görüşü sizcə hansı yeni perspektivlər yaradır?
– Bu format Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycanın əməkdaşlığının çoxvektorlu xarakter aldığını göstərir. Xəzər üzərindən nəqliyyat, enerji, ticarət və logistika əlaqələrinin genişlənməsi yeni imkanlar yaradır. Azərbaycan artıq yalnız marşrut üzərində yerləşən ölkə deyil, regional əməkdaşlığın təşəbbüskarı və təşkilatçılarından biridir.
– Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) geosiyasi çəkisi getdikcə artır. Sizcə, bu təşkilat gələcəkdə dünya siyasətində hansı rolu oynaya bilər?
– TDT-nin potensialı çox böyükdür. Burada söhbət yalnız ortaq dil və mədəniyyətdən getmir. Söhbət böyük əraziyə, enerji və təbii resurslara, nəqliyyat imkanlarına, insan kapitalına və sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatlara malik dövlətlərin əməkdaşlığından gedir. Təşkilatın qarşıdakı mərhələdə daha koordinasiyalı iqtisadi, nəqliyyat və siyasi platformaya çevrilməsi mümkündür. Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev də TDT-nin gücləndirilməsini Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi təqdim edir.
– Azərbaycan Türk dünyası ilə Türkiyə arasında hansı missiyanı yerinə yetirir? Azərbaycanın coğrafi mövqeyi bu məsələdə nə qədər əhəmiyyətlidir?
– Azərbaycanın burada tarixi və strateji missiyası var. Türkiyə ilə Mərkəzi Asiyanı Xəzər vasitəsilə birləşdirən ən mühüm xətt Azərbaycandan keçir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, enerji layihələri, Ələt limanı və Orta Dəhliz bu missiyanın real infrastruktura çevrilmiş nümunələridir. Azərbaycan faktiki olaraq Anadolu ilə Mərkəzi Asiya arasında mühüm strateji bağdır.
– Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərini Türk dünyasının inteqrasiyasından kənarda təsəvvür etmək mümkündürmü?
– Əlbəttə mümkün deyil. Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri Türk dünyasının inteqrasiyasının əsas dayaqlarından biridir. 2021-ci il Şuşa Bəyannaməsi iki ölkənin münasibətlərini müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi. Bu münasibətlər artıq yalnız ikitərəfli deyil, regional və daha geniş geosiyasi məzmun daşıyır. Prezident İlham Əliyev də bu birliyin Türk dünyası üçün mühüm amil olduğunu xüsusi vurğulayıb.
– Sizcə, Prezident İlham Əliyevin Türk dövlətlərinin inteqrasiyası prosesində şəxsi siyasi liderliyini hansı amillər şərtləndirir?
– Əsas amil ardıcıl və uzaqgörən siyasətdir. Prezident İlham Əliyev Türk dünyasına münasibətdə yalnız tarixi və mənəvi bağlardan danışmır, bu bağları siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, müdafiə və humanitar əməkdaşlığın real mexanizmlərinə çevirir. Onun Mərkəzi Asiya liderləri ilə şəxsi etimad münasibətləri də bu prosesə ciddi dinamizm verir.
– Azər müəllim, Prezident İlham Əliyevin bu ilin iyulunda Qırğızıstana dövlət səfəri, ardınca avqustun sonunda Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirlərində iştirak etmək üçün bu ölkəyə işgüzar səfəri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinə yeni çalarlar gətirdi. Xüsusilə Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldilməsi və Dövlətlərarası Şuranın 3-cü iclasının keçirilməsi hansı siyasi mesajı verir?
– Bu səfərlər Azərbaycanın Mərkəzi Asiyaya münasibətdə ardıcıl və uzunmüddətli strategiyasının mühüm göstəricisidir. Qırğızıstanla müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması iki qardaş dövlət arasında əlaqələri keyfiyyətcə yeni mərhələyə çıxarır. Burada siyasi etimadla yanaşı, nəqliyyat, enerji, investisiya, təhsil və təhlükəsizlik istiqamətlərində konkret əməkdaşlıq imkanları da genişlənir. Məncə, bu səfərin daha böyük əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın ayrı-ayrı dövlətləri ilə münasibətləri paralel və sistemli şəkildə inkişaf etdirir. Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan və Qırğızıstanla əlaqələrin dərinləşməsi Azərbaycanın Türk dünyasında birləşdirici rolunu daha da gücləndirir. Prezident İlham Əliyevin siyasəti bu coğrafiyaları bir-birinə yaxınlaşdıran siyasi və iqtisadi körpülərin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Qırğızıstan səfərinin başqa bir mühüm tərəfi də Azərbaycanın daha geniş regional və beynəlxalq platformalarda fəallığının artmasıdır. Bu baxımdan Prezidentin son səfərini yalnız ikitərəfli münasibətlərin hadisəsi kimi deyil, Azərbaycanın Mərkəzi Asiyada və bütövlükdə Türk dünyasında artan strateji rolunun növbəti göstəricisi kimi qiymətləndirərdim.
-Bəs Türk dünyasının gələcəyini necə görürsünüz? Azərbaycan bu gələcəkdə hansı yeri tutacaq?
– Mən nikbinəm. Türk dünyası artıq tarixi yaddaşdan siyasi reallığa çevrilir. Qarşıdakı mərhələdə iqtisadi inteqrasiya, nəqliyyat bağlantıları, enerji əməkdaşlığı, müdafiə və təhlükəsizlik, elm və təhsil əlaqələri daha da güclənəcək. Azərbaycanın üstünlüyü ondadır ki, ölkəmiz bu prosesin həm coğrafi, həm siyasi, həm də strateji mərkəzlərindən biridir. Əminəm ki, Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi xətt üzrə Azərbaycan Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsində bundan sonra da aparıcı rol oynayacaq
– Azər müəllim, söhbətimizin sonunda Türk dünyasının gələcəyi ilə bağlı hansı fikri bölüşmək istərdiniz?
– Mən hesab edirəm ki, Türk dünyasının qarşısında tarixdə analoqu olmayan yeni imkanlar açılıb. Bu gün biz artıq yalnız ortaq dil, tarix və mədəniyyətdən danışmırıq. Söhbət siyasi iradənin, iqtisadi maraqların, nəqliyyat dəhlizlərinin, enerji təhlükəsizliyinin, müdafiə və təhlükəsizlik baxışlarının bir-birinə yaxınlaşmasından gedir. Bu, Türk dünyasının yeni geosiyasi reallıq kimi formalaşdığını göstərir. Azərbaycan bu reallığın mərkəzi həlqələrindən biridir. Ölkəmizin Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə getdikcə dərinləşən münasibətləri və Avropaya çıxış imkanları Azərbaycanı Türk dünyasının mühüm birləşdirici platformasına çevirir. Prezident İlham Əliyevin siyasətində Türk dünyası məsələsi tarixi romantika deyil, konkret dövlət strategiyasıdır. Bu strategiyanın əsas məqsədi Türk dövlətlərini bir-birinə daha sıx bağlayan siyasi, iqtisadi və humanitar körpülər qurmaqdır. İnanıram ki, qarşıdakı illərdə Türk Dövlətləri Təşkilatı daha böyük siyasi və iqtisadi çəkiyə malik olacaq. Türk dünyasının yüksəlişi heç bir dövlətə qarşı yönəlmiş proses deyil. Əksinə, bu, qarşılıqlı hörmət, suverenlik, əməkdaşlıq və ortaq inkişaf üzərində qurulan yeni bir güc mərkəzinin formalaşmasıdır. Bu böyük tarixi prosesdə Azərbaycanın missiyası aydındır: Türk dünyasının ayrı-ayrı coğrafiyalarını birləşdirən yolların kəsişdiyi, siyasi iradələrin yaxınlaşdığı və ortaq gələcəyin qurulduğu strateji mərkəz olmaq. Türk dünyası artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığıdır. Azərbaycanın isə bu reallığın formalaşmasında öz sözü, öz mövqeyi və öz tarixi missiyası var.
Müsahibəni hazırladı: Elbrus Bağırov
aia.az
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 03-09-2026 | Saat: 15:06
Bölmə:Manşet / Siyasət / Özəl / Yazar2 | çapa göndər
XXI əsrdə dünyada gedən geosiyasi proseslərin istiqaməti dəyişir. Planetin müxtəlif bölgələrində yeni siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq platformaları yaranır, regional güc mərkəzlərinin rolu artır. Bu mənzərədə Türk dünyasının tarixi, coğrafi, iqtisadi və siyasi potensialı artıq yalnız gələcəyə hesablanmış bir perspektiv deyil, sürətlə reallığa çevrilən böyük bir geosiyasi layihədir. Tarixən bir-birinə bağlanan Türk dövlətləri bu gün həmin bağlılığı müasir dövlətçilik, iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat-kommunikasiya, enerji və təhlükəsizlik mexanizmləri ilə möhkəmləndirirlər. Bu prosesdə Azərbaycanın yeri xüsusilə diqqət çəkir. Azərbaycan həm Qafqazı Mərkəzi Asiya ilə, həm Xəzər hövzəsini Anadolu ilə, həm də Türk dünyasını Avropa ilə birləşdirən strateji coğrafiyada yerləşir. Lakin Azərbaycanın üstünlüyü yalnız coğrafi mövqeyi ilə məhdudlaşmır. Son illər Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi ardıcıl və məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan Türk dövlətləri arasında siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın və strateji tərəfdaşlığın fəal təşəbbüskarlarından birinə çevrilib. Prezidentin Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan və digər Mərkəzi Asiya ölkələrinə səfərləri bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın Türkiyə ilə sarsılmaz müttəfiqliyi isə bu mənzərəyə daha geniş geosiyasi məzmun verir. Bugünkü buraxılışımızda Azərbaycanın Türk dünyasının inteqrasiyasındakı əsas missiyası və bu mövzuya dair digər mühüm məsələlərlə bağlı suallarımızı “aia.az” saytının təsisçisi və baş redaktoru Azər Məmmədov cavablandırır.
– Azər müəllim, son illərdə Türk dünyasında baş verən proseslərə nəzər salanda Azərbaycanın mövqeyi və rolu əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha aydın görünür. Sizcə, bu gün Azərbaycan Türk dövlətləri birliyinin harasında dayanır və onun əsas missiyası nədən ibarətdir?
– Azərbaycan bu gün Türk dünyasının yalnız coğrafi deyil, həm də siyasi, iqtisadi və nəqliyyat baxımından mühüm mərkəzlərindən biridir. Ölkəmiz Şərqlə Qərb, Mərkəzi Asiya ilə Anadolu arasında təbii bağlantı yaradır. Azərbaycan özünü Türk dünyasının inteqrasiyasında təşəbbüskar, etibarlı və məsuliyyətli tərəf kimi təsdiqləyib. Prezident İlham Əliyevin siyasəti bu prosesi emosional çağırışlardan konkret dövlətlərarası əməkdaşlıq modelinə çevirib.
– Prezident İlham Əliyevin Mərkəzi Asiya ölkələrinə ardıcıl səfərləri diqqəti xüsusi cəlb edir. Bu səfərləri yalnız ikitərəfli münasibətlər kontekstində qiymətləndirmək doğrudurmu?
– Xeyr. Bu səfərlərin hər birinin ikitərəfli məzmunu ilə yanaşı, daha geniş geosiyasi mahiyyəti var. Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistana və Qırğızıstana səfərlər Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərini yeni mərhələyə çıxarıb. 2025-ci ildə Qazaxıstana dövlət səfəri çərçivəsində “Orta dəhlizin inkişafı” məsələsinin önə çəkilməsi bunun bariz nümunəsidir.
– Özbəkistanla münasibətlər xüsusi dinamika qazanıb. Sizcə, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi Türk dünyası üçün nə deməkdir?
– Bu, sırf ikitərəfli münasibət deyil, Türk dünyasının siyasi həmrəyliyi baxımından strateji hadisədir. 2024-cü ildə Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri, 2025-ci ildə Prezident Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycana dövlət səfəri və imzalanan müttəfiqlik sənədləri münasibətlərin hüquqi-siyasi əsasını daha da möhkəmləndirdi.
– Bəs Qazaxıstan istiqamətini necə qiymətləndirirsiniz? Azərbaycan–Qazaxıstan münasibətləri Türk dünyasının iqtisadi inteqrasiyasına hansı töhfəni verə bilər?
– Qazaxıstan Mərkəzi Asiyanın ən mühüm iqtisadi və geosiyasi dövlətlərindən biridir. Azərbaycanla Qazaxıstanı Xəzər dənizi, nəqliyyat və enerji marşrutları, tarixi-mədəni bağlar birləşdirir. Burada əsas məsələ Orta Dəhlizin imkanlarından daha səmərəli istifadə etməkdir. Azərbaycan və Qazaxıstanın əməkdaşlığı Türk dünyasının Avropa ilə bağlantısında strateji əhəmiyyət daşıyır. 2025-ci il dövlət səfərində bu istiqamətdə mühüm məsələlər müzakirə olunub.
– Türkmənistan istiqamətində də maraqlı proseslər müşahidə olunur. Prezident İlham Əliyevin 2025-ci ilin avqustunda Türkmənistana səfəri və Azərbaycan–Türkmənistan–Özbəkistan üçtərəfli görüşü sizcə hansı yeni perspektivlər yaradır?
– Bu format Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycanın əməkdaşlığının çoxvektorlu xarakter aldığını göstərir. Xəzər üzərindən nəqliyyat, enerji, ticarət və logistika əlaqələrinin genişlənməsi yeni imkanlar yaradır. Azərbaycan artıq yalnız marşrut üzərində yerləşən ölkə deyil, regional əməkdaşlığın təşəbbüskarı və təşkilatçılarından biridir.
– Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) geosiyasi çəkisi getdikcə artır. Sizcə, bu təşkilat gələcəkdə dünya siyasətində hansı rolu oynaya bilər?
– TDT-nin potensialı çox böyükdür. Burada söhbət yalnız ortaq dil və mədəniyyətdən getmir. Söhbət böyük əraziyə, enerji və təbii resurslara, nəqliyyat imkanlarına, insan kapitalına və sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatlara malik dövlətlərin əməkdaşlığından gedir. Təşkilatın qarşıdakı mərhələdə daha koordinasiyalı iqtisadi, nəqliyyat və siyasi platformaya çevrilməsi mümkündür. Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev də TDT-nin gücləndirilməsini Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi təqdim edir.
– Azərbaycan Türk dünyası ilə Türkiyə arasında hansı missiyanı yerinə yetirir? Azərbaycanın coğrafi mövqeyi bu məsələdə nə qədər əhəmiyyətlidir?
– Azərbaycanın burada tarixi və strateji missiyası var. Türkiyə ilə Mərkəzi Asiyanı Xəzər vasitəsilə birləşdirən ən mühüm xətt Azərbaycandan keçir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, enerji layihələri, Ələt limanı və Orta Dəhliz bu missiyanın real infrastruktura çevrilmiş nümunələridir. Azərbaycan faktiki olaraq Anadolu ilə Mərkəzi Asiya arasında mühüm strateji bağdır.
– Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərini Türk dünyasının inteqrasiyasından kənarda təsəvvür etmək mümkündürmü?
– Əlbəttə mümkün deyil. Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri Türk dünyasının inteqrasiyasının əsas dayaqlarından biridir. 2021-ci il Şuşa Bəyannaməsi iki ölkənin münasibətlərini müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi. Bu münasibətlər artıq yalnız ikitərəfli deyil, regional və daha geniş geosiyasi məzmun daşıyır. Prezident İlham Əliyev də bu birliyin Türk dünyası üçün mühüm amil olduğunu xüsusi vurğulayıb.
– Sizcə, Prezident İlham Əliyevin Türk dövlətlərinin inteqrasiyası prosesində şəxsi siyasi liderliyini hansı amillər şərtləndirir?
– Əsas amil ardıcıl və uzaqgörən siyasətdir. Prezident İlham Əliyev Türk dünyasına münasibətdə yalnız tarixi və mənəvi bağlardan danışmır, bu bağları siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, müdafiə və humanitar əməkdaşlığın real mexanizmlərinə çevirir. Onun Mərkəzi Asiya liderləri ilə şəxsi etimad münasibətləri də bu prosesə ciddi dinamizm verir.
– Azər müəllim, Prezident İlham Əliyevin bu ilin iyulunda Qırğızıstana dövlət səfəri, ardınca avqustun sonunda Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirlərində iştirak etmək üçün bu ölkəyə işgüzar səfəri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinə yeni çalarlar gətirdi. Xüsusilə Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldilməsi və Dövlətlərarası Şuranın 3-cü iclasının keçirilməsi hansı siyasi mesajı verir?
– Bu səfərlər Azərbaycanın Mərkəzi Asiyaya münasibətdə ardıcıl və uzunmüddətli strategiyasının mühüm göstəricisidir. Qırğızıstanla müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması iki qardaş dövlət arasında əlaqələri keyfiyyətcə yeni mərhələyə çıxarır. Burada siyasi etimadla yanaşı, nəqliyyat, enerji, investisiya, təhsil və təhlükəsizlik istiqamətlərində konkret əməkdaşlıq imkanları da genişlənir. Məncə, bu səfərin daha böyük əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın ayrı-ayrı dövlətləri ilə münasibətləri paralel və sistemli şəkildə inkişaf etdirir. Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan və Qırğızıstanla əlaqələrin dərinləşməsi Azərbaycanın Türk dünyasında birləşdirici rolunu daha da gücləndirir. Prezident İlham Əliyevin siyasəti bu coğrafiyaları bir-birinə yaxınlaşdıran siyasi və iqtisadi körpülərin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Qırğızıstan səfərinin başqa bir mühüm tərəfi də Azərbaycanın daha geniş regional və beynəlxalq platformalarda fəallığının artmasıdır. Bu baxımdan Prezidentin son səfərini yalnız ikitərəfli münasibətlərin hadisəsi kimi deyil, Azərbaycanın Mərkəzi Asiyada və bütövlükdə Türk dünyasında artan strateji rolunun növbəti göstəricisi kimi qiymətləndirərdim.
-Bəs Türk dünyasının gələcəyini necə görürsünüz? Azərbaycan bu gələcəkdə hansı yeri tutacaq?
– Mən nikbinəm. Türk dünyası artıq tarixi yaddaşdan siyasi reallığa çevrilir. Qarşıdakı mərhələdə iqtisadi inteqrasiya, nəqliyyat bağlantıları, enerji əməkdaşlığı, müdafiə və təhlükəsizlik, elm və təhsil əlaqələri daha da güclənəcək. Azərbaycanın üstünlüyü ondadır ki, ölkəmiz bu prosesin həm coğrafi, həm siyasi, həm də strateji mərkəzlərindən biridir. Əminəm ki, Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi xətt üzrə Azərbaycan Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsində bundan sonra da aparıcı rol oynayacaq
– Azər müəllim, söhbətimizin sonunda Türk dünyasının gələcəyi ilə bağlı hansı fikri bölüşmək istərdiniz?
– Mən hesab edirəm ki, Türk dünyasının qarşısında tarixdə analoqu olmayan yeni imkanlar açılıb. Bu gün biz artıq yalnız ortaq dil, tarix və mədəniyyətdən danışmırıq. Söhbət siyasi iradənin, iqtisadi maraqların, nəqliyyat dəhlizlərinin, enerji təhlükəsizliyinin, müdafiə və təhlükəsizlik baxışlarının bir-birinə yaxınlaşmasından gedir. Bu, Türk dünyasının yeni geosiyasi reallıq kimi formalaşdığını göstərir. Azərbaycan bu reallığın mərkəzi həlqələrindən biridir. Ölkəmizin Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə getdikcə dərinləşən münasibətləri və Avropaya çıxış imkanları Azərbaycanı Türk dünyasının mühüm birləşdirici platformasına çevirir. Prezident İlham Əliyevin siyasətində Türk dünyası məsələsi tarixi romantika deyil, konkret dövlət strategiyasıdır. Bu strategiyanın əsas məqsədi Türk dövlətlərini bir-birinə daha sıx bağlayan siyasi, iqtisadi və humanitar körpülər qurmaqdır. İnanıram ki, qarşıdakı illərdə Türk Dövlətləri Təşkilatı daha böyük siyasi və iqtisadi çəkiyə malik olacaq. Türk dünyasının yüksəlişi heç bir dövlətə qarşı yönəlmiş proses deyil. Əksinə, bu, qarşılıqlı hörmət, suverenlik, əməkdaşlıq və ortaq inkişaf üzərində qurulan yeni bir güc mərkəzinin formalaşmasıdır. Bu böyük tarixi prosesdə Azərbaycanın missiyası aydındır: Türk dünyasının ayrı-ayrı coğrafiyalarını birləşdirən yolların kəsişdiyi, siyasi iradələrin yaxınlaşdığı və ortaq gələcəyin qurulduğu strateji mərkəz olmaq. Türk dünyası artıq gələcəyin deyil, bu günün reallığıdır. Azərbaycanın isə bu reallığın formalaşmasında öz sözü, öz mövqeyi və öz tarixi missiyası var.
Müsahibəni hazırladı: Elbrus Bağırov
aia.az
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
