Bakı dünya gücləri ilə eyni masada
Tarix: 30-09-2026 | Saat: 23:01
Bölmə:Gündəm / Ölkə | çapa göndər
Ekspertlər Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə münasibətlərlə eyni vaxtda G20-yə dəvətini də necə qiymətləndirirlər?
Azərbaycan 14-15 dekabr 2026-cı ildə ABŞ-nin Mayami şəhərində keçiriləcək G20 Liderlər Sammitində iştirak edəcək. Azərbaycanla yanaşı bir sıra digər dövlətlər də qonaq ölkə qismində dəvət olunub. Sammit ABŞ sədrliyi ilə keçirilir və beynəlxalq iqtisadiyyatla yanaşı təhlükəsizlik, enerji, ticarət və qlobal təchizat zəncirləri kimi məsələlərin müzakirə olunacağı əsas platformalardan biri olacaq.
Azərbaycanın dəvətini yalnız protokol xarakterli addım kimi qiymətləndirmək çətindir. Çünki Bakı son illərdə enerji, nəqliyyat və regional təhlükəsizlik məsələlərində daha geniş coğrafiyada əhəmiyyət qazanan layihələrin iştirakçısına çevrilib. Xüsusilə Şərq-Qərb bağlantıları, Orta dəhliz və Cənubi Qafqazın yeni nəqliyyat arxitekturası Azərbaycanın rolunu artıran amillər sırasında göstərilir.
ABŞ və Azərbaycan münasibətlərində son bir ildə baş verən dəyişiklik də bu kontekstdə diqqət çəkir. Avqustda Prezident İlham Əliyev və Donald Tramp arasında telefon danışığında iki ölkə münasibətlərinin strateji xarakter aldığı vurğulanıb. Həmin danışıqda TRIPP layihəsi və regional bağlantılar da müzakirə olunub. Əliyev G20 dəvətinə görə Trampa təşəkkür edib.
Digər tərəfdən, Vaşinqtonun G20 platformasını daha geniş diplomatik dialoq məkanı kimi təqdim etməsi də diqqət çəkir. ABŞ Rusiya Prezidenti Vladimir Putini də sammitə dəvət edib və Vaşinqton bunu müxtəlif dövlətlərin liderləri ilə birbaşa dialoq imkanı kimi izah edir.
Bu mənzərədə Azərbaycanın G20-də iştirakı Bakının müxtəlif güc mərkəzləri ilə paralel münasibətlər qurmaq imkanını nümayiş etdirir. Azərbaycan həm Qərb, həm Rusiya, həm Türkiyə, həm Çin, həm də Yaxın Şərq ölkələri ilə əlaqələr saxlayan və bu istiqamətləri bir-birinə qarşı qoymamağa çalışan dövlət kimi çıxış edir.
Ekspertlər Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə münasibətləri eyni vaxtda inkişaf etdirməsini G20 dəvətinin əsas kontekstlərindən biri kimi qiymətləndirir. Onun fikrincə, Bakı xarici siyasətdə bir istiqamətdən asılı olmayan model formalaşdırıb.
Bu baxımdan dekabr sammiti Bakı üçün sadəcə G20 toplantısında iştirak məsələsi deyil. Azərbaycan burada dünyanın aparıcı iqtisadiyyatlarının liderləri ilə eyni diplomatik platformada regional təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat və ticarət imkanlarını təqdim etmək imkanı əldə edir.
G20 dəvəti Azərbaycanın artıq yalnız Cənubi Qafqazın siyasi gündəliyi çərçivəsində deyil, daha geniş Avrasiya prosesləri kontekstində nəzərdən keçirildiyini göstərən faktlardan biridir. Qarşıdakı sammitdə Bakının əsas imkanlarından biri də məhz bu artan geosiyasi və iqtisadi rolunu konkret əməkdaşlıq layihələrinə çevirmək olacaq.
Azərbaycanın G20 sammitinə dəvət olunması ölkənin regional çərçivədən çıxaraq qlobal iqtisadi və geosiyasi gündəlikdə daha görünən aktora çevrildiyini göstərən mühüm diplomatik hadisədir.
Bəs Vaşinqtonun Bakıya bu platformada yer verməsinin arxasında hansı amillər dayanır?
Siyasi şərhçi Tural İsmayılov “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, dünyanın ən böyük iqtisadiyyatlarının təmsil olunduğu G20 platformasında Azərbaycanın qonaq ölkə kimi yer alması Bakının artıq yalnız Cənubi Qafqazın regional məsələləri ilə əlaqələndirilən paytaxt olmadığını, daha geniş Avrasiya proseslərində nəzərə alınan aktora çevrildiyini göstərən mühüm diplomatik göstəricidir: “Burada əsas sual "Azərbaycan niyə dəvət edildi?" deyil, daha çox “Azərbaycanı bu platformaya gətirən hansı siyasi və iqtisadi reallıqlar formalaşıb?” sualıdır. Cavabın mühüm hissəsi son illərdə Azərbaycanın xarici siyasətində ardıcıl şəkildə qurulan çoxistiqamətli əlaqələr sistemindədir. Bakı eyni vaxtda enerji, nəqliyyat, təhlükəsizlik, ticarət və regional əməkdaşlıq sahələrində müxtəlif tərəfdaşlarla işləməyi bacaran model formalaşdırıb. Bu yanaşma Azərbaycanın bir geosiyasi mərkəzin gündəliyinə bağlanmadan öz milli maraqları əsasında müxtəlif istiqamətlərdə əməkdaşlıq aparmasına imkan yaradıb".
Ekspertin fikrincə, Azərbaycanın G20 gündəliyinə yaxınlaşmasını şərtləndirən əsas amillərdən biri onun enerji xəritəsindəki roludur: “Uzun illər ərzində Azərbaycan öz enerji resurslarını yalnız ixrac edən ölkə kimi deyil, Avropanın və daha geniş regionun enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən tərəfdaş kimi təqdim edib. Bunun ardınca nəqliyyat və logistika istiqamətində də ciddi imkanlar meydana çıxıb. Bakı-Tiflis-Qars, Ələt limanı, Orta dəhliz və digər layihələr Azərbaycanın coğrafi mövqeyini sadəcə xəritədə yerləşən üstünlükdən real iqtisadi və logistika imkanına çevirməyə xidmət edib. Məhz bu məqam G20 kontekstində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir qlobal iqtisadiyyat yalnız istehsal və maliyyə ilə müəyyənləşmir. Təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyi, alternativ nəqliyyat marşrutları, enerji resurslarının şaxələndirilməsi, rəqəmsal bağlantılar və regional sabitlik artıq iqtisadi siyasətin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Azərbaycan isə bu sahələrin bir neçəsinin kəsişdiyi coğrafiyada yerləşir. Vaşinqtonun Bakı ilə münasibətlərində nəqliyyat və bağlantı məsələlərinin xüsusi yer tutması da təsadüfi deyil”.
T.İsmayılov xüsusilə qeyd etdi ki, TRIPP layihəsi bu mənzərənin ən diqqətçəkən elementlərindən biridir: “ABŞ və Azərbaycan arasında son dövrdə formalaşan strateji tərəfdaşlıq gündəliyində TRIPP yalnız regional yol layihəsi kimi deyil, daha geniş bağlantı sisteminin bir hissəsi kimi təqdim olunur. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatında layihənin Orta dəhlizin növbəti mühüm seqmentinə çevrilə biləcəyi, Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımaları genişləndirə, enerji və rəqəmsal bağlantılar üçün əlavə imkanlar yarada biləcəyi qeyd edilir. Burada Azərbaycanın geosiyasi çəkisini artıran mühüm xüsusiyyət ortaya çıxır: Bakı yalnız marşrutların üzərində yerləşən ölkə deyil, marşrutların formalaşmasında təşəbbüs göstərən dövlətdir. Bu fərq çox böyükdür. Coğrafiyanın verdiyi üstünlükdən istifadə etmək bir məsələdir, həmin coğrafiyanı siyasi və iqtisadi layihəyə çevirmək isə tamamilə başqa məsələdir. Azərbaycan son illərdə məhz ikinci istiqamətdə hərəkət edib və nəqliyyat xəritəsində öz rolunu infrastruktura, infrastrukturu isə diplomatik imkanlara çevirməyə çalışıb”.
Siyasi təhlilçi digər məqamlara da toxundu: “ABŞ-Azərbaycan münasibətlərində 2025-ci ildən etibarən baş verən dəyişiklik də G20 dəvətinin siyasi fonunu anlamaq baxımından mühümdür. Vaşinqtonda keçirilən görüşlər zamanı iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq istiqamətində mühüm sənədlər imzalanıb, TRIPP məsələsi gündəmə gəlib və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması üzrə siyasi prosesdə ABŞ-ın iştirakı yeni mərhələyə keçib. 2026-cı ilin avqustunda Prezident İlham Əliyev və Donald Tramp arasında telefon danışığında da iki ölkə münasibətlərinin ”strateji xarakter" aldığı vurğulanıb və G20 dəvəti ayrıca qeyd edilib. Bu faktlar göstərir ki, G20 dəvətini yalnız bir tədbirin protokol siyahısında Azərbaycanın adının görünməsi kimi qəbul etmək düzgün olmazdı. Dəvət iki ölkə arasında son dövrdə yaranmış siyasi gündəliyin daha geniş beynəlxalq platformaya çıxarılmasının elementlərindən biri kimi də oxuna bilər. Vaşinqtonun Azərbaycanla enerji, investisiya, ticarət, təhlükəsizlik, texnologiya və bağlantı kimi sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev də 2026-cı ilin iyununda ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin yeni mərhələsini məhz bu istiqamətlər üzrə geniş əməkdaşlıqla əlaqələndirmişdi".
T.İsmayılovun sözlərinə görə, Azərbaycanın diplomatik imkanlarını genişləndirən digər mühüm amil isə onun müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə münasibətlər qurmaq bacarığıdır: “Bakı Türkiyə ilə müttəfiqlik münasibətlərini inkişaf etdirir, Çinlə nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir, Rusiya ilə münasibətlər saxlayır, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə strateji tərəfdaşlığı gücləndirir, Avropa ilə enerji və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq edir, ABŞ ilə isə yeni strateji gündəlik formalaşdırır. Bu istiqamətlərin hər birinin öz məntiqi var və Azərbaycanın diplomatik xəttinin əsas xüsusiyyəti onları bir-birini istisna edən seçimlərə çevirməməsidir. Əslində Azərbaycanın son illərdəki xarici siyasət təcrübəsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri də budur: Bakı müxtəlif güc mərkəzləri arasında seçim etməklə deyil, özünün geosiyasi və iqtisadi əhəmiyyətini artırmaqla manevr imkanlarını genişləndirir. Bunun üçün isə yalnız siyasi bəyanatlar kifayət etmir. Enerji infrastrukturu, nəqliyyat dəhlizləri, limanlar, dəmir yolları, regional ticarət, rəqəmsal bağlantılar və təhlükəsizlik əməkdaşlığı konkret maddi baza yaradır. Azərbaycanın G20 kimi platformalarda diqqət çəkə bilməsinin arxasında məhz bu real imkanlar dayanır”. Ekspertin fikrincə, G20-nin öz gündəliyi də Azərbaycanın rolunu anlamaq üçün vacib açar verir: “Qlobal iqtisadiyyatın gələcəyi artıq təkcə ÜDM göstəriciləri və maliyyə bazarları ilə müəyyənləşmir. Enerji təhlükəsizliyi, təchizat zəncirlərinin dayanıqlığı, nəqliyyat bağlantılarının şaxələndirilməsi, yeni texnologiyalar və regional sabitlik iqtisadi inkişafın fundamental şərtlərinə çevrilib. Azərbaycanın üstünlüyü isə ondadır ki, bu mövzuların bir neçə istiqamətində eyni vaxtda praktik layihələri və tərəfdaşlıqları mövcuddur. Bu baxımdan Bakı üçün G20-də iştirak həm də öz gündəliyini təqdim etmək imkanına çevrilə bilər. Azərbaycanın burada əsas üstünlüyü böyük iqtisadiyyatlarla ölçülən miqyas deyil, regional imkanları qlobal proseslərlə birləşdirən mövqeyidir. Azərbaycan enerji istehsalçısı, tranzit ölkə, Avropa ilə Asiya arasında bağlantı nöqtəsi, Cənubi Qafqazın aparıcı iqtisadi mərkəzlərindən biri və yeni regional əməkdaşlıq layihələrinin iştirakçısı kimi çıxış edə bilər. Bu xüsusiyyətlərin birlikdə təqdim olunması Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi dialoqda özünəməxsus mövqeyini nümayiş etdirmək üçün mühüm imkan yaradır”.
T.İsmayılov hesab edir ki, bütün bunların fonunda G20 dəvətinin başqa bir siyasi mənası da var: “Azərbaycan son onilliklərdə beynəlxalq münasibətlər sistemində öz çəkisini tədricən artıran dövlət kimi çıxış edib. Bu proses bir gündə baş verməyib. Enerji diplomatiyasından nəqliyyat siyasətinə, regional təhlükəsizlikdən humanitar təşəbbüslərə qədər müxtəlif istiqamətlərdə toplanan təcrübə Azərbaycanın diplomatik kapitalını formalaşdırıb. İndi həmin kapitalın daha böyük beynəlxalq platformalarda görünməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər”.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 30-09-2026 | Saat: 23:01
Bölmə:Gündəm / Ölkə | çapa göndər
Ekspertlər Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə münasibətlərlə eyni vaxtda G20-yə dəvətini də necə qiymətləndirirlər?
Azərbaycan 14-15 dekabr 2026-cı ildə ABŞ-nin Mayami şəhərində keçiriləcək G20 Liderlər Sammitində iştirak edəcək. Azərbaycanla yanaşı bir sıra digər dövlətlər də qonaq ölkə qismində dəvət olunub. Sammit ABŞ sədrliyi ilə keçirilir və beynəlxalq iqtisadiyyatla yanaşı təhlükəsizlik, enerji, ticarət və qlobal təchizat zəncirləri kimi məsələlərin müzakirə olunacağı əsas platformalardan biri olacaq.
Azərbaycanın dəvətini yalnız protokol xarakterli addım kimi qiymətləndirmək çətindir. Çünki Bakı son illərdə enerji, nəqliyyat və regional təhlükəsizlik məsələlərində daha geniş coğrafiyada əhəmiyyət qazanan layihələrin iştirakçısına çevrilib. Xüsusilə Şərq-Qərb bağlantıları, Orta dəhliz və Cənubi Qafqazın yeni nəqliyyat arxitekturası Azərbaycanın rolunu artıran amillər sırasında göstərilir.
ABŞ və Azərbaycan münasibətlərində son bir ildə baş verən dəyişiklik də bu kontekstdə diqqət çəkir. Avqustda Prezident İlham Əliyev və Donald Tramp arasında telefon danışığında iki ölkə münasibətlərinin strateji xarakter aldığı vurğulanıb. Həmin danışıqda TRIPP layihəsi və regional bağlantılar da müzakirə olunub. Əliyev G20 dəvətinə görə Trampa təşəkkür edib.
Digər tərəfdən, Vaşinqtonun G20 platformasını daha geniş diplomatik dialoq məkanı kimi təqdim etməsi də diqqət çəkir. ABŞ Rusiya Prezidenti Vladimir Putini də sammitə dəvət edib və Vaşinqton bunu müxtəlif dövlətlərin liderləri ilə birbaşa dialoq imkanı kimi izah edir.
Bu mənzərədə Azərbaycanın G20-də iştirakı Bakının müxtəlif güc mərkəzləri ilə paralel münasibətlər qurmaq imkanını nümayiş etdirir. Azərbaycan həm Qərb, həm Rusiya, həm Türkiyə, həm Çin, həm də Yaxın Şərq ölkələri ilə əlaqələr saxlayan və bu istiqamətləri bir-birinə qarşı qoymamağa çalışan dövlət kimi çıxış edir.
Ekspertlər Azərbaycanın müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə münasibətləri eyni vaxtda inkişaf etdirməsini G20 dəvətinin əsas kontekstlərindən biri kimi qiymətləndirir. Onun fikrincə, Bakı xarici siyasətdə bir istiqamətdən asılı olmayan model formalaşdırıb.
Bu baxımdan dekabr sammiti Bakı üçün sadəcə G20 toplantısında iştirak məsələsi deyil. Azərbaycan burada dünyanın aparıcı iqtisadiyyatlarının liderləri ilə eyni diplomatik platformada regional təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat və ticarət imkanlarını təqdim etmək imkanı əldə edir.
G20 dəvəti Azərbaycanın artıq yalnız Cənubi Qafqazın siyasi gündəliyi çərçivəsində deyil, daha geniş Avrasiya prosesləri kontekstində nəzərdən keçirildiyini göstərən faktlardan biridir. Qarşıdakı sammitdə Bakının əsas imkanlarından biri də məhz bu artan geosiyasi və iqtisadi rolunu konkret əməkdaşlıq layihələrinə çevirmək olacaq.
Azərbaycanın G20 sammitinə dəvət olunması ölkənin regional çərçivədən çıxaraq qlobal iqtisadi və geosiyasi gündəlikdə daha görünən aktora çevrildiyini göstərən mühüm diplomatik hadisədir.
Bəs Vaşinqtonun Bakıya bu platformada yer verməsinin arxasında hansı amillər dayanır?
Siyasi şərhçi Tural İsmayılov “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, dünyanın ən böyük iqtisadiyyatlarının təmsil olunduğu G20 platformasında Azərbaycanın qonaq ölkə kimi yer alması Bakının artıq yalnız Cənubi Qafqazın regional məsələləri ilə əlaqələndirilən paytaxt olmadığını, daha geniş Avrasiya proseslərində nəzərə alınan aktora çevrildiyini göstərən mühüm diplomatik göstəricidir: “Burada əsas sual "Azərbaycan niyə dəvət edildi?" deyil, daha çox “Azərbaycanı bu platformaya gətirən hansı siyasi və iqtisadi reallıqlar formalaşıb?” sualıdır. Cavabın mühüm hissəsi son illərdə Azərbaycanın xarici siyasətində ardıcıl şəkildə qurulan çoxistiqamətli əlaqələr sistemindədir. Bakı eyni vaxtda enerji, nəqliyyat, təhlükəsizlik, ticarət və regional əməkdaşlıq sahələrində müxtəlif tərəfdaşlarla işləməyi bacaran model formalaşdırıb. Bu yanaşma Azərbaycanın bir geosiyasi mərkəzin gündəliyinə bağlanmadan öz milli maraqları əsasında müxtəlif istiqamətlərdə əməkdaşlıq aparmasına imkan yaradıb".
Ekspertin fikrincə, Azərbaycanın G20 gündəliyinə yaxınlaşmasını şərtləndirən əsas amillərdən biri onun enerji xəritəsindəki roludur: “Uzun illər ərzində Azərbaycan öz enerji resurslarını yalnız ixrac edən ölkə kimi deyil, Avropanın və daha geniş regionun enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən tərəfdaş kimi təqdim edib. Bunun ardınca nəqliyyat və logistika istiqamətində də ciddi imkanlar meydana çıxıb. Bakı-Tiflis-Qars, Ələt limanı, Orta dəhliz və digər layihələr Azərbaycanın coğrafi mövqeyini sadəcə xəritədə yerləşən üstünlükdən real iqtisadi və logistika imkanına çevirməyə xidmət edib. Məhz bu məqam G20 kontekstində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir qlobal iqtisadiyyat yalnız istehsal və maliyyə ilə müəyyənləşmir. Təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyi, alternativ nəqliyyat marşrutları, enerji resurslarının şaxələndirilməsi, rəqəmsal bağlantılar və regional sabitlik artıq iqtisadi siyasətin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Azərbaycan isə bu sahələrin bir neçəsinin kəsişdiyi coğrafiyada yerləşir. Vaşinqtonun Bakı ilə münasibətlərində nəqliyyat və bağlantı məsələlərinin xüsusi yer tutması da təsadüfi deyil”.
T.İsmayılov xüsusilə qeyd etdi ki, TRIPP layihəsi bu mənzərənin ən diqqətçəkən elementlərindən biridir: “ABŞ və Azərbaycan arasında son dövrdə formalaşan strateji tərəfdaşlıq gündəliyində TRIPP yalnız regional yol layihəsi kimi deyil, daha geniş bağlantı sisteminin bir hissəsi kimi təqdim olunur. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatında layihənin Orta dəhlizin növbəti mühüm seqmentinə çevrilə biləcəyi, Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımaları genişləndirə, enerji və rəqəmsal bağlantılar üçün əlavə imkanlar yarada biləcəyi qeyd edilir. Burada Azərbaycanın geosiyasi çəkisini artıran mühüm xüsusiyyət ortaya çıxır: Bakı yalnız marşrutların üzərində yerləşən ölkə deyil, marşrutların formalaşmasında təşəbbüs göstərən dövlətdir. Bu fərq çox böyükdür. Coğrafiyanın verdiyi üstünlükdən istifadə etmək bir məsələdir, həmin coğrafiyanı siyasi və iqtisadi layihəyə çevirmək isə tamamilə başqa məsələdir. Azərbaycan son illərdə məhz ikinci istiqamətdə hərəkət edib və nəqliyyat xəritəsində öz rolunu infrastruktura, infrastrukturu isə diplomatik imkanlara çevirməyə çalışıb”.
Siyasi təhlilçi digər məqamlara da toxundu: “ABŞ-Azərbaycan münasibətlərində 2025-ci ildən etibarən baş verən dəyişiklik də G20 dəvətinin siyasi fonunu anlamaq baxımından mühümdür. Vaşinqtonda keçirilən görüşlər zamanı iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq istiqamətində mühüm sənədlər imzalanıb, TRIPP məsələsi gündəmə gəlib və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması üzrə siyasi prosesdə ABŞ-ın iştirakı yeni mərhələyə keçib. 2026-cı ilin avqustunda Prezident İlham Əliyev və Donald Tramp arasında telefon danışığında da iki ölkə münasibətlərinin ”strateji xarakter" aldığı vurğulanıb və G20 dəvəti ayrıca qeyd edilib. Bu faktlar göstərir ki, G20 dəvətini yalnız bir tədbirin protokol siyahısında Azərbaycanın adının görünməsi kimi qəbul etmək düzgün olmazdı. Dəvət iki ölkə arasında son dövrdə yaranmış siyasi gündəliyin daha geniş beynəlxalq platformaya çıxarılmasının elementlərindən biri kimi də oxuna bilər. Vaşinqtonun Azərbaycanla enerji, investisiya, ticarət, təhlükəsizlik, texnologiya və bağlantı kimi sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev də 2026-cı ilin iyununda ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin yeni mərhələsini məhz bu istiqamətlər üzrə geniş əməkdaşlıqla əlaqələndirmişdi".
T.İsmayılovun sözlərinə görə, Azərbaycanın diplomatik imkanlarını genişləndirən digər mühüm amil isə onun müxtəlif siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə münasibətlər qurmaq bacarığıdır: “Bakı Türkiyə ilə müttəfiqlik münasibətlərini inkişaf etdirir, Çinlə nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir, Rusiya ilə münasibətlər saxlayır, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə strateji tərəfdaşlığı gücləndirir, Avropa ilə enerji və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq edir, ABŞ ilə isə yeni strateji gündəlik formalaşdırır. Bu istiqamətlərin hər birinin öz məntiqi var və Azərbaycanın diplomatik xəttinin əsas xüsusiyyəti onları bir-birini istisna edən seçimlərə çevirməməsidir. Əslində Azərbaycanın son illərdəki xarici siyasət təcrübəsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri də budur: Bakı müxtəlif güc mərkəzləri arasında seçim etməklə deyil, özünün geosiyasi və iqtisadi əhəmiyyətini artırmaqla manevr imkanlarını genişləndirir. Bunun üçün isə yalnız siyasi bəyanatlar kifayət etmir. Enerji infrastrukturu, nəqliyyat dəhlizləri, limanlar, dəmir yolları, regional ticarət, rəqəmsal bağlantılar və təhlükəsizlik əməkdaşlığı konkret maddi baza yaradır. Azərbaycanın G20 kimi platformalarda diqqət çəkə bilməsinin arxasında məhz bu real imkanlar dayanır”. Ekspertin fikrincə, G20-nin öz gündəliyi də Azərbaycanın rolunu anlamaq üçün vacib açar verir: “Qlobal iqtisadiyyatın gələcəyi artıq təkcə ÜDM göstəriciləri və maliyyə bazarları ilə müəyyənləşmir. Enerji təhlükəsizliyi, təchizat zəncirlərinin dayanıqlığı, nəqliyyat bağlantılarının şaxələndirilməsi, yeni texnologiyalar və regional sabitlik iqtisadi inkişafın fundamental şərtlərinə çevrilib. Azərbaycanın üstünlüyü isə ondadır ki, bu mövzuların bir neçə istiqamətində eyni vaxtda praktik layihələri və tərəfdaşlıqları mövcuddur. Bu baxımdan Bakı üçün G20-də iştirak həm də öz gündəliyini təqdim etmək imkanına çevrilə bilər. Azərbaycanın burada əsas üstünlüyü böyük iqtisadiyyatlarla ölçülən miqyas deyil, regional imkanları qlobal proseslərlə birləşdirən mövqeyidir. Azərbaycan enerji istehsalçısı, tranzit ölkə, Avropa ilə Asiya arasında bağlantı nöqtəsi, Cənubi Qafqazın aparıcı iqtisadi mərkəzlərindən biri və yeni regional əməkdaşlıq layihələrinin iştirakçısı kimi çıxış edə bilər. Bu xüsusiyyətlərin birlikdə təqdim olunması Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi dialoqda özünəməxsus mövqeyini nümayiş etdirmək üçün mühüm imkan yaradır”.
T.İsmayılov hesab edir ki, bütün bunların fonunda G20 dəvətinin başqa bir siyasi mənası da var: “Azərbaycan son onilliklərdə beynəlxalq münasibətlər sistemində öz çəkisini tədricən artıran dövlət kimi çıxış edib. Bu proses bir gündə baş verməyib. Enerji diplomatiyasından nəqliyyat siyasətinə, regional təhlükəsizlikdən humanitar təşəbbüslərə qədər müxtəlif istiqamətlərdə toplanan təcrübə Azərbaycanın diplomatik kapitalını formalaşdırıb. İndi həmin kapitalın daha böyük beynəlxalq platformalarda görünməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər”.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
30-09-2026
