9 İyun 1993: Ulu Öndər Heydər Əliyevin qayıdışı – Azərbaycanın xilası və Qurtuluşa aparan tarixi yol
Tarix: 05-06-2026 | Saat: 13:07
Bölmə:Özəl | çapa göndər
Azərbaycan dövlətçilik tarixində elə dönüş nöqtələri vardır ki, həmin hadisələr yalnız bir dövrün deyil, bütöv xalqın taleyini müəyyənləşdirən strateji mərhələ kimi qiymətləndirilir. 1993-cü ilin 9 iyunu məhz belə taleyüklü tarixlərdən biridir. Bu gün Azərbaycan xalqının öz xilaskar liderinə üz tutduğu, dövlət müstəqilliyinin məhv olmaq təhlükəsindən xilas edildiyi, milli dövlətçilik ənənələrinin qorunduğu və gələcək qüdrətli Azərbaycanın təməlinin qoyulduğu gün kimi tarixdə yaşayır.
Bu gün böyük qürur hissi ilə demək olar ki, müstəqil, güclü, qalib və suveren Azərbaycan məhz xalqın böyük inam göstərdiyi Heydər Əliyevin görmək istədiyi Azərbaycandır. Dövlət müstəqilliyinin qorunduğu, milli maraqların təmin edildiyi, xalqın rifahının yüksəldiyi, beynəlxalq nüfuzu artan və torpaqlarının bütövlüyünü təmin etmiş Azərbaycan Ulu Öndərin siyasi baxışlarının real nəticəsi kimi çıxış edir.
1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün olduqca mürəkkəb və təhlükəli mərhələ idi. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkədə siyasi qeyri-sabitlik hökm sürür, iqtisadi böhran dərinləşir, dövlət institutları zəifləyir, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlar işğal olunur, daxildə isə parçalanma meyilləri güclənirdi. Hakimiyyətdəki idarəetmə böhranı, təcrübəsizlik və siyasi qarşıdurmalar ölkəni faktiki olaraq vətəndaş müharibəsi həddinə gətirib çıxarmışdı. Dövlət müstəqilliyinin itirilməsi təhlükəsi artıq real xarakter almışdı.
1993-cü ilin iyun hadisələri isə vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı. Gəncədə baş verən qarşıdurmalar ölkədə hakimiyyət böhranını dərinləşdirdi, dövlət institutlarının iflic vəziyyətə düşməsi təhlükəsini yaratdı. Belə bir mürəkkəb zamanda Azərbaycan xalqı çıxış yolunu yalnız bir şəxsdə – zəngin idarəçilik təcrübəsinə malik, siyasi qətiyyəti, dövlətçilik təfəkkürü və xalq sevgisi ilə seçilən Ulu Öndər Heydər Əliyevdə görürdü.
Xalqın təkidli tələbi ilə 1993-cü il iyunun 9-da Naxçıvandan Bakıya gələn Heydər Əliyev ölkənin xilası naminə böyük məsuliyyəti öz üzərinə götürdü. Bu qayıdış sadəcə siyasi hadisə deyildi; bu, xalqın ümidsizlikdən ümidə dönüşü, sabitliyin başlanğıcı, dövlətçiliyin xilasına yönələn tarixi qərar idi. Həmin gün Azərbaycan xalqı öz liderinə olan etimadını nümayiş etdirdi, Ulu Öndər isə xalqın ümidlərini doğrultmaq üçün böyük siyasi iradə göstərdi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi bizim tarixi nailiyyətimizdir” fikri onun siyasi fəlsəfəsinin əsas mahiyyətini təşkil edirdi. O yaxşı anlayırdı ki, müstəqillik yalnız əldə edilən siyasi hüquq deyil, qorunmalı və möhkəmləndirilməli olan milli sərvətdir. Buna görə də onun hakimiyyətə qayıdışı ilk növbədə dövlət müstəqilliyinin qorunmasına və sabitliyin təmin olunmasına xidmət etdi.
1993-cü il iyunun 15-də Ulu Öndərin Azərbaycan Ali Sovetinin Sədri seçilməsi ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Sonradan Milli Qurtuluş Günü kimi tarixə düşən bu gün Azərbaycanın dağılmaq təhlükəsindən qurtuluşunun rəmzinə çevrildi. Əslində isə bu qurtuluşun başlanğıcı məhz iyunun 9-da – Ulu Öndərin Bakıya qayıtdığı gündən başlamışdı.
Qısa müddət ərzində ölkədə sabitliyin təmin olunması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Vətəndaş qarşıdurmasının qarşısı alındı, separatçılıq meyilləri zəiflədildi, dövlət idarəçiliyi sistemində peşəkarlıq prinsipləri bərpa edildi və ictimai-siyasi sabitlik formalaşdırıldı. Heydər Əliyev sabitliyi inkişafın əsas şərti hesab edir və dövlət quruculuğunu məhz bu prinsip üzərində həyata keçirirdi.
Qurtuluşun Azərbaycana qazandırdığı ən mühüm nailiyyətlərdən biri demokratik institutların formalaşdırılması oldu. Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində sistemli islahatlar aparıldı, söz və fikir azadlığının genişləndirilməsi, çoxpartiyalı sistemin inkişafı, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Mətbuat üzərində senzuranın ləğvi, hüquqi islahatların həyata keçirilməsi və demokratik təsisatların gücləndirilməsi müasir Azərbaycan dövlətinin formalaşmasında mühüm rol oynadı.
1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Konstitusiyası müstəqil dövlət quruculuğunun hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. İnsan hüquqları, demokratik idarəçilik, qanunun aliliyi və dövlət-vətəndaş münasibətləri yeni hüquqi çərçivədə təsbit olundu. Bu, Azərbaycanın müasir hüquqi dövlət modelinə keçidinin əsasını qoydu.
Ulu Öndərin uzaqgörən siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi inkişaf strategiyasının formalaşdırılması idi. 1994-cü ildə imzalanmış Əsrin müqaviləsi Azərbaycanın iqtisadi inkişafında dönüş nöqtəsinə çevrildi. Xarici investisiyaların cəlbi, enerji diplomatiyasının inkişafı və beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq ölkənin gələcək inkişafı üçün güclü təməl yaratdı.
Bu gün Azərbaycanın qazandığı bütün uğurların əsasını məhz həmin strateji qərarlar təşkil edir. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, beynəlxalq nüfuz, inkişaf edən infrastruktur və sosial rifah Qurtuluş siyasətinin real nəticələridir.
Bu siyasi kurs bu gün İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan yalnız inkişaf edən dövlət deyil, həm də qalib və suveren ölkəyə çevrilmişdir. 2020-ci ildə əldə edilən Zəfər, 2023-cü ildə ölkənin bütün ərazisində konstitusiya quruluşunun tam bərpası və ərazi bütövlüyünün təmin olunması Ulu Öndərin ən böyük arzularının reallaşmasının parlaq nümunəsidir.
Bu gün Şuşada üçrəngli bayrağın dalğalanması, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin aparılması, “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində insanların doğma yurdlarına dönüşü, milli-mənəvi həyatın yenidən canlanması 9 iyun 1993-cü ildən başlanan yolun tarixi nəticələridir.
Azərbaycan xalqı xoşbəxtdir ki, onun müstəqil dövlətçiliyinin təməlini qoruyan və möhkəmləndirən Ulu Öndər Heydər Əliyev kimi böyük şəxsiyyəti, bu siyasi xətti uğurla davam etdirən qalib lider – Prezident İlham Əliyev vardır. Artıq bir neçə ildir ki, xalqımız öz milli bayramlarını, tarixi günlərini və dövlətçilik ənənələrini Zəfər ruhunda qeyd edir.
9 İyun 1993-cü il Azərbaycan tarixində yalnız siyasi qayıdış günü deyil, dövlətçiliyin xilası, xalq–lider birliyinin təntənəsi və bugünkü güclü Azərbaycanın başlanğıc nöqtəsi kimi yaşayır. Əminliklə demək olar ki, həmin tarixdən başlanan yol Azərbaycanı bundan sonra da daha böyük zirvələrə aparacaqdır.
Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
"Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 05-06-2026 | Saat: 13:07
Bölmə:Özəl | çapa göndər
Azərbaycan dövlətçilik tarixində elə dönüş nöqtələri vardır ki, həmin hadisələr yalnız bir dövrün deyil, bütöv xalqın taleyini müəyyənləşdirən strateji mərhələ kimi qiymətləndirilir. 1993-cü ilin 9 iyunu məhz belə taleyüklü tarixlərdən biridir. Bu gün Azərbaycan xalqının öz xilaskar liderinə üz tutduğu, dövlət müstəqilliyinin məhv olmaq təhlükəsindən xilas edildiyi, milli dövlətçilik ənənələrinin qorunduğu və gələcək qüdrətli Azərbaycanın təməlinin qoyulduğu gün kimi tarixdə yaşayır.
Bu gün böyük qürur hissi ilə demək olar ki, müstəqil, güclü, qalib və suveren Azərbaycan məhz xalqın böyük inam göstərdiyi Heydər Əliyevin görmək istədiyi Azərbaycandır. Dövlət müstəqilliyinin qorunduğu, milli maraqların təmin edildiyi, xalqın rifahının yüksəldiyi, beynəlxalq nüfuzu artan və torpaqlarının bütövlüyünü təmin etmiş Azərbaycan Ulu Öndərin siyasi baxışlarının real nəticəsi kimi çıxış edir.
1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün olduqca mürəkkəb və təhlükəli mərhələ idi. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkədə siyasi qeyri-sabitlik hökm sürür, iqtisadi böhran dərinləşir, dövlət institutları zəifləyir, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlar işğal olunur, daxildə isə parçalanma meyilləri güclənirdi. Hakimiyyətdəki idarəetmə böhranı, təcrübəsizlik və siyasi qarşıdurmalar ölkəni faktiki olaraq vətəndaş müharibəsi həddinə gətirib çıxarmışdı. Dövlət müstəqilliyinin itirilməsi təhlükəsi artıq real xarakter almışdı.
1993-cü ilin iyun hadisələri isə vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı. Gəncədə baş verən qarşıdurmalar ölkədə hakimiyyət böhranını dərinləşdirdi, dövlət institutlarının iflic vəziyyətə düşməsi təhlükəsini yaratdı. Belə bir mürəkkəb zamanda Azərbaycan xalqı çıxış yolunu yalnız bir şəxsdə – zəngin idarəçilik təcrübəsinə malik, siyasi qətiyyəti, dövlətçilik təfəkkürü və xalq sevgisi ilə seçilən Ulu Öndər Heydər Əliyevdə görürdü.
Xalqın təkidli tələbi ilə 1993-cü il iyunun 9-da Naxçıvandan Bakıya gələn Heydər Əliyev ölkənin xilası naminə böyük məsuliyyəti öz üzərinə götürdü. Bu qayıdış sadəcə siyasi hadisə deyildi; bu, xalqın ümidsizlikdən ümidə dönüşü, sabitliyin başlanğıcı, dövlətçiliyin xilasına yönələn tarixi qərar idi. Həmin gün Azərbaycan xalqı öz liderinə olan etimadını nümayiş etdirdi, Ulu Öndər isə xalqın ümidlərini doğrultmaq üçün böyük siyasi iradə göstərdi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi bizim tarixi nailiyyətimizdir” fikri onun siyasi fəlsəfəsinin əsas mahiyyətini təşkil edirdi. O yaxşı anlayırdı ki, müstəqillik yalnız əldə edilən siyasi hüquq deyil, qorunmalı və möhkəmləndirilməli olan milli sərvətdir. Buna görə də onun hakimiyyətə qayıdışı ilk növbədə dövlət müstəqilliyinin qorunmasına və sabitliyin təmin olunmasına xidmət etdi.
1993-cü il iyunun 15-də Ulu Öndərin Azərbaycan Ali Sovetinin Sədri seçilməsi ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Sonradan Milli Qurtuluş Günü kimi tarixə düşən bu gün Azərbaycanın dağılmaq təhlükəsindən qurtuluşunun rəmzinə çevrildi. Əslində isə bu qurtuluşun başlanğıcı məhz iyunun 9-da – Ulu Öndərin Bakıya qayıtdığı gündən başlamışdı.
Qısa müddət ərzində ölkədə sabitliyin təmin olunması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Vətəndaş qarşıdurmasının qarşısı alındı, separatçılıq meyilləri zəiflədildi, dövlət idarəçiliyi sistemində peşəkarlıq prinsipləri bərpa edildi və ictimai-siyasi sabitlik formalaşdırıldı. Heydər Əliyev sabitliyi inkişafın əsas şərti hesab edir və dövlət quruculuğunu məhz bu prinsip üzərində həyata keçirirdi.
Qurtuluşun Azərbaycana qazandırdığı ən mühüm nailiyyətlərdən biri demokratik institutların formalaşdırılması oldu. Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində sistemli islahatlar aparıldı, söz və fikir azadlığının genişləndirilməsi, çoxpartiyalı sistemin inkişafı, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Mətbuat üzərində senzuranın ləğvi, hüquqi islahatların həyata keçirilməsi və demokratik təsisatların gücləndirilməsi müasir Azərbaycan dövlətinin formalaşmasında mühüm rol oynadı.
1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Konstitusiyası müstəqil dövlət quruculuğunun hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. İnsan hüquqları, demokratik idarəçilik, qanunun aliliyi və dövlət-vətəndaş münasibətləri yeni hüquqi çərçivədə təsbit olundu. Bu, Azərbaycanın müasir hüquqi dövlət modelinə keçidinin əsasını qoydu.
Ulu Öndərin uzaqgörən siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi inkişaf strategiyasının formalaşdırılması idi. 1994-cü ildə imzalanmış Əsrin müqaviləsi Azərbaycanın iqtisadi inkişafında dönüş nöqtəsinə çevrildi. Xarici investisiyaların cəlbi, enerji diplomatiyasının inkişafı və beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq ölkənin gələcək inkişafı üçün güclü təməl yaratdı.
Bu gün Azərbaycanın qazandığı bütün uğurların əsasını məhz həmin strateji qərarlar təşkil edir. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, beynəlxalq nüfuz, inkişaf edən infrastruktur və sosial rifah Qurtuluş siyasətinin real nəticələridir.
Bu siyasi kurs bu gün İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan yalnız inkişaf edən dövlət deyil, həm də qalib və suveren ölkəyə çevrilmişdir. 2020-ci ildə əldə edilən Zəfər, 2023-cü ildə ölkənin bütün ərazisində konstitusiya quruluşunun tam bərpası və ərazi bütövlüyünün təmin olunması Ulu Öndərin ən böyük arzularının reallaşmasının parlaq nümunəsidir.
Bu gün Şuşada üçrəngli bayrağın dalğalanması, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin aparılması, “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində insanların doğma yurdlarına dönüşü, milli-mənəvi həyatın yenidən canlanması 9 iyun 1993-cü ildən başlanan yolun tarixi nəticələridir.
Azərbaycan xalqı xoşbəxtdir ki, onun müstəqil dövlətçiliyinin təməlini qoruyan və möhkəmləndirən Ulu Öndər Heydər Əliyev kimi böyük şəxsiyyəti, bu siyasi xətti uğurla davam etdirən qalib lider – Prezident İlham Əliyev vardır. Artıq bir neçə ildir ki, xalqımız öz milli bayramlarını, tarixi günlərini və dövlətçilik ənənələrini Zəfər ruhunda qeyd edir.
9 İyun 1993-cü il Azərbaycan tarixində yalnız siyasi qayıdış günü deyil, dövlətçiliyin xilası, xalq–lider birliyinin təntənəsi və bugünkü güclü Azərbaycanın başlanğıc nöqtəsi kimi yaşayır. Əminliklə demək olar ki, həmin tarixdən başlanan yol Azərbaycanı bundan sonra da daha böyük zirvələrə aparacaqdır.
Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
"Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
