Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığında yeni geosiyasi reallıqlar
Tarix: 14-11-2026 | Saat: 11:44
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində geosiyasi proseslərin sürətlə dəyişdiyi, qlobal təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən formalaşdığı və iqtisadi əməkdaşlığın yeni məzmun qazandığı bir dövrdə dövlətlərarası münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması iki ölkənin münasibətlərində mühüm siyasi hadisə olmaqla yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin və çoxşaxəli xarici siyasət kursunun növbəti təsdiqidir.
2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış Birgə Bəyannamə uzun illər ərzində formalaşmış dostluq və əməkdaşlıq münasibətlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsini nəzərdə tutur. Sənədin 1994-cü il 23 fevral tarixli Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə, eləcə də 1998-ci il 21 iyul tarixli Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə əsaslanması münasibətlərin ardıcıl inkişafının və siyasi etimadın mühüm göstəricisidir.
Bu sənədin əhəmiyyəti ikitərəfli münasibətlərin genişləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Bəyannamə, eyni zamanda, Azərbaycanın dəyişən dünya nizamında artan rolunu, beynəlxalq tərəfdaşlarla bərabərhüquqlu əməkdaşlıq imkanlarını və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət strategiyasını nümayiş etdirir.
Birgə Bəyannamənin əsas siyasi istiqamətlərindən biri tərəflərin BMT Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətin təsdiq edilməsidir. Beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların, güc amilinin və geosiyasi qarşıdurmaların ciddi narahatlıq doğurduğu indiki şəraitdə bu prinsiplərin dövlətlərarası sənəddə xüsusi vurğulanması mühüm siyasi məna daşıyır.
Azərbaycanın xarici siyasətinin fundamental prinsiplərindən biri məhz dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət, beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin olunmasıdır. Ölkəmiz uzun illər ərzində ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələlərində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanıb. Bu baxımdan Bəyannamədə qeyd olunan müddəalar Azərbaycanın prinsipial mövqeyi ilə uzlaşır.
Sənədin digər mühüm siyasi istiqaməti Cənubi Qafqazda davamlı sülhün və sabitliyin təmin edilməsinə verilən dəstəkdir. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşmaların əhəmiyyətinin vurğulanması, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımların alqışlanması regionda yeni siyasi reallıqların beynəlxalq səviyyədə qəbul edilməsinin göstəricisidir.
Azərbaycanın təşəbbüsləri və prinsipial mövqeyi əsasında Cənubi Qafqazda formalaşan yeni reallıqlar regionun gələcəyini qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq, qarşılıqlı fayda və iqtisadi inteqrasiya üzərində qurmaq üçün geniş imkanlar yaradır. Böyük Britaniyanın bu prosesə dəstəyini təsdiqləməsi isə Azərbaycanın sülh gündəliyinin beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən dəstəklənməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Burada xüsusi qeyd edilməli məqam ondan ibarətdir ki, davamlı sülh yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, qarşılıqlı etimad, iqtisadi əlaqələr, nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması və regional əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişafı ilə möhkəmlənə bilər. Bəyannamədə məhz bu istiqamətlərin bir-birini tamamlaması sənədin strateji xarakterini daha aydın göstərir.
Bəyannamənin müdafiə və təhlükəsizlik sahəsinə dair müddəaları xüsusi diqqətə layiqdir. Müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız ənənəvi hərbi təhdidlərlə məhdudlaşmır. Kibertəhlükəsizlik, transmilli cinayətkarlıq, sərhəd təhlükəsizliyi, institusional dayanıqlılıq və yeni texnoloji risklər dövlətlərin milli təhlükəsizlik strategiyalarında mühüm yer tutur.
Bu baxımdan Azərbaycan və Böyük Britaniyanın müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi, təlim və potensialın artırılması, müdafiə sənayesi üzrə mümkün birgə təşəbbüslərin araşdırılması barədə razılığa gəlməsi qarşılıqlı maraqlara əsaslanan yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır.
Xüsusilə müdafiə sənayesi, müasir texnologiyalar, peşəkar hazırlıq və hüquq-mühafizə sahələrində təcrübə mübadiləsi gələcək əməkdaşlığın praktiki nəticələr verməsinə xidmət edə bilər.
Eyni zamanda, hüquq-mühafizə orqanları arasında tərəfdaşlığın, sərhəd idarəçiliyinin, məhkəmə və hüquqi əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi dövlət institutlarının dayanıqlılığının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın regional təhlükəsizlik sistemində artan rolu, coğrafi mövqeyi və beynəlxalq nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inkişafındakı iştirakı ölkəmizi geniş coğrafiyada təhlükəsizlik və sabitlik baxımından mühüm tərəfdaşa çevirir.
Bəyannamənin ən geniş və perspektivli istiqamətlərindən biri ticarət, investisiya və iqtisadi artımla bağlıdır.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında iqtisadi münasibətlərin möhkəm təməli mövcuddur. Xüsusilə enerji sektorunda uzun illər ərzində formalaşmış əməkdaşlıq iki ölkənin iqtisadi tərəfdaşlığının inkişafında mühüm rol oynayıb. Britaniya şirkətlərinin Azərbaycanın enerji sektoruna yatırdığı investisiyalar ölkəmizin enerji potensialının reallaşdırılmasına, beynəlxalq enerji bazarlarına inteqrasiyasına və iqtisadi inkişafına əhəmiyyətli töhfə verib.
Lakin yeni Birgə Bəyannamənin mühüm xüsusiyyətlərindən biri əməkdaşlığın ənənəvi enerji çərçivəsindən kənara çıxarılmasıdır. Sənəddə bərpaolunan enerji, infrastruktur, xidmətlər, maliyyə bazarları, yaşıl maliyyələşdirmə və kiçik və orta biznesin inkişafı kimi istiqamətlərin əhatə olunması iqtisadi münasibətlərin şaxələndirilməsinə verilən önəmi göstərir.
Bu, Azərbaycanın iqtisadi strategiyası ilə də uzlaşır. Ölkəmizin qarşıya qoyduğu əsas hədəflərdən biri qeyri-neft sektorunun inkişafı, ixrac potensialının genişləndirilməsi, innovativ iqtisadiyyatın formalaşdırılması və xarici investisiyaların cəlb edilməsidir.
Bu kontekstdə Böyük Britaniyanın maliyyə, texnologiya, idarəetmə və innovasiya sahələrində təcrübəsi Azərbaycan üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yarada bilər. Eyni zamanda, Azərbaycan bazarının regional və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri ilə əlaqələndirilməsi Britaniya biznes dairələri üçün də yeni perspektivlər açır.
Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafına dəstək Bəyannamənin geoiqtisadi əhəmiyyətini artıran mühüm müddəalardandır. Azərbaycan Şərqlə Qərb arasında mühüm nəqliyyat və logistika qovşağı kimi beynəlxalq ticarət marşrutlarının inkişafında strateji mövqeyə malikdir.
Qlobal təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsi, alternativ nəqliyyat marşrutlarına tələbatın artması və Avrasiya məkanında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi Orta Dəhlizin əhəmiyyətini daha da artırır. Bu marşrutun inkişafı yalnız tranzit imkanlarının genişləndirilməsi deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi sistemdə rolunun gücləndirilməsi deməkdir.
Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəqliyyat infrastrukturu, logistika xidmətləri, rəqəmsal gömrük sistemləri, maliyyələşdirmə və investisiya layihələri baxımından yeni imkanlar yarada bilər.
Azərbaycanın enerji siyasəti son illərdə mühüm transformasiya mərhələsinə daxil olub. Ənənəvi enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çatdırılması ilə yanaşı, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl enerji istehsalı və enerji ixracının şaxələndirilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir.
Bəyannamədə təmiz enerji keçidi, bərpaolunan enerji, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığa xüsusi yer ayrılması bu baxımdan olduqca əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın külək və günəş enerjisi potensialı, Xəzər dənizində mövcud imkanlar, eləcə də regionda enerji infrastrukturlarının inkişafı ölkəmizin gələcəkdə yaşıl enerji istehsalçısı və ixracatçısı kimi mövqeyini gücləndirə bilər.
Böyük Britaniyanın bu sahədə texnoloji və maliyyə imkanları ilə Azərbaycanın təbii resurs potensialının bir araya gətirilməsi qarşılıqlı faydalı layihələrin reallaşdırılmasına şərait yarada bilər.
Burada əsas məsələ enerji əməkdaşlığının yalnız resursların hasilatı və ixracı ilə məhdudlaşmaması, yeni texnologiyaların tətbiqi, yerli mütəxəssislərin hazırlanması və ölkəmizdə əlavə dəyər yaradan istehsal sahələrinin inkişafı ilə müşayiət olunmasıdır.
Birgə Bəyannamənin digər mühüm istiqaməti təhsil, elm, tədqiqat və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir.
Müasir dünyada dövlətlərin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii resurslar və iqtisadi göstəricilərlə deyil, insan kapitalının keyfiyyəti, elmi potensialı və texnoloji inkişaf səviyyəsi ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan təhsil və innovasiya sahəsində tərəfdaşlıq uzunmüddətli strateji əhəmiyyət daşıyır.
Böyük Britaniya ali təhsil, elmi tədqiqat, texnologiya və innovasiya sahəsində zəngin təcrübəyə malik ölkələrdəndir. Azərbaycan üçün bu təcrübədən faydalanmaq, universitetlər və elmi-tədqiqat institutları arasında birbaşa əlaqələri genişləndirmək, birgə təhsil və tədqiqat proqramlarını inkişaf etdirmək mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Xüsusilə süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə, həyat elmləri, rəqəmsallaşma və yeni texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığın təşviq edilməsi Azərbaycanın gələcək inkişaf hədəfləri ilə üst-üstə düşür.
Bu əməkdaşlıq həm də gənclərimizin beynəlxalq təhsil və elmi mühitə inteqrasiyası, müasir peşə bacarıqlarına yiyələnməsi və ölkəmizdə innovativ sahibkarlığın inkişafı üçün yeni imkanlar yarada bilər.
İnsan kapitalına yatırılan investisiya əslində dövlətin gələcəyinə yatırılan investisiyadır. Bu səbəbdən təhsil və elm sahəsində əməkdaşlığın Bəyannamədə ayrıca istiqamət kimi müəyyənləşdirilməsi sənədin yalnız bugünkü siyasi və iqtisadi maraqlara deyil, gələcək nəsillərin inkişafına da hesablandığını göstərir.
Birgə Bəyannamənin siyasi və iqtisadi əhəmiyyəti onun müddəalarının konkret layihələrə, proqramlara və ölçülə bilən nəticələrə çevrilməsi ilə daha da artacaq.
Bu baxımdan Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın rolunun xüsusi vurğulanması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sözügedən mexanizm ikitərəfli əməkdaşlığın prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi, investisiya təşəbbüslərinin əlaqələndirilməsi və biznes dairələri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi üçün səmərəli platforma rolunu oynaya bilər.
Əsas hədəf siyasi dialoqu iqtisadi nəticələrlə, iqtisadi əməkdaşlığı texnoloji inkişafla, texnoloji inkişafı isə insan kapitalının gücləndirilməsi ilə əlaqələndirmək olmalıdır.
İki ölkənin vətəndaşları, universitetləri, biznes strukturları, elmi mərkəzləri və ictimai institutları arasında birbaşa əlaqələrin genişləndirilməsi də bu prosesin mühüm tərkib hissəsidir. Çünki davamlı strateji tərəfdaşlıq yalnız hökumətlərarası münasibətlər üzərində deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı etimad və anlaşma üzərində qurulur.
Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərinin yeni məzmun və istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm sənəddir.
Bu Bəyannamə Azərbaycanın müstəqil və çoxşaxəli xarici siyasətinin, beynəlxalq tərəfdaşlarla qarşılıqlı hörmət və milli maraqlar əsasında əməkdaşlıq modelinin növbəti ifadəsidir. Sənədin müdafiə və təhlükəsizlikdən iqtisadiyyata, enerji sahəsindən təhsilə, innovasiyadan insanlararası əlaqələrə qədər geniş sahələri əhatə etməsi tərəfdaşlığın uzunmüddətli xarakterini müəyyənləşdirir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət kursunun əsas xüsusiyyətlərindən biri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş, mühüm iqtisadi və nəqliyyat qovşağı, regional sülh və əməkdaşlıq təşəbbüslərinin fəal iştirakçısı kimi mövqeyinin gücləndirilməsidir.
Böyük Britaniya ilə imzalanmış bu sənəd də həmin strategiyanın mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilməlidir.
Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə əldə edilmiş siyasi üstünlükləri dayanıqlı iqtisadi inkişafa, yeni investisiyalara, müasir texnologiyalara, güclü insan kapitalına və regional əməkdaşlığın genişlənməsinə çevirməkdir.
Strateji tərəfdaşlığın həqiqi dəyəri də məhz bu nəticələrlə ölçüləcək. Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin yeni mərhələsi qarşılıqlı etimadın, bərabərhüquqlu əməkdaşlığın və ortaq maraqların əsasında hər iki ölkə üçün uzunmüddətli faydalar yaratmaq potensialına malikdir.
Məşhur Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 14-11-2026 | Saat: 11:44
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində geosiyasi proseslərin sürətlə dəyişdiyi, qlobal təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən formalaşdığı və iqtisadi əməkdaşlığın yeni məzmun qazandığı bir dövrdə dövlətlərarası münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması iki ölkənin münasibətlərində mühüm siyasi hadisə olmaqla yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin və çoxşaxəli xarici siyasət kursunun növbəti təsdiqidir.
2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış Birgə Bəyannamə uzun illər ərzində formalaşmış dostluq və əməkdaşlıq münasibətlərinin yeni mərhələyə yüksəldilməsini nəzərdə tutur. Sənədin 1994-cü il 23 fevral tarixli Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə, eləcə də 1998-ci il 21 iyul tarixli Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə əsaslanması münasibətlərin ardıcıl inkişafının və siyasi etimadın mühüm göstəricisidir.
Bu sənədin əhəmiyyəti ikitərəfli münasibətlərin genişləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Bəyannamə, eyni zamanda, Azərbaycanın dəyişən dünya nizamında artan rolunu, beynəlxalq tərəfdaşlarla bərabərhüquqlu əməkdaşlıq imkanlarını və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət strategiyasını nümayiş etdirir.
Birgə Bəyannamənin əsas siyasi istiqamətlərindən biri tərəflərin BMT Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətin təsdiq edilməsidir. Beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların, güc amilinin və geosiyasi qarşıdurmaların ciddi narahatlıq doğurduğu indiki şəraitdə bu prinsiplərin dövlətlərarası sənəddə xüsusi vurğulanması mühüm siyasi məna daşıyır.
Azərbaycanın xarici siyasətinin fundamental prinsiplərindən biri məhz dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət, beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin olunmasıdır. Ölkəmiz uzun illər ərzində ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələlərində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanıb. Bu baxımdan Bəyannamədə qeyd olunan müddəalar Azərbaycanın prinsipial mövqeyi ilə uzlaşır.
Sənədin digər mühüm siyasi istiqaməti Cənubi Qafqazda davamlı sülhün və sabitliyin təmin edilməsinə verilən dəstəkdir. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşmaların əhəmiyyətinin vurğulanması, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımların alqışlanması regionda yeni siyasi reallıqların beynəlxalq səviyyədə qəbul edilməsinin göstəricisidir.
Azərbaycanın təşəbbüsləri və prinsipial mövqeyi əsasında Cənubi Qafqazda formalaşan yeni reallıqlar regionun gələcəyini qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq, qarşılıqlı fayda və iqtisadi inteqrasiya üzərində qurmaq üçün geniş imkanlar yaradır. Böyük Britaniyanın bu prosesə dəstəyini təsdiqləməsi isə Azərbaycanın sülh gündəliyinin beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən dəstəklənməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Burada xüsusi qeyd edilməli məqam ondan ibarətdir ki, davamlı sülh yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, qarşılıqlı etimad, iqtisadi əlaqələr, nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması və regional əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişafı ilə möhkəmlənə bilər. Bəyannamədə məhz bu istiqamətlərin bir-birini tamamlaması sənədin strateji xarakterini daha aydın göstərir.
Bəyannamənin müdafiə və təhlükəsizlik sahəsinə dair müddəaları xüsusi diqqətə layiqdir. Müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız ənənəvi hərbi təhdidlərlə məhdudlaşmır. Kibertəhlükəsizlik, transmilli cinayətkarlıq, sərhəd təhlükəsizliyi, institusional dayanıqlılıq və yeni texnoloji risklər dövlətlərin milli təhlükəsizlik strategiyalarında mühüm yer tutur.
Bu baxımdan Azərbaycan və Böyük Britaniyanın müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi, təlim və potensialın artırılması, müdafiə sənayesi üzrə mümkün birgə təşəbbüslərin araşdırılması barədə razılığa gəlməsi qarşılıqlı maraqlara əsaslanan yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır.
Xüsusilə müdafiə sənayesi, müasir texnologiyalar, peşəkar hazırlıq və hüquq-mühafizə sahələrində təcrübə mübadiləsi gələcək əməkdaşlığın praktiki nəticələr verməsinə xidmət edə bilər.
Eyni zamanda, hüquq-mühafizə orqanları arasında tərəfdaşlığın, sərhəd idarəçiliyinin, məhkəmə və hüquqi əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi dövlət institutlarının dayanıqlılığının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın regional təhlükəsizlik sistemində artan rolu, coğrafi mövqeyi və beynəlxalq nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inkişafındakı iştirakı ölkəmizi geniş coğrafiyada təhlükəsizlik və sabitlik baxımından mühüm tərəfdaşa çevirir.
Bəyannamənin ən geniş və perspektivli istiqamətlərindən biri ticarət, investisiya və iqtisadi artımla bağlıdır.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında iqtisadi münasibətlərin möhkəm təməli mövcuddur. Xüsusilə enerji sektorunda uzun illər ərzində formalaşmış əməkdaşlıq iki ölkənin iqtisadi tərəfdaşlığının inkişafında mühüm rol oynayıb. Britaniya şirkətlərinin Azərbaycanın enerji sektoruna yatırdığı investisiyalar ölkəmizin enerji potensialının reallaşdırılmasına, beynəlxalq enerji bazarlarına inteqrasiyasına və iqtisadi inkişafına əhəmiyyətli töhfə verib.
Lakin yeni Birgə Bəyannamənin mühüm xüsusiyyətlərindən biri əməkdaşlığın ənənəvi enerji çərçivəsindən kənara çıxarılmasıdır. Sənəddə bərpaolunan enerji, infrastruktur, xidmətlər, maliyyə bazarları, yaşıl maliyyələşdirmə və kiçik və orta biznesin inkişafı kimi istiqamətlərin əhatə olunması iqtisadi münasibətlərin şaxələndirilməsinə verilən önəmi göstərir.
Bu, Azərbaycanın iqtisadi strategiyası ilə də uzlaşır. Ölkəmizin qarşıya qoyduğu əsas hədəflərdən biri qeyri-neft sektorunun inkişafı, ixrac potensialının genişləndirilməsi, innovativ iqtisadiyyatın formalaşdırılması və xarici investisiyaların cəlb edilməsidir.
Bu kontekstdə Böyük Britaniyanın maliyyə, texnologiya, idarəetmə və innovasiya sahələrində təcrübəsi Azərbaycan üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yarada bilər. Eyni zamanda, Azərbaycan bazarının regional və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri ilə əlaqələndirilməsi Britaniya biznes dairələri üçün də yeni perspektivlər açır.
Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafına dəstək Bəyannamənin geoiqtisadi əhəmiyyətini artıran mühüm müddəalardandır. Azərbaycan Şərqlə Qərb arasında mühüm nəqliyyat və logistika qovşağı kimi beynəlxalq ticarət marşrutlarının inkişafında strateji mövqeyə malikdir.
Qlobal təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsi, alternativ nəqliyyat marşrutlarına tələbatın artması və Avrasiya məkanında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi Orta Dəhlizin əhəmiyyətini daha da artırır. Bu marşrutun inkişafı yalnız tranzit imkanlarının genişləndirilməsi deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi sistemdə rolunun gücləndirilməsi deməkdir.
Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəqliyyat infrastrukturu, logistika xidmətləri, rəqəmsal gömrük sistemləri, maliyyələşdirmə və investisiya layihələri baxımından yeni imkanlar yarada bilər.
Azərbaycanın enerji siyasəti son illərdə mühüm transformasiya mərhələsinə daxil olub. Ənənəvi enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çatdırılması ilə yanaşı, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl enerji istehsalı və enerji ixracının şaxələndirilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir.
Bəyannamədə təmiz enerji keçidi, bərpaolunan enerji, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığa xüsusi yer ayrılması bu baxımdan olduqca əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın külək və günəş enerjisi potensialı, Xəzər dənizində mövcud imkanlar, eləcə də regionda enerji infrastrukturlarının inkişafı ölkəmizin gələcəkdə yaşıl enerji istehsalçısı və ixracatçısı kimi mövqeyini gücləndirə bilər.
Böyük Britaniyanın bu sahədə texnoloji və maliyyə imkanları ilə Azərbaycanın təbii resurs potensialının bir araya gətirilməsi qarşılıqlı faydalı layihələrin reallaşdırılmasına şərait yarada bilər.
Burada əsas məsələ enerji əməkdaşlığının yalnız resursların hasilatı və ixracı ilə məhdudlaşmaması, yeni texnologiyaların tətbiqi, yerli mütəxəssislərin hazırlanması və ölkəmizdə əlavə dəyər yaradan istehsal sahələrinin inkişafı ilə müşayiət olunmasıdır.
Birgə Bəyannamənin digər mühüm istiqaməti təhsil, elm, tədqiqat və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir.
Müasir dünyada dövlətlərin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii resurslar və iqtisadi göstəricilərlə deyil, insan kapitalının keyfiyyəti, elmi potensialı və texnoloji inkişaf səviyyəsi ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan təhsil və innovasiya sahəsində tərəfdaşlıq uzunmüddətli strateji əhəmiyyət daşıyır.
Böyük Britaniya ali təhsil, elmi tədqiqat, texnologiya və innovasiya sahəsində zəngin təcrübəyə malik ölkələrdəndir. Azərbaycan üçün bu təcrübədən faydalanmaq, universitetlər və elmi-tədqiqat institutları arasında birbaşa əlaqələri genişləndirmək, birgə təhsil və tədqiqat proqramlarını inkişaf etdirmək mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Xüsusilə süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə, həyat elmləri, rəqəmsallaşma və yeni texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığın təşviq edilməsi Azərbaycanın gələcək inkişaf hədəfləri ilə üst-üstə düşür.
Bu əməkdaşlıq həm də gənclərimizin beynəlxalq təhsil və elmi mühitə inteqrasiyası, müasir peşə bacarıqlarına yiyələnməsi və ölkəmizdə innovativ sahibkarlığın inkişafı üçün yeni imkanlar yarada bilər.
İnsan kapitalına yatırılan investisiya əslində dövlətin gələcəyinə yatırılan investisiyadır. Bu səbəbdən təhsil və elm sahəsində əməkdaşlığın Bəyannamədə ayrıca istiqamət kimi müəyyənləşdirilməsi sənədin yalnız bugünkü siyasi və iqtisadi maraqlara deyil, gələcək nəsillərin inkişafına da hesablandığını göstərir.
Birgə Bəyannamənin siyasi və iqtisadi əhəmiyyəti onun müddəalarının konkret layihələrə, proqramlara və ölçülə bilən nəticələrə çevrilməsi ilə daha da artacaq.
Bu baxımdan Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın rolunun xüsusi vurğulanması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sözügedən mexanizm ikitərəfli əməkdaşlığın prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi, investisiya təşəbbüslərinin əlaqələndirilməsi və biznes dairələri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi üçün səmərəli platforma rolunu oynaya bilər.
Əsas hədəf siyasi dialoqu iqtisadi nəticələrlə, iqtisadi əməkdaşlığı texnoloji inkişafla, texnoloji inkişafı isə insan kapitalının gücləndirilməsi ilə əlaqələndirmək olmalıdır.
İki ölkənin vətəndaşları, universitetləri, biznes strukturları, elmi mərkəzləri və ictimai institutları arasında birbaşa əlaqələrin genişləndirilməsi də bu prosesin mühüm tərkib hissəsidir. Çünki davamlı strateji tərəfdaşlıq yalnız hökumətlərarası münasibətlər üzərində deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı etimad və anlaşma üzərində qurulur.
Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərinin yeni məzmun və istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm sənəddir.
Bu Bəyannamə Azərbaycanın müstəqil və çoxşaxəli xarici siyasətinin, beynəlxalq tərəfdaşlarla qarşılıqlı hörmət və milli maraqlar əsasında əməkdaşlıq modelinin növbəti ifadəsidir. Sənədin müdafiə və təhlükəsizlikdən iqtisadiyyata, enerji sahəsindən təhsilə, innovasiyadan insanlararası əlaqələrə qədər geniş sahələri əhatə etməsi tərəfdaşlığın uzunmüddətli xarakterini müəyyənləşdirir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət kursunun əsas xüsusiyyətlərindən biri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş, mühüm iqtisadi və nəqliyyat qovşağı, regional sülh və əməkdaşlıq təşəbbüslərinin fəal iştirakçısı kimi mövqeyinin gücləndirilməsidir.
Böyük Britaniya ilə imzalanmış bu sənəd də həmin strategiyanın mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilməlidir.
Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə əldə edilmiş siyasi üstünlükləri dayanıqlı iqtisadi inkişafa, yeni investisiyalara, müasir texnologiyalara, güclü insan kapitalına və regional əməkdaşlığın genişlənməsinə çevirməkdir.
Strateji tərəfdaşlığın həqiqi dəyəri də məhz bu nəticələrlə ölçüləcək. Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin yeni mərhələsi qarşılıqlı etimadın, bərabərhüquqlu əməkdaşlığın və ortaq maraqların əsasında hər iki ölkə üçün uzunmüddətli faydalar yaratmaq potensialına malikdir.
Məşhur Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
14-11-2026
13-11-2026
