Başlıbel faciəsi: yaddaşımızda yaşayan ağrı və ədalət axtarışı
Tarix: 17-04-2026 | Saat: 10:18
Bölmə:Özəl | çapa göndər
Tariximizin ən faciəli və unudulmaz səhifələrindən biri olan Başlıbel qətliamından illər keçsə də, bu hadisənin acısı Azərbaycan xalqının yaddaşında daim yaşayır. Bu faciə yalnız bir kəndin deyil, bütövlükdə insanlığın üzləşdiyi ağır cinayətlərdən biri kimi qiymətləndirilməlidir. Başlıbel hadisələri Birinci Qarabağ müharibəsinin ən dramatik və dəhşətli epizodlarından biri olmaqla, mülki əhaliyə qarşı törədilmiş amansız zorakılığın bariz nümunəsidir.
1993-cü ilin aprel ayında Kəlbəcər rayonunun işğalı zamanı Başlıbel kəndində baş verənlər sistemli şəkildə həyata keçirilmiş zorakılıq aktı idi. Ermənistan silahlı qüvvələrinin hücumları nəticəsində kənd sakinləri öz doğma yurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qalmış, bir qismi isə dağlara çəkilərək mağaralarda və kahalarda gizlənmişdi. Lakin bu da onları xilas etmədi. Dinc insanlar, qadınlar, uşaqlar və yaşlılar məqsədli şəkildə təqib olunaraq xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirildi.
Aprelin 18-də gizləndikləri yerlər aşkarlanan sakinlərə qarşı həyata keçirilən hücum nəticəsində çoxsaylı insan həyatını itirdi, bir çoxu girov götürüldü. Bu hadisələr təkcə fiziki məhv etmə deyil, həm də insan ləyaqətinin alçaldılması, psixoloji terror və kollektiv cəza siyasətinin tərkib hissəsi idi. Girovluqdan azad edilən şəxslərin bir qisminin sonradan yaşadıqları ağır travmalar səbəbindən həyatını itirməsi isə bu faciənin nə qədər dərin iz buraxdığını göstərir.
Başlıbel sakinlərinin günlərlə, hətta aylarla mağaralarda, ağır və qeyri-insani şəraitdə yaşaması, aclıq, soyuq və daimi ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qalması insan iradəsinin və yaşamaq əzminin misilsiz nümunəsi olmaqla yanaşı, eyni zamanda müharibənin mülki əhali üçün nə qədər amansız olduğunu bir daha sübut edir. Onların yalnız gecələr hərəkət edərək mühasirədən çıxması isə sözün əsl mənasında həyat uğrunda mübarizə idi.
Bu faciənin ən sarsıdıcı məqamlarından biri də sonradan aşkar edilən kütləvi məzarlıqlardır. 2021-ci ildə Başlıbeldə tapılan kütləvi məzarlıq və digər ərazilərdə – o cümlədən Edilli kəndi və Fərrux kəndində aşkarlanan insan qalıqları Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə törədilmiş cinayətlərin miqyasını bir daha göz önünə sərdi. Aparılan DNT analizləri nəticəsində qətlə yetirilən şəxslərin güllələnərək öldürüldüyü təsdiqlənmişdir ki, bu da hadisələrin planlı və məqsədli xarakter daşıdığını sübut edir.
Eyni zamanda, minlərlə itkin düşmüş azərbaycanlının taleyinin hələ də naməlum qalması regionda humanitar problemlərin aktuallığını qoruduğunu göstərir. Bu məsələ beynəlxalq hüququn və humanitar prinsiplərin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycanın müvafiq dövlət qurumları tərəfindən aparılan araşdırmalar və beynəlxalq təşkilatlara təqdim olunan faktlar bu cinayətlərin hüquqi qiymət alması istiqamətində mühüm addımlardır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev beynəlxalq platformalarda bu məsələləri daim gündəmdə saxlayaraq, itkin düşmüş şəxslərin taleyinə aydınlıq gətirilməsinin və müharibə cinayətlərinə hüquqi qiymət verilməsinin vacibliyini vurğulamışdır. Xüsusilə BMT tribunasından səsləndirilən bu çağırışlar beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini regionda baş vermiş humanitar faciələrə yönəltmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Başlıbel faciəsi təkcə keçmişin ağrılı xatirəsi deyil, həm də gələcək üçün bir dərsdir. Bu hadisələr insan hüquqlarının qorunmasının, müharibə cinayətlərinə qarşı barışmaz mövqenin və ədalətin bərpasının nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir. Tarixi yaddaşın qorunması və bu kimi faciələrin unudulmaması isə gələcək nəsillərin düzgün formalaşması üçün mühüm şərtdir.
Bu gün Başlıbel qurbanlarının xatirəsi ehtiramla yad edilir. Onların yaşadığı iztirablar və göstərdikləri iradə Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Bu faciə bir daha sübut edir ki, ədalət gec də olsa bərqərar olmalı, günahsız insanların qanı yerdə qalmamalıdır.
Başlıbel – bir kəndin adı olmaqdan çıxaraq, artıq faciənin, ağrının və eyni zamanda müqavimətin simvoluna çevrilmişdir. Bu simvol yaddaşımızda yaşadıqca tarix unudulmayacaq, həqiqətlər isə daim öz sözünü deyəcəkdir.
Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
"Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 17-04-2026 | Saat: 10:18
Bölmə:Özəl | çapa göndər
Tariximizin ən faciəli və unudulmaz səhifələrindən biri olan Başlıbel qətliamından illər keçsə də, bu hadisənin acısı Azərbaycan xalqının yaddaşında daim yaşayır. Bu faciə yalnız bir kəndin deyil, bütövlükdə insanlığın üzləşdiyi ağır cinayətlərdən biri kimi qiymətləndirilməlidir. Başlıbel hadisələri Birinci Qarabağ müharibəsinin ən dramatik və dəhşətli epizodlarından biri olmaqla, mülki əhaliyə qarşı törədilmiş amansız zorakılığın bariz nümunəsidir.
1993-cü ilin aprel ayında Kəlbəcər rayonunun işğalı zamanı Başlıbel kəndində baş verənlər sistemli şəkildə həyata keçirilmiş zorakılıq aktı idi. Ermənistan silahlı qüvvələrinin hücumları nəticəsində kənd sakinləri öz doğma yurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qalmış, bir qismi isə dağlara çəkilərək mağaralarda və kahalarda gizlənmişdi. Lakin bu da onları xilas etmədi. Dinc insanlar, qadınlar, uşaqlar və yaşlılar məqsədli şəkildə təqib olunaraq xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirildi.
Aprelin 18-də gizləndikləri yerlər aşkarlanan sakinlərə qarşı həyata keçirilən hücum nəticəsində çoxsaylı insan həyatını itirdi, bir çoxu girov götürüldü. Bu hadisələr təkcə fiziki məhv etmə deyil, həm də insan ləyaqətinin alçaldılması, psixoloji terror və kollektiv cəza siyasətinin tərkib hissəsi idi. Girovluqdan azad edilən şəxslərin bir qisminin sonradan yaşadıqları ağır travmalar səbəbindən həyatını itirməsi isə bu faciənin nə qədər dərin iz buraxdığını göstərir.
Başlıbel sakinlərinin günlərlə, hətta aylarla mağaralarda, ağır və qeyri-insani şəraitdə yaşaması, aclıq, soyuq və daimi ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qalması insan iradəsinin və yaşamaq əzminin misilsiz nümunəsi olmaqla yanaşı, eyni zamanda müharibənin mülki əhali üçün nə qədər amansız olduğunu bir daha sübut edir. Onların yalnız gecələr hərəkət edərək mühasirədən çıxması isə sözün əsl mənasında həyat uğrunda mübarizə idi.
Bu faciənin ən sarsıdıcı məqamlarından biri də sonradan aşkar edilən kütləvi məzarlıqlardır. 2021-ci ildə Başlıbeldə tapılan kütləvi məzarlıq və digər ərazilərdə – o cümlədən Edilli kəndi və Fərrux kəndində aşkarlanan insan qalıqları Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə törədilmiş cinayətlərin miqyasını bir daha göz önünə sərdi. Aparılan DNT analizləri nəticəsində qətlə yetirilən şəxslərin güllələnərək öldürüldüyü təsdiqlənmişdir ki, bu da hadisələrin planlı və məqsədli xarakter daşıdığını sübut edir.
Eyni zamanda, minlərlə itkin düşmüş azərbaycanlının taleyinin hələ də naməlum qalması regionda humanitar problemlərin aktuallığını qoruduğunu göstərir. Bu məsələ beynəlxalq hüququn və humanitar prinsiplərin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycanın müvafiq dövlət qurumları tərəfindən aparılan araşdırmalar və beynəlxalq təşkilatlara təqdim olunan faktlar bu cinayətlərin hüquqi qiymət alması istiqamətində mühüm addımlardır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev beynəlxalq platformalarda bu məsələləri daim gündəmdə saxlayaraq, itkin düşmüş şəxslərin taleyinə aydınlıq gətirilməsinin və müharibə cinayətlərinə hüquqi qiymət verilməsinin vacibliyini vurğulamışdır. Xüsusilə BMT tribunasından səsləndirilən bu çağırışlar beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini regionda baş vermiş humanitar faciələrə yönəltmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Başlıbel faciəsi təkcə keçmişin ağrılı xatirəsi deyil, həm də gələcək üçün bir dərsdir. Bu hadisələr insan hüquqlarının qorunmasının, müharibə cinayətlərinə qarşı barışmaz mövqenin və ədalətin bərpasının nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir. Tarixi yaddaşın qorunması və bu kimi faciələrin unudulmaması isə gələcək nəsillərin düzgün formalaşması üçün mühüm şərtdir.
Bu gün Başlıbel qurbanlarının xatirəsi ehtiramla yad edilir. Onların yaşadığı iztirablar və göstərdikləri iradə Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Bu faciə bir daha sübut edir ki, ədalət gec də olsa bərqərar olmalı, günahsız insanların qanı yerdə qalmamalıdır.
Başlıbel – bir kəndin adı olmaqdan çıxaraq, artıq faciənin, ağrının və eyni zamanda müqavimətin simvoluna çevrilmişdir. Bu simvol yaddaşımızda yaşadıqca tarix unudulmayacaq, həqiqətlər isə daim öz sözünü deyəcəkdir.
Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
"Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
17-04-2026
16-04-2026
