Manaf Manafov: “Bu gün Türk dünyasının qarşısında əvvəlkindən daha geniş və strateji vəzifələr dayanır”
Tarix: 21-09-2026 | Saat: 15:51
Bölmə:Siyasət | çapa göndər
“Elə tarixi hadisələr mövcuddur ki, onların mahiyyətini yalnız baş verdiyi günün çərçivəsində qiymətləndirmək mümkün deyil. Belə hadisələrin təsiri zaman keçdikcə daha aydın görünür, onların siyasi və tarixi əhəmiyyəti gələcək proseslər fonunda özünü daha qabarıq göstərir. Sentyabrın 17-də Bakıda cənab Prezident İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibini, həmçinin təşkilata üzv və müşahidəçi dövlətlərin təhlükəsizlik qurumlarının yüksək vəzifəli nümayəndələrini qəbul etməsi də məhz bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyan hadisələr sırasındadır. Bu görüşü yalnız yüksək səviyyəli rəsmilərin paytaxt Bakıda bir araya gəlməsi kimi qiymətləndirmək kifayət deyil. Görüşün arxasında Türk dünyasının bu günü və gələcək inkişaf istiqamətləri ilə bağlı daha geniş siyasi mənzərə dayanır. Çünki müasir dövrün mürəkkəb çağırışları şəraitində təhlükəsizlik və sabitlik, enerji və nəqliyyat əlaqələri, informasiya mühiti, milli-mənəvi dəyərlərin mühafizəsi, eləcə də gənc nəslin gələcəyə hazırlanması artıq ayrı-ayrı sahələr deyil, bir-birini tamamlayan vahid məsələlər sistemidir. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında da məhz bu kompleks yanaşma aydın şəkildə ifadə olunur. Dövlət başçısı TDT çərçivəsində dövlətlər arasında fəal və davamlı əməkdaşlığın təşkilatın beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinin mühüm göstəricisi olduğunu diqqətə çatdırır. 2009-cu ildə Naxçıvanda baş tutmuş tarixi Zirvə görüşündən bu günə qədər keçilən yol Türk dövlətlərinin siyasi, iqtisadi, humanitar, enerji, nəqliyyat və təhlükəsizlik istiqamətlərində əməkdaşlığını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib. Artıq Türk dünyasını yalnız ortaq tarix və mədəniyyətlə bağlı coğrafi məkan kimi təqdim etmək kifayət deyil. Bu məkan siyasi iradəsini ortaya qoyan, iqtisadi imkanlarını inkişaf etdirən və qarşılıqlı əməkdaşlığı dərinləşdirən mühüm geosiyasi reallığa çevrilir. Azərbaycanın bu sistemdəki mövqeyini də yalnız coğrafi xəritə üzərindən izah etmək mümkün deyil. Ölkəmizin əhəmiyyəti əlverişli yerləşmə ilə yanaşı, uzunmüddətli və ardıcıl dövlət siyasətinin nəticəsi kimi də formalaşıb. Azərbaycan Avropa ilə Asiyanın kəsişdiyi mühüm məkanda yerləşir, Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri ilə Xəzər dənizi vasitəsilə əlaqə qurur və Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik münasibətlərini inkişaf etdirir. Enerji və nəqliyyat dəhlizlərinin mühüm hissəsinin Azərbaycan ərazisindən keçməsi isə ölkəmizin regional proseslərdəki strateji rolunu daha da artırır.”
Bu fikirləri aia.az-a açıqlamasında Nərimanov Rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəisi, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü Manaf Manafov deyib.
Fikirlərini davam etdirən hakim partiya təmsilçisi bildirib ki, Azərbaycanın enerji məsələlərində sərgilədiyi yanaşma müasir beynəlxalq münasibətlərdə baş verən dəyişiklikləri anlamaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır: “Cənab Prezidentin vurğuladığı kimi, hazırkı dövrdə enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat bağlantıları nəzərə alınmadan ümumi təhlükəsizlik haqqında tam təsəvvür formalaşdırmaq mümkün deyil. Çünki enerji mənbələrinin və nəqliyyat marşrutlarının təhlükəsizliyi artıq yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşan məsələ deyil. Enerji təchizatının fasiləsizliyi, ticarət yollarının sabitliyi və nəqliyyat dəhlizlərinin təhlükəsizliyi dövlətlərin strateji davamlılığının əsas şərtləri sırasında yer alır. Azərbaycan bu geniş sistemdə yalnız öz enerji və nəqliyyat ehtiyaclarını qarşılayan ölkə kimi çıxış etmir. Ölkəmiz Mərkəzi Asiyanın türk dövlətlərində istehsal olunan enerji resurslarının Xəzər üzərindən beynəlxalq bazarlara çıxarılmasında da mühüm bağlantı rolunu oynayır. Bununla Azərbaycan Türk dünyasının şərq və qərb hissələri arasında sadəcə coğrafi deyil, həm də iqtisadi, enerji və strateji əlaqələrin formalaşmasına mühüm töhfə verir. Azərbaycanın Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla müttəfiqlik münasibətlərini təsbit edən müqavilə və bəyannamələr imzalaması Türk dövlətləri arasında siyasi əlaqələrin yüksək səviyyəyə çatdığını göstərir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla birgə investisiya fondlarının yaradılması isə mövcud qardaşlıq və tərəfdaşlıq münasibətlərinin artıq konkret iqtisadi mexanizmlərlə dəstəkləndiyini nümayiş etdirir. Bu reallıq fonunda cənab Prezident İlham Əliyevin “Türk dünyası bizim ailəmizdir və bizim başqa ailəmiz yoxdur” fikri xüsusi məna kəsb edir. Bu ifadə Azərbaycanın Türk dünyasına münasibətinin mahiyyətini qısa və aydın şəkildə ortaya qoyur. Məhz bu baxımdan Türk dünyasında təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətin daha da genişləndirilməsi müasir dövrün mühüm tələblərindən birinə çevrilir. Dünyanın müxtəlif regionlarında silahlı qarşıdurmaların davam etdiyi, yeni münaqişə və təhdidlərin meydana gəldiyi şəraitdə sabitliyin qorunması hər bir dövlət üçün fundamental əhəmiyyət daşıyır. Cənab Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın yerləşdiyi regional reallıqları nəzərə alaraq həm şimalda, həm də cənubda müharibə aparan dövlətlərin mövcudluğuna diqqət çəkir və bunun regionda təhlükəsizlik məsələlərinə daha həssas yanaşmanı zəruri etdiyini bildirir. Bu baxımdan təhlükəsizlik şuraları və müvafiq qurumlar arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Məlumatların operativ mübadiləsi, daimi əlaqələrin qurulması, təcrübə mübadiləsi, birgə fəaliyyət mexanizmlərinin inkişaf etdirilməsi, potensial təhdidlərin qabaqcadan müəyyən olunması və onların qarşısının alınması müasir təhlükəsizlik siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir. Cənab Prezidentin çıxışında da bu sahədə koordinasiyanın gücləndirilməsi bütün üzv dövlətlərin qarşısında duran mühüm vəzifə kimi təqdim edilir.”
Sonda müsahibimiz toplantıda müzakirə olunan təhlükəsizlik məsələlərinin əhəmiyyətindən bəhs edib: “Dünya dəyişdikcə təhlükəsizlik anlayışı və mövcud təhdidlərin xarakteri də dəyişir. Müasir dövrdə dövlətlər üçün təhlükə yalnız hərbi qüvvənin sərhədi keçməsi ilə məhdudlaşmır. İnformasiya mühiti, sosial şəbəkələr, müxtəlif ideoloji təsirlər və kənardan yayılan narrativlər də cəmiyyətlərin sabitliyinə və dövlətlərin təhlükəsizliyinə təsir göstərə bilən amillər sırasındadır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında ideoloji təhlükələrə xüsusi diqqət yetirməsi də bu baxımdan mühüm məna daşıyır. Dövlətçilik əsaslarının zəiflədilməsi, ictimai həmrəyliyin sarsıdılması, milli-mənəvi dəyərlərə zidd yanaşmaların yayılması və gənc nəslə təsir göstərilməsi cəhdləri müasir təhlükəsizlik konsepsiyasına yeni yanaşmalar gətirir. Bu reallıqda gənclər məsələsini yalnız sosial və humanitar siyasətin bir istiqaməti kimi qəbul etmək olmaz. Bu, eyni zamanda dövlətçiliyin və gələcək təhlükəsizliyin mühüm məsələsidir. Çünki hazırda formalaşan gənc nəsil gələcəkdə dövlət idarəçiliyində, elm və təhsildə, iqtisadiyyatda, diplomatiyada, təhlükəsizlik sahəsində və ictimai həyatın digər istiqamətlərində əsas rol oynayacaq. Məhz buna görə cənab Prezident TDT çərçivəsində gənclər təşkilatları arasındakı əlaqələrin genişləndirilməsini, müxtəlif forum və konfransların keçirilməsini, türk dövlətlərinin gəncləri arasında birbaşa ünsiyyətin gücləndirilməsini mühüm hesab edir. Azərbaycanlı gəncin qazax, qırğız, özbək və türk gəncini daha yaxından tanıması, ortaq tarixi daha dərindən öyrənməsi, ümumi mədəni irsin və mənəvi dəyərlərin mahiyyətini daha yaxşı dərk etməsi gələcəkdə Türk dünyası daxilində əməkdaşlığın daha möhkəm əsaslar üzərində qurulmasına imkan verəcək. Cənab Prezidentin çıxışında TDT məkanında sabitliyin və iqtisadi inkişafın təşkilat üçün mühüm üstünlüklər yaratdığı da xüsusi vurğulanır. Çünki sabit siyasi və təhlükəsiz mühit olmadan investisiyaların, yeni texnologiyaların və innovativ imkanların davamlı şəkildə cəlb olunması çətinləşir. Deməli, Türk dünyasının iqtisadi inkişafı ilə onun təhlükəsizliyi arasında birbaşa və qarşılıqlı əlaqə mövcuddur. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə TDT çərçivəsində qeyri-rəsmi Zirvə görüşlərinin keçirilməsinə başlanması da dövlət başçıları arasında daha intensiv və səmimi təmasların zərurətindən irəli gəlir. İlk qeyri-rəsmi Zirvə görüşünün Şuşada təşkil olunması isə Azərbaycanın bu prosesdə fəal və təşəbbüskar mövqeyini göstərən mühüm hadisələrdən biridir. Bu gün Türk dünyasının qarşısında əvvəlkindən daha geniş və strateji vəzifələr dayanır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında bu istiqamətdə əsas məqsəd aydın şəkildə ifadə edilir: TDT ortaq səylər nəticəsində aparıcı beynəlxalq institutlardan birinə çevrilməlidir. Türk dünyası yalnız zəngin keçmişini xatırlayan və tarixi irsi ilə fəxr edən birlik kimi kifayətlənməməlidir. Qarşıdakı mərhələdə Türk dünyası öz gələcəyini birgə formalaşdıran, təhlükəsizlik imkanlarını möhkəmləndirən, iqtisadi potensialını əlaqələndirən, gənc nəslini ortaq dəyərlər əsasında yetişdirən və beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyini daha aydın şəkildə ifadə edən böyük əməkdaşlıq məkanına çevrilməlidir” – deyə, Manaf Manafov fikirlərini tananlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 21-09-2026 | Saat: 15:51
Bölmə:Siyasət | çapa göndər
“Elə tarixi hadisələr mövcuddur ki, onların mahiyyətini yalnız baş verdiyi günün çərçivəsində qiymətləndirmək mümkün deyil. Belə hadisələrin təsiri zaman keçdikcə daha aydın görünür, onların siyasi və tarixi əhəmiyyəti gələcək proseslər fonunda özünü daha qabarıq göstərir. Sentyabrın 17-də Bakıda cənab Prezident İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibini, həmçinin təşkilata üzv və müşahidəçi dövlətlərin təhlükəsizlik qurumlarının yüksək vəzifəli nümayəndələrini qəbul etməsi də məhz bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyan hadisələr sırasındadır. Bu görüşü yalnız yüksək səviyyəli rəsmilərin paytaxt Bakıda bir araya gəlməsi kimi qiymətləndirmək kifayət deyil. Görüşün arxasında Türk dünyasının bu günü və gələcək inkişaf istiqamətləri ilə bağlı daha geniş siyasi mənzərə dayanır. Çünki müasir dövrün mürəkkəb çağırışları şəraitində təhlükəsizlik və sabitlik, enerji və nəqliyyat əlaqələri, informasiya mühiti, milli-mənəvi dəyərlərin mühafizəsi, eləcə də gənc nəslin gələcəyə hazırlanması artıq ayrı-ayrı sahələr deyil, bir-birini tamamlayan vahid məsələlər sistemidir. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında da məhz bu kompleks yanaşma aydın şəkildə ifadə olunur. Dövlət başçısı TDT çərçivəsində dövlətlər arasında fəal və davamlı əməkdaşlığın təşkilatın beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinin mühüm göstəricisi olduğunu diqqətə çatdırır. 2009-cu ildə Naxçıvanda baş tutmuş tarixi Zirvə görüşündən bu günə qədər keçilən yol Türk dövlətlərinin siyasi, iqtisadi, humanitar, enerji, nəqliyyat və təhlükəsizlik istiqamətlərində əməkdaşlığını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib. Artıq Türk dünyasını yalnız ortaq tarix və mədəniyyətlə bağlı coğrafi məkan kimi təqdim etmək kifayət deyil. Bu məkan siyasi iradəsini ortaya qoyan, iqtisadi imkanlarını inkişaf etdirən və qarşılıqlı əməkdaşlığı dərinləşdirən mühüm geosiyasi reallığa çevrilir. Azərbaycanın bu sistemdəki mövqeyini də yalnız coğrafi xəritə üzərindən izah etmək mümkün deyil. Ölkəmizin əhəmiyyəti əlverişli yerləşmə ilə yanaşı, uzunmüddətli və ardıcıl dövlət siyasətinin nəticəsi kimi də formalaşıb. Azərbaycan Avropa ilə Asiyanın kəsişdiyi mühüm məkanda yerləşir, Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri ilə Xəzər dənizi vasitəsilə əlaqə qurur və Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik münasibətlərini inkişaf etdirir. Enerji və nəqliyyat dəhlizlərinin mühüm hissəsinin Azərbaycan ərazisindən keçməsi isə ölkəmizin regional proseslərdəki strateji rolunu daha da artırır.”
Bu fikirləri aia.az-a açıqlamasında Nərimanov Rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəisi, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü Manaf Manafov deyib.
Fikirlərini davam etdirən hakim partiya təmsilçisi bildirib ki, Azərbaycanın enerji məsələlərində sərgilədiyi yanaşma müasir beynəlxalq münasibətlərdə baş verən dəyişiklikləri anlamaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır: “Cənab Prezidentin vurğuladığı kimi, hazırkı dövrdə enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat bağlantıları nəzərə alınmadan ümumi təhlükəsizlik haqqında tam təsəvvür formalaşdırmaq mümkün deyil. Çünki enerji mənbələrinin və nəqliyyat marşrutlarının təhlükəsizliyi artıq yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşan məsələ deyil. Enerji təchizatının fasiləsizliyi, ticarət yollarının sabitliyi və nəqliyyat dəhlizlərinin təhlükəsizliyi dövlətlərin strateji davamlılığının əsas şərtləri sırasında yer alır. Azərbaycan bu geniş sistemdə yalnız öz enerji və nəqliyyat ehtiyaclarını qarşılayan ölkə kimi çıxış etmir. Ölkəmiz Mərkəzi Asiyanın türk dövlətlərində istehsal olunan enerji resurslarının Xəzər üzərindən beynəlxalq bazarlara çıxarılmasında da mühüm bağlantı rolunu oynayır. Bununla Azərbaycan Türk dünyasının şərq və qərb hissələri arasında sadəcə coğrafi deyil, həm də iqtisadi, enerji və strateji əlaqələrin formalaşmasına mühüm töhfə verir. Azərbaycanın Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla müttəfiqlik münasibətlərini təsbit edən müqavilə və bəyannamələr imzalaması Türk dövlətləri arasında siyasi əlaqələrin yüksək səviyyəyə çatdığını göstərir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla birgə investisiya fondlarının yaradılması isə mövcud qardaşlıq və tərəfdaşlıq münasibətlərinin artıq konkret iqtisadi mexanizmlərlə dəstəkləndiyini nümayiş etdirir. Bu reallıq fonunda cənab Prezident İlham Əliyevin “Türk dünyası bizim ailəmizdir və bizim başqa ailəmiz yoxdur” fikri xüsusi məna kəsb edir. Bu ifadə Azərbaycanın Türk dünyasına münasibətinin mahiyyətini qısa və aydın şəkildə ortaya qoyur. Məhz bu baxımdan Türk dünyasında təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətin daha da genişləndirilməsi müasir dövrün mühüm tələblərindən birinə çevrilir. Dünyanın müxtəlif regionlarında silahlı qarşıdurmaların davam etdiyi, yeni münaqişə və təhdidlərin meydana gəldiyi şəraitdə sabitliyin qorunması hər bir dövlət üçün fundamental əhəmiyyət daşıyır. Cənab Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın yerləşdiyi regional reallıqları nəzərə alaraq həm şimalda, həm də cənubda müharibə aparan dövlətlərin mövcudluğuna diqqət çəkir və bunun regionda təhlükəsizlik məsələlərinə daha həssas yanaşmanı zəruri etdiyini bildirir. Bu baxımdan təhlükəsizlik şuraları və müvafiq qurumlar arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Məlumatların operativ mübadiləsi, daimi əlaqələrin qurulması, təcrübə mübadiləsi, birgə fəaliyyət mexanizmlərinin inkişaf etdirilməsi, potensial təhdidlərin qabaqcadan müəyyən olunması və onların qarşısının alınması müasir təhlükəsizlik siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir. Cənab Prezidentin çıxışında da bu sahədə koordinasiyanın gücləndirilməsi bütün üzv dövlətlərin qarşısında duran mühüm vəzifə kimi təqdim edilir.”
Sonda müsahibimiz toplantıda müzakirə olunan təhlükəsizlik məsələlərinin əhəmiyyətindən bəhs edib: “Dünya dəyişdikcə təhlükəsizlik anlayışı və mövcud təhdidlərin xarakteri də dəyişir. Müasir dövrdə dövlətlər üçün təhlükə yalnız hərbi qüvvənin sərhədi keçməsi ilə məhdudlaşmır. İnformasiya mühiti, sosial şəbəkələr, müxtəlif ideoloji təsirlər və kənardan yayılan narrativlər də cəmiyyətlərin sabitliyinə və dövlətlərin təhlükəsizliyinə təsir göstərə bilən amillər sırasındadır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında ideoloji təhlükələrə xüsusi diqqət yetirməsi də bu baxımdan mühüm məna daşıyır. Dövlətçilik əsaslarının zəiflədilməsi, ictimai həmrəyliyin sarsıdılması, milli-mənəvi dəyərlərə zidd yanaşmaların yayılması və gənc nəslə təsir göstərilməsi cəhdləri müasir təhlükəsizlik konsepsiyasına yeni yanaşmalar gətirir. Bu reallıqda gənclər məsələsini yalnız sosial və humanitar siyasətin bir istiqaməti kimi qəbul etmək olmaz. Bu, eyni zamanda dövlətçiliyin və gələcək təhlükəsizliyin mühüm məsələsidir. Çünki hazırda formalaşan gənc nəsil gələcəkdə dövlət idarəçiliyində, elm və təhsildə, iqtisadiyyatda, diplomatiyada, təhlükəsizlik sahəsində və ictimai həyatın digər istiqamətlərində əsas rol oynayacaq. Məhz buna görə cənab Prezident TDT çərçivəsində gənclər təşkilatları arasındakı əlaqələrin genişləndirilməsini, müxtəlif forum və konfransların keçirilməsini, türk dövlətlərinin gəncləri arasında birbaşa ünsiyyətin gücləndirilməsini mühüm hesab edir. Azərbaycanlı gəncin qazax, qırğız, özbək və türk gəncini daha yaxından tanıması, ortaq tarixi daha dərindən öyrənməsi, ümumi mədəni irsin və mənəvi dəyərlərin mahiyyətini daha yaxşı dərk etməsi gələcəkdə Türk dünyası daxilində əməkdaşlığın daha möhkəm əsaslar üzərində qurulmasına imkan verəcək. Cənab Prezidentin çıxışında TDT məkanında sabitliyin və iqtisadi inkişafın təşkilat üçün mühüm üstünlüklər yaratdığı da xüsusi vurğulanır. Çünki sabit siyasi və təhlükəsiz mühit olmadan investisiyaların, yeni texnologiyaların və innovativ imkanların davamlı şəkildə cəlb olunması çətinləşir. Deməli, Türk dünyasının iqtisadi inkişafı ilə onun təhlükəsizliyi arasında birbaşa və qarşılıqlı əlaqə mövcuddur. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə TDT çərçivəsində qeyri-rəsmi Zirvə görüşlərinin keçirilməsinə başlanması da dövlət başçıları arasında daha intensiv və səmimi təmasların zərurətindən irəli gəlir. İlk qeyri-rəsmi Zirvə görüşünün Şuşada təşkil olunması isə Azərbaycanın bu prosesdə fəal və təşəbbüskar mövqeyini göstərən mühüm hadisələrdən biridir. Bu gün Türk dünyasının qarşısında əvvəlkindən daha geniş və strateji vəzifələr dayanır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında bu istiqamətdə əsas məqsəd aydın şəkildə ifadə edilir: TDT ortaq səylər nəticəsində aparıcı beynəlxalq institutlardan birinə çevrilməlidir. Türk dünyası yalnız zəngin keçmişini xatırlayan və tarixi irsi ilə fəxr edən birlik kimi kifayətlənməməlidir. Qarşıdakı mərhələdə Türk dünyası öz gələcəyini birgə formalaşdıran, təhlükəsizlik imkanlarını möhkəmləndirən, iqtisadi potensialını əlaqələndirən, gənc nəslini ortaq dəyərlər əsasında yetişdirən və beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyini daha aydın şəkildə ifadə edən böyük əməkdaşlıq məkanına çevrilməlidir” – deyə, Manaf Manafov fikirlərini tananlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
