Mobil versiya
Adəm İsmayıl Bakuvi: “Naxçıvan Avrasiyanın dəyişən nəqliyyat xəritəsində mühüm mövqelərdən birini tutmaq perspektivinə malikdir”
Tarix: 12-08-2026 | Saat: 15:08
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər

Adəm İsmayıl Bakuvi: “Naxçıvan Avrasiyanın dəyişən nəqliyyat xəritəsində mühüm mövqelərdən birini tutmaq perspektivinə malikdir”

“Cənab Prezident İlham Əliyevin avqustun 11-də Naxçıvana səfəri çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə bir daha təsdiq etdi ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması Azərbaycanın regional siyasətində mühüm strateji məqsədlərdən biri olmaqla yanaşı, Naxçıvanın gələcək sosial-iqtisadi inkişafının əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir. Burada söhbət yalnız Naxçıvanla əlaqənin bərpasından getmir. Əsas hədəf Azərbaycanın ərazi baxımından ayrı düşmüş iki hissəsini müasir nəqliyyat, enerji və kommunikasiya infrastrukturu ilə birləşdirmək və bununla ölkəmizin regionun geoiqtisadi sistemindəki mövqeyini daha da gücləndirməkdir. Cənab Prezidentin ifadə etdiyi kimi, Azərbaycan bu məqsədə çatmağa çox yaxındır. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqton Zirvə Görüşündə TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsinə başlanılması isə prosesə yeni siyasi və praktiki məzmun qazandırıb. Dövlət başçısının müsahibəsində layihənin yaxın zamanda reallaşacağına dair möhkəm inamın ifadə olunması göstərir ki, uzun müddət siyasi müzakirələrin mərkəzində dayanan məsələ artıq konkret layihələndirmə və icra mərhələsinə daxil olur. Bu, Azərbaycanın uzunmüddətli və ardıcıl diplomatik fəaliyyətinin nəticəsidir. Zəngəzur dəhlizi gündəmə gəldiyi ilk gündən Azərbaycan bu məsələdə prinsipial mövqeyini qoruyub. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa quru əlaqəsinin yaradılması həm milli maraqlar, həm də regional əməkdaşlıq baxımından mühüm prioritet kimi müəyyənləşdirilib. Hazırda isə bu ideya daha geniş strateji məzmun daşıyır.”

Bu fikirləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Vəhdət Partiyasının sədri, ictimai-siyasi xadim Adəm İsmayıl Bakuvi səsləndirib.

Partiya sədri qeyd edib ki, Zəngəzur dəhlizi Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutunun mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilməklə yanaşı, Şimal-Cənub xəttinin imkanlarının genişləndirilməsinə də şərait yarada bilər: “Prezidentin müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, Naxçıvandan Culfa istiqamətində İran ərazisinə çıxan dəmir yolu bağlantısının yaradılması Azərbaycanı əlavə dəmir yolu xətti ilə İranın nəqliyyat sisteminə bağlaya və gələcəkdə Fars körfəzinə qədər uzanan yeni marşrutların formalaşmasına imkan verə bilər. Bu baxımdan Naxçıvanın coğrafi mövqeyi artıq yalnız məkan xüsusiyyəti deyil, mühüm iqtisadi üstünlükdür. Əvvəllər Azərbaycanın əsas hissəsindən ayrı olması regionun inkişaf imkanlarını məhdudlaşdıran amillərdən biri hesab olunurdusa, yeni nəqliyyat bağlantıları həmin xüsusiyyəti əksinə, böyük tranzit imkanına çevirə bilər. Naxçıvan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində formalaşan geniş nəqliyyat şəbəkələrinin kəsişmə məntəqələrindən birinə çevrilmək imkanına sahibdir. Bu potensialın miqyası konkret göstəricilərdə də özünü göstərir. Cənab Prezidentin açıqlamasına əsasən, mövcud dəmir yolu ilkin mərhələdə 1,5 milyon ton yükün daşınmasına imkan verir. Lakin Azərbaycanın qarşısına qoyduğu məqsəd daha böyükdür: Naxçıvan dəmir yolunun yenidən qurularaq yükdaşıma imkanlarının ən azı 15 milyon tona çatdırılması planlaşdırılır. Layihənin həyata keçirilməsi üçün Azərbaycanın öz maliyyə imkanlarından istifadə etməyə hazır olması da dövlətin məsələyə verdiyi strateji əhəmiyyəti göstərir. Bu göstəricinin arxasında Naxçıvan üçün yeni iqtisadi imkanlar dayanır. Yükdaşımaların artması logistika mərkəzlərinin genişlənməsi, xidmət sektorunun inkişafı, yeni investisiyaların cəlb edilməsi, məşğulluğun artması və iqtisadi aktivliyin yüksəlməsi deməkdir. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, bu proses Naxçıvanın regionun əvəzolunmaz nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə imkan verə bilər. Deməli, Zəngəzur dəhlizinin Naxçıvana verəcəyi əsas üstünlüklərdən biri də regionun iqtisadi inkişaf perspektivlərinə yeni yanaşmanın formalaşması olacaq. Naxçıvan bundan sonra yalnız daxili tələbat və məhdud regional bazar çərçivəsində fəaliyyət göstərən ərazi kimi deyil, beynəlxalq yük axınlarının keçdiyi, müxtəlif iqtisadi məkanların birləşdiyi strateji tranzit bölgə kimi nəzərdən keçiriləcək. Bu dəyişiklik xarici investisiyalar üçün də yeni imkanların yaranmasına səbəb ola bilər. Cənab Prezidentin müsahibəsində Avropa İttifaqının nümayəndələrinin Naxçıvan dəmir yolunun mövcud vəziyyəti ilə maraqlanması və dəhlizin iştirakçısı olmaq istəklərinin bildirilməsi xüsusi diqqət çəkir. Azərbaycanın Naxçıvan dəmir yolunun bərpasına beynəlxalq konsorsiumların cəlb edilməsinə müsbət yanaşması layihənin regional çərçivədən çıxaraq beynəlxalq maraq obyektinə çevrildiyini göstərir. Bunun əsas səbəbi dəhlizin reallaşmasının bütövlükdə regionun nəqliyyat gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşımasıdır. Azərbaycan öz ərazisində zəruri dəmir yolu infrastrukturunun yaradılması və Naxçıvan istiqamətində işlərin sürətləndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Ermənistan ərazisində isə 42 kilometrlik hissənin tikintisinə başlanılması gözlənilir. Naxçıvanda isə yeni texniki-iqtisadi əsaslandırma əsasında 194 kilometrlik dəmir yolu xəttinin inşası nəzərdə tutulur. Bütün bunlar Azərbaycanın yanaşmasında mühüm bir xüsusiyyəti ortaya qoyur: strateji qərar qəbul edildikdən sonra onun praktiki icrası üçün konkret addımlar atılır. Azərbaycan artıq yalnız dəhlizin siyasi əhəmiyyətindən danışmır, eyni zamanda onun texniki, infrastruktur və maliyyə əsaslarını formalaşdırır.

Fikirlərini davam etdirən müsahibimiz bunu da bildirib ki, Zəngəzur dəhlizinin strateji əhəmiyyəti yalnız dəmir yolu xətti ilə məhdudlaşmır: “Cənab Prezidentin müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan bu dəhlizə gələcəkdə çoxşaxəli regional kommunikasiya sistemi kimi yanaşır. Buradan fiber-optik kabellərin, elektrik ötürücü xətlərin, zərurət yarandığı təqdirdə isə neft-qaz kəmərlərinin keçirilməsi mümkündür. Bu isə göstərir ki, Zəngəzur dəhlizi anlayışının arxasında sadəcə nəqliyyat marşrutu deyil, daha geniş regional bağlantı konsepsiyası dayanır. Nəqliyyat, enerji və rəqəmsal kommunikasiya infrastrukturunun eyni istiqamətdə inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın regional iqtisadi inteqrasiya proseslərində rolunu daha da gücləndirə bilər. Azərbaycanın əsas hissəsindən Naxçıvana Ermənistan ərazisindən elektrik xətlərinin çəkilməsi ilə bağlı layihənin artıq hazır vəziyyətdə olması da Zəngəzur dəhlizinin enerji təhlükəsizliyi aspektinin nəzərə alındığını göstərir. Cəbrayıl rayonunda inşa olunan böyük yarımstansiyanın yüksək həcmdə elektrik enerjisinin ötürülməsi üçün nəzərdə tutulması bu strategiyanın mühüm elementlərindən biridir. Beləliklə, Zəngəzur dəhlizi Naxçıvan üçün yalnız nəqliyyat imkanlarının genişlənməsi anlamına gəlmir. Bu dəhliz enerji təminatının güclənməsi, investisiyaların artması, yeni bazarlara çıxışın asanlaşması və iqtisadi fəallığın yüksəlməsi üçün də yeni perspektivlər açır. Ən mühüm nəticələrdən biri isə Naxçıvanın Azərbaycanın vahid iqtisadi və geosiyasi məkanına fiziki bağlantısının daha da möhkəmlənməsi olacaq. Bu proses Naxçıvanın türk dünyası ilə əlaqələrinin genişlənməsinə də mühüm təsir göstərə bilər. Azərbaycan və Türkiyəni birləşdirən nəqliyyat bağlantısının Naxçıvan üzərindən inkişaf etdirilməsi Orta Dəhlizin imkanlarını genişləndirə, Avrasiya nəqliyyat sistemində yeni əlaqələrin yaranmasına əlavə stimul verə bilər. Bu səbəbdən Naxçıvanın gələcəyinə artıq yalnız yerli və ya milli səviyyədə yanaşmaq kifayət deyil. Region Avrasiyanın dəyişən nəqliyyat xəritəsində mühüm mövqelərdən birini tutmaq perspektivinə malikdir. Azərbaycanın dünya okeanına birbaşa çıxışının olmamasına baxmayaraq, cənab Prezidentin vurğuladığı kimi, ölkəmizin Avrasiya nəqliyyat dəhlizlərindən kənarda qalması mümkün deyil. Eyni yanaşma Naxçıvana da şamil olunur. Bu, Azərbaycanın xarici siyasət və iqtisadi strategiyasının mühüm üstünlüklərindən biridir. Müasir dövrdə dövlətlərin geosiyasi çəkisi yalnız ərazi və hərbi potensialla müəyyən edilmir. Nəqliyyat marşrutlarına çıxış, enerji resursları, kommunikasiya infrastrukturu, logistika imkanları və regional əlaqələr də ölkələrin strateji gücünü formalaşdıran mühüm amillərdir. Azərbaycan bütün bu istiqamətləri paralel şəkildə inkişaf etdirir və Naxçıvan həmin strategiyanın əsas bağlantı nöqtələrindən birinə çevrilir. Bu baxımdan cənab Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirləri yalnız görülən işlərin təqdimatı və ya hesabatı kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Müsahibə Azərbaycanın qarşıdakı illərdə həyata keçirəcəyi regional inkişaf, nəqliyyat və bağlantı siyasətinin əsas istiqamətlərini də ortaya qoyur. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Naxçıvanın iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artırmaqla yanaşı, Azərbaycanın regional mövqelərini də daha da möhkəmləndirəcək. Tarix boyu yollar bəzən yaşayış məntəqələrini, bəzən dövlətləri, bəzən isə bütöv qitələri bir-birinə bağlayıb. Zəngəzur dəhlizi də Azərbaycanın XXI əsrdə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bağlantı siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilir. Bu yolun əhəmiyyəti yalnız Naxçıvanla əlaqənin yaradılması ilə məhdudlaşmır. Bu, Azərbaycanın Avrasiya məkanında yeni iqtisadi, nəqliyyat və strateji imkanlara çıxışını təmin edən mühüm yol olacaq” – deyə, Adəm İsmayıl Bakuvi fikirlərini tamamlayıb.



Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi


Xəbəri paylaş


Digər xəbərlər



Xəbərə şərh yaz
Ad və soyad:*
E-Mail:
Şərhiniz:
Kodu yazın: *
yenilə, əgər kod görünmürsə
12-08-2026