Manaf Manafov:"Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında tərəfdaşlıq yeni geosiyasi reallıqları şərtləndirir"
Tarix: 09-10-2026 | Saat: 10:52
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Xəzər dənizi əvvəllər Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında məsafə yaradan təbii sərhəd kimi qəbul edilirdi. İndi isə onun hər iki sahili arasında iqtisadi əlaqələri genişləndirən mühüm nəqliyyat və ticarət xətti formalaşır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə səsləndirdiyi fikirlər ölkəmizin region dövlətləri ilə əməkdaşlığının hansı mərhələyə yüksəldiyini aydın şəkildə nümayiş etdirdi.
Bu fikirləri aia.az-a açıqlamasında Nərimanov Rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəisi, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü Manaf Manafov deyib.
Fikirlərini davam etdirən hakim partiya təmsilçisi bildirib ki, ötən ilin noyabrında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv seçilməsi regional münasibətlərdə əhəmiyyətli yenilik oldu. Cənab Prezident bu qərara görə həmkarlarına minnətdarlığını bildirdi. O, Azərbaycanın formata daxil olmasında Türkmənistanın, xüsusilə Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun göstərdiyi dəstəyi də xüsusi qeyd etdi. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında siyasi münasibətlərin inkişafı iqtisadi sahədə də nəzərəçarpan nəticələr verir. Ötən il region dövlətləri ilə ölkəmiz arasındakı ticarət dövriyyəsi 50 faizdən artıq yüksəlib. Hazırda Azərbaycanda həmin ölkələrin sərmayəsi hesabına yaradılmış 400-dən çox şirkət fəaliyyət göstərir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla qurulan birgə investisiya fondlarının hər birinin yüz milyonlarla dollar həcmində kapitala malik olması da tərəfdaşlığın maliyyə imkanlarını göstərir. Cənab İlham Əliyev növbəti mərhələdə bu potensialın daha geniş miqyasda reallaşdırılmasını vacib hesab edir. Başlıca məqsəd ticarət əlaqələrini sadəcə məhsul mübadiləsi ilə məhdudlaşdırmamaq, ortaq investisiyalar yatırmaq, istehsal sahələri yaratmaq və beynəlxalq bazarlara birlikdə çıxmaqdır.
Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərində də qarşılıqlı təmasların artması müşahidə olunur. Ötən ildən başlayaraq ən yüksək səviyyədə beş qarşılıqlı səfərin baş tutması iki ölkə arasında siyasi dialoqun fəallığını təsdiqləyir. Türkmənistanın Füzuli şəhərində inşa etdiyi məscid isə əlaqələrin mənəvi və mədəni tərəfini əks etdirir. Eyni zamanda, Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəb tikməsi, Qazaxıstanın Ağdamda Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi, Qırğızıstanın isə Ağdamda Manas adına məktəb inşa etməsi Mərkəzi Asiya dövlətlərinin Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərindəki quruculuq prosesinə verdiyi dəstəyin konkret göstəriciləridir.
Tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsidir. Azərbaycan son illərdə dəniz limanlarının, hava limanlarının, dəmir yollarının və avtomobil magistrallarının inkişafına böyük həcmdə vəsait yönəldib. Xəzərin hər iki sahilində formalaşdırılan infrastruktur Mərkəzi Asiya ölkələrinin Azərbaycan vasitəsilə dünya bazarlarına çıxışını asanlaşdırır. Orta Dəhliz üzrə tranzit daşımalarının həcminin ötən il 10 faizdən çox, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artması bu marşrutun əhəmiyyətinin getdikcə yüksəldiyini göstərir.
Müasir dövrdə nəqliyyat əlaqələri ilə yanaşı, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi və Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik rabitə xətlərinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində görülən işlər region ölkələri arasında informasiya mübadiləsini gücləndirir. Enerji sahəsində də qarşılıqlı əməkdaşlıq genişlənməkdədir. Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin Azərbaycan ərazisi ilə daşınmasının artması ölkəmizin tranzit imkanlarından istifadənin genişləndiyini göstərir. Bununla yanaşı, Azərbaycan Qazaxıstan və Özbəkistanla yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində birgə fəaliyyət aparır.
Cənab Prezidentin çıxışında vurğulanan məsələlərdən biri də sülhün və sabitliyin qorunmasının vacibliyi idi. Çünki əlverişli siyasi və iqtisadi şərait olmadan uzunmüddətli nəqliyyat xətlərinin, enerji marşrutlarının və investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi çətinləşir. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında son illərdə genişlənən əməkdaşlığın davamlı xarakter alması da regionda sabitliyin qorunması ilə birbaşa əlaqəlidir. Bu əməkdaşlığın növbəti mühüm mərhələsi Bakıda davam etdiriləcək. 2027-ci ildə Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının növbəti Məşvərət görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi nəzərdə tutulur. Görüşün Bakıda təşkili ölkəmizə mövcud siyasi əlaqələri daha da inkişaf etdirmək, yeni investisiya imkanlarını müzakirə etmək və birgə istehsal layihələrini genişləndirmək üçün əlavə şərait yaradacaq.
Müsahibimiz daha sonra bildirib ki, cənab İlham Əliyevin Türkmənbaşı şəhərindəki görüşdə səsləndirdiyi fikirlərdən görünür ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələri artıq ənənəvi diplomatik münasibətlər çərçivəsini aşıb. Ticarət dövriyyəsi, investisiya qoyuluşları, istehsal, nəqliyyat, enerji və rəqəmsal texnologiyalar bir-birini tamamlayan vahid iqtisadi əməkdaşlıq istiqamətlərinə çevrilir. Bu yanaşma tərəfdaş ölkələr arasında əlaqələrin daha praktik məzmun qazanmasına və ortaq iqtisadi maraqların genişlənməsinə imkan verir.
Xəzərin şərq sahilində Mərkəzi Asiya dövlətlərinin enerji ehtiyatları və istehsal imkanları, qərb sahilində isə Azərbaycanın limanları, nəqliyyat yolları və beynəlxalq bazarlara çıxış infrastrukturu yerləşir. Bu üstünlüklərin bir-birini tamamlaması daha geniş iqtisadi əməkdaşlıq məkanının yaranmasına şərait yaradır. Cənab Prezidentin diqqət yetirdiyi əsas məsələ mövcud əlaqələri yeni sərmayələrə, birgə istehsala və konkret iqtisadi nəticələrə çevirməkdir. Başqa sözlə, tərəfdaşlığın gələcək inkişafı təkcə siyasi dialoqun intensivliyindən deyil, əldə olunan razılaşmaların real layihələrdə əksini tapmasından da asılıdır.
Beləliklə, Xəzər dənizi artıq Azərbaycanla Mərkəzi Asiyanı bir-birindən ayıran coğrafi məkan kimi deyil, onları iqtisadi baxımdan yaxınlaşdıran strateji bağlantı kimi çıxış edir. Nəqliyyat marşrutları, enerji layihələri, investisiya imkanları və rəqəmsal şəbəkələr bu əlaqələrin əsas dayaqlarını təşkil edir. Azərbaycanın region dövlətləri ilə əməkdaşlığı dərinləşdikcə Xəzər hövzəsinin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrdəki rolu da genişlənir. Bu proses ölkəmizin şərq istiqamətində iqtisadi əlaqələrini möhkəmləndirməklə yanaşı, Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında uzunmüddətli və qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlığın inkişafına xidmət edir-deyə, Manaf Manafov fikirlərini tamamlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 09-10-2026 | Saat: 10:52
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Xəzər dənizi əvvəllər Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında məsafə yaradan təbii sərhəd kimi qəbul edilirdi. İndi isə onun hər iki sahili arasında iqtisadi əlaqələri genişləndirən mühüm nəqliyyat və ticarət xətti formalaşır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə səsləndirdiyi fikirlər ölkəmizin region dövlətləri ilə əməkdaşlığının hansı mərhələyə yüksəldiyini aydın şəkildə nümayiş etdirdi.
Bu fikirləri aia.az-a açıqlamasında Nərimanov Rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəisi, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü Manaf Manafov deyib.
Fikirlərini davam etdirən hakim partiya təmsilçisi bildirib ki, ötən ilin noyabrında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv seçilməsi regional münasibətlərdə əhəmiyyətli yenilik oldu. Cənab Prezident bu qərara görə həmkarlarına minnətdarlığını bildirdi. O, Azərbaycanın formata daxil olmasında Türkmənistanın, xüsusilə Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun göstərdiyi dəstəyi də xüsusi qeyd etdi. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında siyasi münasibətlərin inkişafı iqtisadi sahədə də nəzərəçarpan nəticələr verir. Ötən il region dövlətləri ilə ölkəmiz arasındakı ticarət dövriyyəsi 50 faizdən artıq yüksəlib. Hazırda Azərbaycanda həmin ölkələrin sərmayəsi hesabına yaradılmış 400-dən çox şirkət fəaliyyət göstərir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla qurulan birgə investisiya fondlarının hər birinin yüz milyonlarla dollar həcmində kapitala malik olması da tərəfdaşlığın maliyyə imkanlarını göstərir. Cənab İlham Əliyev növbəti mərhələdə bu potensialın daha geniş miqyasda reallaşdırılmasını vacib hesab edir. Başlıca məqsəd ticarət əlaqələrini sadəcə məhsul mübadiləsi ilə məhdudlaşdırmamaq, ortaq investisiyalar yatırmaq, istehsal sahələri yaratmaq və beynəlxalq bazarlara birlikdə çıxmaqdır.
Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərində də qarşılıqlı təmasların artması müşahidə olunur. Ötən ildən başlayaraq ən yüksək səviyyədə beş qarşılıqlı səfərin baş tutması iki ölkə arasında siyasi dialoqun fəallığını təsdiqləyir. Türkmənistanın Füzuli şəhərində inşa etdiyi məscid isə əlaqələrin mənəvi və mədəni tərəfini əks etdirir. Eyni zamanda, Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəb tikməsi, Qazaxıstanın Ağdamda Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi, Qırğızıstanın isə Ağdamda Manas adına məktəb inşa etməsi Mərkəzi Asiya dövlətlərinin Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərindəki quruculuq prosesinə verdiyi dəstəyin konkret göstəriciləridir.
Tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsidir. Azərbaycan son illərdə dəniz limanlarının, hava limanlarının, dəmir yollarının və avtomobil magistrallarının inkişafına böyük həcmdə vəsait yönəldib. Xəzərin hər iki sahilində formalaşdırılan infrastruktur Mərkəzi Asiya ölkələrinin Azərbaycan vasitəsilə dünya bazarlarına çıxışını asanlaşdırır. Orta Dəhliz üzrə tranzit daşımalarının həcminin ötən il 10 faizdən çox, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artması bu marşrutun əhəmiyyətinin getdikcə yüksəldiyini göstərir.
Müasir dövrdə nəqliyyat əlaqələri ilə yanaşı, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi və Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik rabitə xətlərinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində görülən işlər region ölkələri arasında informasiya mübadiləsini gücləndirir. Enerji sahəsində də qarşılıqlı əməkdaşlıq genişlənməkdədir. Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin Azərbaycan ərazisi ilə daşınmasının artması ölkəmizin tranzit imkanlarından istifadənin genişləndiyini göstərir. Bununla yanaşı, Azərbaycan Qazaxıstan və Özbəkistanla yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində birgə fəaliyyət aparır.
Cənab Prezidentin çıxışında vurğulanan məsələlərdən biri də sülhün və sabitliyin qorunmasının vacibliyi idi. Çünki əlverişli siyasi və iqtisadi şərait olmadan uzunmüddətli nəqliyyat xətlərinin, enerji marşrutlarının və investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi çətinləşir. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında son illərdə genişlənən əməkdaşlığın davamlı xarakter alması da regionda sabitliyin qorunması ilə birbaşa əlaqəlidir. Bu əməkdaşlığın növbəti mühüm mərhələsi Bakıda davam etdiriləcək. 2027-ci ildə Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının növbəti Məşvərət görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi nəzərdə tutulur. Görüşün Bakıda təşkili ölkəmizə mövcud siyasi əlaqələri daha da inkişaf etdirmək, yeni investisiya imkanlarını müzakirə etmək və birgə istehsal layihələrini genişləndirmək üçün əlavə şərait yaradacaq.
Müsahibimiz daha sonra bildirib ki, cənab İlham Əliyevin Türkmənbaşı şəhərindəki görüşdə səsləndirdiyi fikirlərdən görünür ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələri artıq ənənəvi diplomatik münasibətlər çərçivəsini aşıb. Ticarət dövriyyəsi, investisiya qoyuluşları, istehsal, nəqliyyat, enerji və rəqəmsal texnologiyalar bir-birini tamamlayan vahid iqtisadi əməkdaşlıq istiqamətlərinə çevrilir. Bu yanaşma tərəfdaş ölkələr arasında əlaqələrin daha praktik məzmun qazanmasına və ortaq iqtisadi maraqların genişlənməsinə imkan verir.
Xəzərin şərq sahilində Mərkəzi Asiya dövlətlərinin enerji ehtiyatları və istehsal imkanları, qərb sahilində isə Azərbaycanın limanları, nəqliyyat yolları və beynəlxalq bazarlara çıxış infrastrukturu yerləşir. Bu üstünlüklərin bir-birini tamamlaması daha geniş iqtisadi əməkdaşlıq məkanının yaranmasına şərait yaradır. Cənab Prezidentin diqqət yetirdiyi əsas məsələ mövcud əlaqələri yeni sərmayələrə, birgə istehsala və konkret iqtisadi nəticələrə çevirməkdir. Başqa sözlə, tərəfdaşlığın gələcək inkişafı təkcə siyasi dialoqun intensivliyindən deyil, əldə olunan razılaşmaların real layihələrdə əksini tapmasından da asılıdır.
Beləliklə, Xəzər dənizi artıq Azərbaycanla Mərkəzi Asiyanı bir-birindən ayıran coğrafi məkan kimi deyil, onları iqtisadi baxımdan yaxınlaşdıran strateji bağlantı kimi çıxış edir. Nəqliyyat marşrutları, enerji layihələri, investisiya imkanları və rəqəmsal şəbəkələr bu əlaqələrin əsas dayaqlarını təşkil edir. Azərbaycanın region dövlətləri ilə əməkdaşlığı dərinləşdikcə Xəzər hövzəsinin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrdəki rolu da genişlənir. Bu proses ölkəmizin şərq istiqamətində iqtisadi əlaqələrini möhkəmləndirməklə yanaşı, Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında uzunmüddətli və qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlığın inkişafına xidmət edir-deyə, Manaf Manafov fikirlərini tamamlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
