Qəzzada atəşkəs razılaşmasının ikinci mərhələsində altı əsas məqam

Qəzzada atəşkəs razılaşmasının ikinci mərhələsində altı əsas məqam
Tarix: 15-01-2026 | Saat: 18:03
Bölmə:Özəl | çapa göndər

Şirift ölçüsü:

İsrailin Qəzza zolağında təxminən iki il davam edən soyqırımından sonra atəşkəs razılaşması altı vacib məqamı əhatə edən ikinci, daha mürəkkəb bir mərhələyə qədəm qoyub.
Qəzzada uzunmüddətli siyasi və təhlükəsizlik tənzimləməsinə keçidi hədəfləyən atəşkəs razılaşmasının ikinci mərhələsi tərksilah, keçid hökumətinin yaradılması və yenidənqurma işlərinə başlanması daxildir.

ABŞ-ın Yaxın Şərq üzrə xüsusi elçisi Stiv Vitkoff dünən axşam Prezident Donald Trampın münaqişəyə son qoymaq üçün 20 maddəlik planı çərçivəsində razılaşmanın ikinci mərhələsinin başladığını açıqladı.

ABŞ-da yerləşən X sosial media platforması vasitəsilə verdiyi açıqlamada Vitkoff ikinci mərhələnin "atəşkəs mərhələsindən tərksilah, texnokratik administrasiya və yenidənqurma mərhələsinə" keçidi əhatə etdiyini açıqladı.

10 oktyabrda başlayan razılaşmanın ikinci mərhələsi aşağıdakı əsas məqamları əhatə edir:

1- Qəzza Sülh Şurası

İsrailin Qəzza zolağından çıxmasını tamamlamaq və tərksilah tənzimləmələrini həyata keçirmək üçün siyasi və təhlükəsizlik zəminini hazırlamaq məqsədi daşıyan müvəqqəti komitə kimi təsvir olunur.

İsrailin "Yedioth Ahronoth" qəzetinin məlumatına görə, Trampın sədrliyi ilə keçiriləcək Beynəlxalq Sülh Şurasının nümayəndəsinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Yaxın Şərq Sülh Prosesi üzrə keçmiş xüsusi koordinatoru Nikolay Mladenov olacağı gözlənilir.

Mladenovun Trampın planının həyata keçirilməsinə nəzarət etməsi və texnokratik Fələstin administrasiyası ilə Sülh Şurası arasında körpü rolunu oynaması gözlənilir. Şuranın strukturunun 23 yanvarda İsveçrədə keçiriləcək Davos Forumunda açıqlanması gözlənilir.

2- İsrailin Qəzzadan daha da geri çəkilməsi
İsrail ordusu Qəzzanın cənub və şərq zolaqlarının və şimaldakı geniş ərazilərin davam edən işğalına son qoyaraq daha da geri çəkilməyi planlaşdırır. İsrail ordusu hazırda Qəzza zolağının 50%-dən çoxunu işğal edir.

İsrail ictimai yayımçısı KAN bildirib ki, İsrailin HƏMAS-ın tərksilah edilməsində irəliləyiş olmadan nəzarəti altındakı ərazilərdən geri çəkilmək niyyəti yoxdur.

"Yedioth Ahronoth" qəzeti iddia edib ki, Təl-Əviv Fələstin qrupları imtina edərsə, tərksilahı həyata keçirmək üçün hərbi müdaxilə ehtimalına hazırlaşır.

3- Fələstin qruplarının tərksilah edilməsi
HƏMAS silahlı qüvvələrinin qorunması mövqeyini qoruyub saxlasa da, "Fələstin dövlətinin yaradılmasına zəmanət verən və bu hüququ qoruyan hər hansı bir təklifə açıqdır" deyə bildirir. HƏMAS BMT tərəfindən "işğalçı güc" kimi müəyyən edilən İsrailə qarşı "müqavimət" hərəkatı olduğunu vurğulayır.

4- Qəzza Milli İdarəetmə Komitəsi
Türkiyə, Misir və Qətər çərşənbə günü birgə bəyanatda keçid dövründə Qəzza zolağını idarə etmək üçün Fələstin rəsmilərindən ibarət və Əli Şaatın rəhbərlik etdiyi texnokratik Qəzza Milli Komitəsinin yaradılmasını alqışladıqlarını açıqladılar.

Fələstinlilərdən ibarət komitənin İsrail ordusunun geri çəkildiyi ərazilərdə mülki məsələləri və əsas xidmətləri idarə edəcəyi bildirilir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 18 noyabrda qəbul etdiyi qətnamədə Qəzzanın Trampın rəhbərlik etdiyi Qəzza Sülh Komitəsinin nəzarəti altında müstəqil texnokratlardan ibarət keçid Fələstin hökuməti tərəfindən idarə olunacağı nəzərdə tutulur.

5- Qəzzanın yenidən qurulması
Məqsəd İsrail hücumları nəticəsində mülki infrastrukturun 90%-nin məhv edildiyi Qəzzada genişmiqyaslı yenidənqurma prosesinə başlamaqdır. BMT bu yenidənqurmanın dəyərini təxminən 70 milyard dollar olaraq qiymətləndirir.

Yenidənqurma səylərinin bir hissəsi olaraq Rəfah sərhəd keçid məntəqəsinin statusu qeyri-müəyyən olaraq qalır. Vitkoff sərhəd keçidinin açılması ilə bağlı açıqlama verməsə də, İsrail mətbuatı Netanyahunun Qəzzada cəsədi tapılan sonuncu İsrail məhbusu Ran Qvilinin işində sərhəd keçidi məsələsindən təsir vasitəsi kimi istifadə etdiyini iddia edir.

6- Beynəlxalq Sabitləşdirmə Qüvvələri
ABŞ sabitliyi təmin etmək üçün Qəzzada yerləşdiriləcək "Beynəlxalq Sabitləşdirmə Qüvvəsi" yaratmaq səylərini davam etdirir. Bildirilir ki, Vaşinqton bu qüvvəni yaratmaq üçün ən azı üç ölkə (guya İtaliya, Pakistan, Banqladeş və ya Azərbaycan) ilə razılığa gəlib. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinə əsasən, bu qüvvə 2027-ci ilin sonuna qədər fəaliyyət göstərməlidir.

Misirin dəvəti ilə Qahirədə görüşən Fələstin qrupları Qəzzanı idarə etmək üçün "Qəzza İdarəetməsi üzrə Milli Komitə"nin yaradılması səylərini dəstəklədiklərini bəyan edən birgə bəyanat yayıblar.

Qruplar Qəzza Sülh Komitəsini "İsrailə Fələstin xalqına qarşı hücumlarını dayandırması üçün təzyiq göstərməyə" çağırıb, sərhəd keçidlərinin açılmasını, yardımların daxil olmasını və İsrail qüvvələrinin tamamilə geri çəkilməsini tələb ediblər.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin məlumatlarına görə, Qəzzada atəşkəs qüvvəyə minəndən bəri İsrail hücumlarında 449 fələstinli həlak olub, 1246 nəfər yaralanıb.

İsrailin Qəzza zolağına hücumları 2023-cü ilin oktyabr ayında başlayandan bəri 71.439 fələstinli həlak olub, 171.324 nəfər yaralanıb.

aia.az
Tərcümə şöbəsi

Ad və soyad:*
E-Mail:
Şərhiniz:
Kodu yazın: *