"101 Ağbabalı" silsiləsindən: Sərt dağların yumşaq ürəkli alimi- Çingiz Paşa oğlu Əliyev
Tarix: 05-09-2026 | Saat: 10:14
Bölmə:Özəl / Qərbi Azərbaycan / Yazar6 | çapa göndər
Ağbabanı tanıyanlar bu mahalın təbiətininnecə kəsərli, necə sərt olduğunu yaxşı bilirlər. Uzun və şaxtalı qışlar, yolları bürüyən qalın qar örtüyü, dağların sinəsindən qopan kəskin küləklər və bir göz qırpımında keçib gedən qısa, sərin yaylar... Burada yaşayan insanların həyatı həmişə təbiətlə bərabər, onun amansız sınaqları içində keçib. Bu torpaqda insan uşaqlıqdan dözümlü olmağı, zəhmətin çörəyini yamağı, çətinliklərin gözünə dik baxmağı öyrənir. Lakin Ağbabanın təbiətindəki bu amansız sərtlik heç vaxt onun insanlarının xarakterinə soyuqluq gətirməyib. Əksinə, bu mahalın adamları mülayimliyi, mehribanlığı, büllur kimi saf ünsiyyətcilliyi, səxavətli qonaqpərvərliyi və insanlara bəslədikləri sonsuz doğmalıqla seçiliblər. Sanki dağların keçilməz sərtliyi onların polad iradəsinə, coşğun bulaqların saflığı isə xasiyyətlərinə axıb.
Ağbaba haqqında danışarkən onun dumanlı dağlarını, zümrüd yaylaqlarını, buz kimi bulaqlarını, bitmək bilməyən uzun qışlarını xatırlamaq qədər, bu torpağın qoynunda pərvəriş tapan insanlardan söz açmaq da bir vicdan borcudur. Çünki bir mahalın salnaməsini yalnız onun lallar kimi susan coğrafiyası deyil, həmin coğrafiyada doğulub boya-başa çatan, onun nəfəsi ilə böyüyən insanların ömürləri yazır. Müxtəlif sahələrdə iz qoyan, elmə və təhsilə şərəflə xidmət edən, dövlət və istehsalat strukturlarında məsul vəzifələr daşıyan Ağbaba övladlarının hər birinin taleyində doğulduğu torpağın bir xalısı, bir naxışı, bir istisi var. “101 Ağbabalı” silsiləsi də məhz bu müqəddəs yaddaşı yaşatmaq, zamanın küləkləri ilə müxtəlif səmtlərə səpələnmiş ağbabalıların ömür yollarını bir çələng kimi bir araya gətirmək gərəyindən doğub.
Bu dəfə haqqında söhbət açacağımız insanın həyat yolu da Ağbabanın kiçik bir kəndindən pərvazlanaraq Azərbaycanın texniki elminə, istehsalatına, müdafiə sənayesinə və dövlət idarəçiliyinə qədər uzanan şərəfli bir salnamədir. Çingiz Paşa oğlu Əliyev 1960-cı il oktyabrın 23-də Qərbi Azərbaycanın Amasiya rayonunun Sultanabad kəndində, ziyalı bir müəllim ocağında dünyaya göz açıb. Onun uşaqlıq və məktəb illərinin unudulmaz xatirələri isə Təpəkənd kəndi ilə sıx bağlıdır. 1967-ci ildə Təpəkənd kənd orta məktəbinin birinci sinfinə qədəm qoyub və 1977-ci ildə həmin məktəbi uğurla başa vurub. Sonralar tale onu Ağbabadan uzaq ellərə aparsa da, ilk məktəb zənginin səsi, ilk müəllimlərinin nuranə siması və doğma kəndin əvəzolunmaz xatirəsi onun ömür kitabının dəyişməz, müqəddəs başlanğıcı kimi qalıb.
Çingizin həyat yolundan bəhs edərkən onun atası Paşa müəllimin adını xüsusi bir ehtiramla çəkmək lazımdır. Paşa müəllim uzun illər Təpəkənd kənd məktəbinin rəhbəri olub və kəndin ziyalı mühitində özünəməxsus işıqlı iz qoyub. O, təkcə məktəbə rəhbərlik edən bir pedaqoq deyil, neçə-neçə nəslin həyatına mənəvi işıq paylayan, şagirdlərinin yaddaşında öz müqəddəs müəllim obrazı ilə əbədiləşən şəxsiyyətlərdən olub. Onun nurlu xatirəsi bu gün də Təpəkənd məktəbinin yetirmələrinin və onu tanıyanların qəlbində yaşayır. Belə bir ocaqda, elmə və təhsilə ehtiramın ailə müqəddəsliyi sayıldığı bir mühitdə böyüyən Çingizin gələcək taleyinin elmdən keçməsi, seçdiyi peşədə özünü təsdiqləməsi, illər sonra isə böyük elmi fəaliyyətə qayıtması heç də təsadüfi deyil.
1979-cu ildə Çingiz Əliyev Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olub. 1984-cü ildə Elektrotexnika fakültəsini çoxkanallı elektrik rabitəsi ixtisası üzrə bitirərək böyük həyata ilk addımlarını atıb. İlk illərdə “NORD” Elmi İstehsalat Birliyində mühəndis, sahə rəisi və baş direktor müavini kimi məsul vəzifələrdə çalışıb. Bu illər onun peşəkar mütəxəssis kimi bişməsində, büllurlaşmasında mühüm mərhələyə çevrilib. Dərin texniki biliklərlə yanaşı, istehsalatın real problemlərini çözməyi, kollektivlə vahid nəfəs kimi işləməyi, məsuliyyət yükünü çiyinlərində daşımağı və mürəkkəb prosesləri idarə etmək sənətini də məhz bu illərdə mənimsəyib.
1995-ci ildən 1999-cu ilədək Azərbaycan Dövlət Əmlak Komitəsində müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışan Çingiz Əliyevin fəaliyyət üfüqləri daha da genişlənib. O, burada İşlər idarəsinin rəis müavini, şöbə rəisi, Respublika Auksion Mərkəzinin direktoru kimi mühüm postlarda çalışıb. Beləliklə, onun ömür kitabında mühəndislik və istehsalat təcrübəsi ilə yanaşı, dövlət idarəçiliyi sahəsində də zəngin bir məktəb keçilmiş oldu. Bu zəngin təcrübə onun sonrakı fəaliyyətində, xüsusilə böyük rəhbər vəzifələrdə çalışarkən öz bəhrəsini verdi.
2001-ci ildən 2006-cı ilədək “Xüsusi Maşınqayırma və Konversiya” Komitəsində baş direktor müavini vəzifəsində çalışan Çingiz Əliyevin sonrakı fəaliyyəti Azərbaycanın müdafiə sənayesinin formalaşması ilə sıx şəkildə bağlandı. 2006-cı ildən 2015-ci ilədək Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin “AZON” zavodunun direktoru kimi fəaliyyət göstərdi. Daha sonra 2015–2017-ci illərdə “Optika-Mexanika” İstehsalat Birliyinin, 2017–2022-ci illərdə isə “Üfüq” İstehsalat Birliyinin baş direktoru kimi məsuliyyətli sükan arxasında dayandı. Bu illər onun həyatında həm böyük dövlətçilik məsuliyyəti, həm də uzun illər ərzində topladığı texniki və idarəçilik təcrübəsinin praktik müstəvidə bəhrə verdiyi ən məhsuldar dövr oldu.
Azərbaycanın müdafiə sənayesinin sürətlə dirçəldiyi və inkişaf etdiyi bir dövrdə bu sahədə rəhbər vəzifə daşımaq, nəhəng istehsalat kollektivlərinə başçılıq etmək, müəssisələrin fəaliyyətinə cavabdeh olmaq, texniki və təşkilati problemləri dəqiqliklə həll etmək böyük fədakarlıq tələb edirdi. Çingiz Əliyevin bu sahədəki xidmətləri dövlətimiz tərəfindən də layiqincə qiymətləndirildi. O, 2012-ci ildə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olundu, 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının müdafiə sənayesinin yaradılmasında və inkişafında müstəsna xidmətlərinə görə “Əməkdar mühəndis” fəxri adına layiq görüldü. 2022-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin yubiley medalı ilə təltif edildi.
Lakin Çingiz Əliyevin ömür yolunu yalnız tutduğu uca vəzifələr və aldığı ali təltiflərlə çərçivələmək ədalətdən olmazdı. Onun bioqrafiyasında istehsalatın gur axınından elmin sakit, lakin dərin məcrasına uzanan başqa bir nurani xətt də var. İllərlə mürəkkəb texniki sahədə çalışması, iri müəssisələrə rəhbərlik etməsi, bir mühəndis kimi böyük praktiki təcrübə toplaması onda elmi araşdırmalara olan həvəsi daha da alovlandırdı. 2018-ci ildə Milli Aerokosmik Agentliyinə dissertant qəbul olunması ilə onun həyatında elmin zirvəsinə fəth yürüşü başladı.
Professor Tofiq Məhəmməd oğlu Mansurovun elmi rəhbərliyi ilə 3337.01 – İnformasiya-ölçmə və idarəetmə sistemləri, “Ölçmə texnologiyaları” ixtisası üzrə dərin elmi tədqiqatlar apardı. Onun dissertasiya işi “Hərəkətdə olan obyektlərin dinamik parametrlərinin ölçmə üsulu və vasitələri” kimi mürəkkəb bir mövzuya həsr olundu. Bu tədqiqatda onun uzun illər boyunca topladığı mühəndislik və istehsalat təcrübəsinin elmi axtarışlarla necə həmahəng qovuşduğunu görmək mümkündür. İstehsalat praktikasında qarşılaşdığı çətin texniki məsələlər elmi araşdırmanın nəzəri mövzusuna çevrildi və bu gərgin əməyin bəhrəsi olaraq 26 elmi və tədris-metodiki iş, bir dərslik ərsəyə gəldi, üç mühüm patent alındı.
Bu şərəfli və zəhmət tələb edən yolun məntiqi yekunu isə 2026-cı ildə gəldi. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 1 may 2026-cı il tarixli qərarı ilə Çingiz Paşa oğlu Əliyevə 3337.01 – İnformasiya-ölçmə və idarəetmə sistemləri, “Ölçmə texnologiyaları” ixtisası üzrə texnika elmləri sahəsində fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi verildi. Bu qərarın arxasında yalnız bir neçə illik gərgin dissertasiya işi deyil, bir ömür boyu toplanmış peşəkar təcrübə, davamlı öyrənmək ehtirası və elmə olan sonsuz sevgi dayanır.
Bu tarixə bir qədər başqa, daha romantik bir prizmadan baxanda insanı heyrət bürüyür. 1967-ci ildə Təpəkənd kənd məktəbinin partası arxasında ilk sinfə gedən balaca bir uşağın 2026-cı ildə texnika elmləri sahəsində fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almasına qədər təxminən altı onillik vaxt keçib. Bu altmış ilə yaxın zaman kəsiyində uşaqlıq xəyalları, məktəb illəri, coşğun tələbəlik, mühəndislik, istehsalatın qaynar qazanı, dövlət idarəçiliyi, müdafiə sənayesi və nəhayət, elmin zirvəsi bir-birini əvəz edib. Həyatın bu müxtəlif mərhələləri zahirən fərqli görünsə də, onların hamısını bir toxum kimi birləşdirən əsas qızıl xətt təhsilə sədaqət, peşəkarlıq və halal zəhmət olub.
Bəlkə də bu həyat yolunun ən poetik və mənalı tərəfi başlanğıcla nəticənin bir-birinə görünməz saplarla bağlı olmasıdır. Təpəkənd məktəbinin unudulmaz direktoru Paşa müəllimin ocağında pərvəriş tapan Çingiz Əliyev sonralar özü də elmin və texnikanın müxtəlif sahələrində işıq saçdı. Atasının neçə-neçə nəslin qəlbində yaşayan müqəddəs müəllim obrazı ilə oğulun qazandığı alimlik dərəcəsi arasında illərin məsafəsi olsa da, bu iki həyat hekayəsini birləşdirən sarsılmaz bir ruh var: elmə, təhsilə və zəhmətə olan ilahi inam.
Ağbaba torpağının yetirdiyi insanlar haqqında söz açarkən belə ömür yollarının xüsusi bir yeri var. Çünki Ağbabanın canlı tarixinin bir parçası da vaxtilə orada doğulmuş, ilk addımlarını atmış, məktəbə gitmiş, sonra həyatın müxtəlif səmtlərinə üz tutmuş insanların taleyində yaşayır. Onların hər biri öz taleyinin arxasınca gedib, müxtəlif şəhərlərdə, böyük müəssisələrdə çalışıb, müxtəlif peşələrin zirvəsini fəth edib. Lakin harada olmalarından, hansı məqamı tutmalarından asılı olmayaraq, yaddaşlarının ən toxunulmaz bucağında doğma bir kəndin adı, məktəbin həyəti, müəlliminin səsi, dağlardan süzülən bulağın pıçıltısı və məğrur dağların silueti yaşayır.
Çingiz Əliyevin həyatında da Təpəkənd belə bir müqəddəs başlanğıcdır. Bu başlanğıcın arxasında Paşa müəllimin adı, müəllim ailəsinin zəngin tərbiyəsi və Ağbabanın özünəməxsus saf mühiti dayanır. Sərt iqlimin, ağ qışların, əzəmətli dağların qoynunda böyüyən bir nəslin övladı illər sonra Azərbaycanın texniki və müdafiə sənayesində öz imzasını qoyub, məsul rəhbər vəzifələrdə çalışıb, daha sonra isə elmi kəşfləri ilə adını elmin salnaməsinə həkk edib.
“101 Ağbabalı” silsiləsinin hər qəhrəmanının taleyi bir dastandır. Kiminsə yolu məktəb partasından, kiminsə sənət dünyasından, kiminsə hərb meydanından, kiminsə də elmin çətin cığırlarından keçib. Amma onların hamısını birləşdirən tək bir mənəvi kod var: Ağbaba yaddaşı. Bu yaddaş bəzən unudulmaz bir kənd adı ilə, bəzən ata-ana duası ilə, bəzən müəllim baxışı ilə, bəzən də uşaqlıqda cızıqlanan bir cığırın izi ilə yaşamaqda davam edir.
Çingiz Paşa oğlu Əliyevin ömür yolu da bu baxımdan yalnız bir mühəndisin və ya alimin bioqrafiyası deyil. Bu, Ağbabanın kiçik bir kəndindən başlanğıc götürən, Azərbaycanın müxtəlif həyat sahələrindən keçərək elmin uca zirvələrinə qədər uzanan nümunəvi bir ömür dastanına bənzəyir. Təpəkəndin məktəb həyətindən başlayan həmin işıqlı yolun 2026-cı ildə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi ilə taclanan bu mərhələsi göstərir ki, insanın qarşısına qoyduğu amala gedən yol nə qədər uzun və enişli-yoxuşlu olsa da, əzm, iradə və halal zəhmət varsa, başlanğıcdakı o kiçik addımlar illər sonra böyük elmi və insani zəfərlərə çevrilə bilir.
Və bu hekayətdə Təpəkəndin, Paşa müəllimin və Ağbabanın adının xüsusi vurğu ilə çəkilməsi əsla təsadüfi deyil. Çinlilər demiş, hər böyük çayın arxasında kiçik bir bulaq, hər böyük ömrün arxasında müqəddəs bir başlanğıc dayanır. Çingiz Əliyevin başlanğıcı isə Ağbabanın bərəkətli torpağında, Təpəkənd məktəbinin işıqlı siniflərində və Paşa müəllimin ocağındadır. Bu gün həmin başlanğıcdan onilliklər keçsə də, onun izi silinməyib; əksinə, qazanılan hər yeni zəfər, fəth edilən hər yeni zirvə həmin izi daha da parlaq, daha da görünən edir.
Şəmsi Qoca
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 05-09-2026 | Saat: 10:14
Bölmə:Özəl / Qərbi Azərbaycan / Yazar6 | çapa göndər
Ağbabanı tanıyanlar bu mahalın təbiətininnecə kəsərli, necə sərt olduğunu yaxşı bilirlər. Uzun və şaxtalı qışlar, yolları bürüyən qalın qar örtüyü, dağların sinəsindən qopan kəskin küləklər və bir göz qırpımında keçib gedən qısa, sərin yaylar... Burada yaşayan insanların həyatı həmişə təbiətlə bərabər, onun amansız sınaqları içində keçib. Bu torpaqda insan uşaqlıqdan dözümlü olmağı, zəhmətin çörəyini yamağı, çətinliklərin gözünə dik baxmağı öyrənir. Lakin Ağbabanın təbiətindəki bu amansız sərtlik heç vaxt onun insanlarının xarakterinə soyuqluq gətirməyib. Əksinə, bu mahalın adamları mülayimliyi, mehribanlığı, büllur kimi saf ünsiyyətcilliyi, səxavətli qonaqpərvərliyi və insanlara bəslədikləri sonsuz doğmalıqla seçiliblər. Sanki dağların keçilməz sərtliyi onların polad iradəsinə, coşğun bulaqların saflığı isə xasiyyətlərinə axıb.
Ağbaba haqqında danışarkən onun dumanlı dağlarını, zümrüd yaylaqlarını, buz kimi bulaqlarını, bitmək bilməyən uzun qışlarını xatırlamaq qədər, bu torpağın qoynunda pərvəriş tapan insanlardan söz açmaq da bir vicdan borcudur. Çünki bir mahalın salnaməsini yalnız onun lallar kimi susan coğrafiyası deyil, həmin coğrafiyada doğulub boya-başa çatan, onun nəfəsi ilə böyüyən insanların ömürləri yazır. Müxtəlif sahələrdə iz qoyan, elmə və təhsilə şərəflə xidmət edən, dövlət və istehsalat strukturlarında məsul vəzifələr daşıyan Ağbaba övladlarının hər birinin taleyində doğulduğu torpağın bir xalısı, bir naxışı, bir istisi var. “101 Ağbabalı” silsiləsi də məhz bu müqəddəs yaddaşı yaşatmaq, zamanın küləkləri ilə müxtəlif səmtlərə səpələnmiş ağbabalıların ömür yollarını bir çələng kimi bir araya gətirmək gərəyindən doğub.
Bu dəfə haqqında söhbət açacağımız insanın həyat yolu da Ağbabanın kiçik bir kəndindən pərvazlanaraq Azərbaycanın texniki elminə, istehsalatına, müdafiə sənayesinə və dövlət idarəçiliyinə qədər uzanan şərəfli bir salnamədir. Çingiz Paşa oğlu Əliyev 1960-cı il oktyabrın 23-də Qərbi Azərbaycanın Amasiya rayonunun Sultanabad kəndində, ziyalı bir müəllim ocağında dünyaya göz açıb. Onun uşaqlıq və məktəb illərinin unudulmaz xatirələri isə Təpəkənd kəndi ilə sıx bağlıdır. 1967-ci ildə Təpəkənd kənd orta məktəbinin birinci sinfinə qədəm qoyub və 1977-ci ildə həmin məktəbi uğurla başa vurub. Sonralar tale onu Ağbabadan uzaq ellərə aparsa da, ilk məktəb zənginin səsi, ilk müəllimlərinin nuranə siması və doğma kəndin əvəzolunmaz xatirəsi onun ömür kitabının dəyişməz, müqəddəs başlanğıcı kimi qalıb.
Çingizin həyat yolundan bəhs edərkən onun atası Paşa müəllimin adını xüsusi bir ehtiramla çəkmək lazımdır. Paşa müəllim uzun illər Təpəkənd kənd məktəbinin rəhbəri olub və kəndin ziyalı mühitində özünəməxsus işıqlı iz qoyub. O, təkcə məktəbə rəhbərlik edən bir pedaqoq deyil, neçə-neçə nəslin həyatına mənəvi işıq paylayan, şagirdlərinin yaddaşında öz müqəddəs müəllim obrazı ilə əbədiləşən şəxsiyyətlərdən olub. Onun nurlu xatirəsi bu gün də Təpəkənd məktəbinin yetirmələrinin və onu tanıyanların qəlbində yaşayır. Belə bir ocaqda, elmə və təhsilə ehtiramın ailə müqəddəsliyi sayıldığı bir mühitdə böyüyən Çingizin gələcək taleyinin elmdən keçməsi, seçdiyi peşədə özünü təsdiqləməsi, illər sonra isə böyük elmi fəaliyyətə qayıtması heç də təsadüfi deyil.
1979-cu ildə Çingiz Əliyev Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olub. 1984-cü ildə Elektrotexnika fakültəsini çoxkanallı elektrik rabitəsi ixtisası üzrə bitirərək böyük həyata ilk addımlarını atıb. İlk illərdə “NORD” Elmi İstehsalat Birliyində mühəndis, sahə rəisi və baş direktor müavini kimi məsul vəzifələrdə çalışıb. Bu illər onun peşəkar mütəxəssis kimi bişməsində, büllurlaşmasında mühüm mərhələyə çevrilib. Dərin texniki biliklərlə yanaşı, istehsalatın real problemlərini çözməyi, kollektivlə vahid nəfəs kimi işləməyi, məsuliyyət yükünü çiyinlərində daşımağı və mürəkkəb prosesləri idarə etmək sənətini də məhz bu illərdə mənimsəyib.
1995-ci ildən 1999-cu ilədək Azərbaycan Dövlət Əmlak Komitəsində müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışan Çingiz Əliyevin fəaliyyət üfüqləri daha da genişlənib. O, burada İşlər idarəsinin rəis müavini, şöbə rəisi, Respublika Auksion Mərkəzinin direktoru kimi mühüm postlarda çalışıb. Beləliklə, onun ömür kitabında mühəndislik və istehsalat təcrübəsi ilə yanaşı, dövlət idarəçiliyi sahəsində də zəngin bir məktəb keçilmiş oldu. Bu zəngin təcrübə onun sonrakı fəaliyyətində, xüsusilə böyük rəhbər vəzifələrdə çalışarkən öz bəhrəsini verdi.
2001-ci ildən 2006-cı ilədək “Xüsusi Maşınqayırma və Konversiya” Komitəsində baş direktor müavini vəzifəsində çalışan Çingiz Əliyevin sonrakı fəaliyyəti Azərbaycanın müdafiə sənayesinin formalaşması ilə sıx şəkildə bağlandı. 2006-cı ildən 2015-ci ilədək Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin “AZON” zavodunun direktoru kimi fəaliyyət göstərdi. Daha sonra 2015–2017-ci illərdə “Optika-Mexanika” İstehsalat Birliyinin, 2017–2022-ci illərdə isə “Üfüq” İstehsalat Birliyinin baş direktoru kimi məsuliyyətli sükan arxasında dayandı. Bu illər onun həyatında həm böyük dövlətçilik məsuliyyəti, həm də uzun illər ərzində topladığı texniki və idarəçilik təcrübəsinin praktik müstəvidə bəhrə verdiyi ən məhsuldar dövr oldu.
Azərbaycanın müdafiə sənayesinin sürətlə dirçəldiyi və inkişaf etdiyi bir dövrdə bu sahədə rəhbər vəzifə daşımaq, nəhəng istehsalat kollektivlərinə başçılıq etmək, müəssisələrin fəaliyyətinə cavabdeh olmaq, texniki və təşkilati problemləri dəqiqliklə həll etmək böyük fədakarlıq tələb edirdi. Çingiz Əliyevin bu sahədəki xidmətləri dövlətimiz tərəfindən də layiqincə qiymətləndirildi. O, 2012-ci ildə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olundu, 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının müdafiə sənayesinin yaradılmasında və inkişafında müstəsna xidmətlərinə görə “Əməkdar mühəndis” fəxri adına layiq görüldü. 2022-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin yubiley medalı ilə təltif edildi.
Lakin Çingiz Əliyevin ömür yolunu yalnız tutduğu uca vəzifələr və aldığı ali təltiflərlə çərçivələmək ədalətdən olmazdı. Onun bioqrafiyasında istehsalatın gur axınından elmin sakit, lakin dərin məcrasına uzanan başqa bir nurani xətt də var. İllərlə mürəkkəb texniki sahədə çalışması, iri müəssisələrə rəhbərlik etməsi, bir mühəndis kimi böyük praktiki təcrübə toplaması onda elmi araşdırmalara olan həvəsi daha da alovlandırdı. 2018-ci ildə Milli Aerokosmik Agentliyinə dissertant qəbul olunması ilə onun həyatında elmin zirvəsinə fəth yürüşü başladı.
Professor Tofiq Məhəmməd oğlu Mansurovun elmi rəhbərliyi ilə 3337.01 – İnformasiya-ölçmə və idarəetmə sistemləri, “Ölçmə texnologiyaları” ixtisası üzrə dərin elmi tədqiqatlar apardı. Onun dissertasiya işi “Hərəkətdə olan obyektlərin dinamik parametrlərinin ölçmə üsulu və vasitələri” kimi mürəkkəb bir mövzuya həsr olundu. Bu tədqiqatda onun uzun illər boyunca topladığı mühəndislik və istehsalat təcrübəsinin elmi axtarışlarla necə həmahəng qovuşduğunu görmək mümkündür. İstehsalat praktikasında qarşılaşdığı çətin texniki məsələlər elmi araşdırmanın nəzəri mövzusuna çevrildi və bu gərgin əməyin bəhrəsi olaraq 26 elmi və tədris-metodiki iş, bir dərslik ərsəyə gəldi, üç mühüm patent alındı.
Bu şərəfli və zəhmət tələb edən yolun məntiqi yekunu isə 2026-cı ildə gəldi. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 1 may 2026-cı il tarixli qərarı ilə Çingiz Paşa oğlu Əliyevə 3337.01 – İnformasiya-ölçmə və idarəetmə sistemləri, “Ölçmə texnologiyaları” ixtisası üzrə texnika elmləri sahəsində fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi verildi. Bu qərarın arxasında yalnız bir neçə illik gərgin dissertasiya işi deyil, bir ömür boyu toplanmış peşəkar təcrübə, davamlı öyrənmək ehtirası və elmə olan sonsuz sevgi dayanır.
Bu tarixə bir qədər başqa, daha romantik bir prizmadan baxanda insanı heyrət bürüyür. 1967-ci ildə Təpəkənd kənd məktəbinin partası arxasında ilk sinfə gedən balaca bir uşağın 2026-cı ildə texnika elmləri sahəsində fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almasına qədər təxminən altı onillik vaxt keçib. Bu altmış ilə yaxın zaman kəsiyində uşaqlıq xəyalları, məktəb illəri, coşğun tələbəlik, mühəndislik, istehsalatın qaynar qazanı, dövlət idarəçiliyi, müdafiə sənayesi və nəhayət, elmin zirvəsi bir-birini əvəz edib. Həyatın bu müxtəlif mərhələləri zahirən fərqli görünsə də, onların hamısını bir toxum kimi birləşdirən əsas qızıl xətt təhsilə sədaqət, peşəkarlıq və halal zəhmət olub.
Bəlkə də bu həyat yolunun ən poetik və mənalı tərəfi başlanğıcla nəticənin bir-birinə görünməz saplarla bağlı olmasıdır. Təpəkənd məktəbinin unudulmaz direktoru Paşa müəllimin ocağında pərvəriş tapan Çingiz Əliyev sonralar özü də elmin və texnikanın müxtəlif sahələrində işıq saçdı. Atasının neçə-neçə nəslin qəlbində yaşayan müqəddəs müəllim obrazı ilə oğulun qazandığı alimlik dərəcəsi arasında illərin məsafəsi olsa da, bu iki həyat hekayəsini birləşdirən sarsılmaz bir ruh var: elmə, təhsilə və zəhmətə olan ilahi inam.
Ağbaba torpağının yetirdiyi insanlar haqqında söz açarkən belə ömür yollarının xüsusi bir yeri var. Çünki Ağbabanın canlı tarixinin bir parçası da vaxtilə orada doğulmuş, ilk addımlarını atmış, məktəbə gitmiş, sonra həyatın müxtəlif səmtlərinə üz tutmuş insanların taleyində yaşayır. Onların hər biri öz taleyinin arxasınca gedib, müxtəlif şəhərlərdə, böyük müəssisələrdə çalışıb, müxtəlif peşələrin zirvəsini fəth edib. Lakin harada olmalarından, hansı məqamı tutmalarından asılı olmayaraq, yaddaşlarının ən toxunulmaz bucağında doğma bir kəndin adı, məktəbin həyəti, müəlliminin səsi, dağlardan süzülən bulağın pıçıltısı və məğrur dağların silueti yaşayır.
Çingiz Əliyevin həyatında da Təpəkənd belə bir müqəddəs başlanğıcdır. Bu başlanğıcın arxasında Paşa müəllimin adı, müəllim ailəsinin zəngin tərbiyəsi və Ağbabanın özünəməxsus saf mühiti dayanır. Sərt iqlimin, ağ qışların, əzəmətli dağların qoynunda böyüyən bir nəslin övladı illər sonra Azərbaycanın texniki və müdafiə sənayesində öz imzasını qoyub, məsul rəhbər vəzifələrdə çalışıb, daha sonra isə elmi kəşfləri ilə adını elmin salnaməsinə həkk edib.
“101 Ağbabalı” silsiləsinin hər qəhrəmanının taleyi bir dastandır. Kiminsə yolu məktəb partasından, kiminsə sənət dünyasından, kiminsə hərb meydanından, kiminsə də elmin çətin cığırlarından keçib. Amma onların hamısını birləşdirən tək bir mənəvi kod var: Ağbaba yaddaşı. Bu yaddaş bəzən unudulmaz bir kənd adı ilə, bəzən ata-ana duası ilə, bəzən müəllim baxışı ilə, bəzən də uşaqlıqda cızıqlanan bir cığırın izi ilə yaşamaqda davam edir.
Çingiz Paşa oğlu Əliyevin ömür yolu da bu baxımdan yalnız bir mühəndisin və ya alimin bioqrafiyası deyil. Bu, Ağbabanın kiçik bir kəndindən başlanğıc götürən, Azərbaycanın müxtəlif həyat sahələrindən keçərək elmin uca zirvələrinə qədər uzanan nümunəvi bir ömür dastanına bənzəyir. Təpəkəndin məktəb həyətindən başlayan həmin işıqlı yolun 2026-cı ildə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi ilə taclanan bu mərhələsi göstərir ki, insanın qarşısına qoyduğu amala gedən yol nə qədər uzun və enişli-yoxuşlu olsa da, əzm, iradə və halal zəhmət varsa, başlanğıcdakı o kiçik addımlar illər sonra böyük elmi və insani zəfərlərə çevrilə bilir.
Və bu hekayətdə Təpəkəndin, Paşa müəllimin və Ağbabanın adının xüsusi vurğu ilə çəkilməsi əsla təsadüfi deyil. Çinlilər demiş, hər böyük çayın arxasında kiçik bir bulaq, hər böyük ömrün arxasında müqəddəs bir başlanğıc dayanır. Çingiz Əliyevin başlanğıcı isə Ağbabanın bərəkətli torpağında, Təpəkənd məktəbinin işıqlı siniflərində və Paşa müəllimin ocağındadır. Bu gün həmin başlanğıcdan onilliklər keçsə də, onun izi silinməyib; əksinə, qazanılan hər yeni zəfər, fəth edilən hər yeni zirvə həmin izi daha da parlaq, daha da görünən edir.
Şəmsi Qoca
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
05-09-2026
04-09-2026
