28 May – Müstəqillikdən Zəfərə uzanan tarixi yol
Tarix: 25-05-2026 | Saat: 11:25
Bölmə:Özəl | çapa göndər
28 May – Müstəqillik Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində ən şərəfli və qürurverici səhifələrdən biridir. Bu tarix təkcə bir dövlətin yaranması deyil, həm də xalqın əsrlər boyu yaşatdığı azadlıq, istiqlal və milli dövlətçilik arzularının gerçəyə çevrilməsinin təcəssümüdür. 1918-ci il mayın 28-də yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müsəlman Şərqində ilk demokratik, hüquqi və parlamentli respublika kimi tarixə düşmüş, xalqımızın müstəqil dövlət qurmaq əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir. Bu böyük tarixi hadisə Azərbaycan xalqının milli kimliyinin, siyasi iradəsinin və azadlıq idealının ən mühüm ifadəsinə çevrilmişdir.
Dövlət müstəqilliyinin əldə olunması hər bir xalq üçün mürəkkəb, çətin və böyük qurbanlar hesabına başa gələn bir prosesdir. Azərbaycan xalqı da tarix boyu azadlıq və istiqlal uğrunda ağır mübarizələr aparmış, saysız-hesabsız şəhidlər vermiş, lakin milli iradəsindən heç vaxt dönməmişdir. XX əsrin əvvəllərində yaranmış mürəkkəb beynəlxalq siyasi vəziyyət, çar Rusiyasının süqutu və imperiyanın parçalanması nəticəsində Azərbaycan xalqı tarixi fürsətdən istifadə edərək öz müstəqilliyini elan etmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması yalnız siyasi hadisə deyil, həm də xalqın milli özünüdərk prosesinin zirvəsi idi.
1918-ci il mayın 28-də qəbul olunmuş İstiqlal Bəyannaməsi Azərbaycanın müstəqilliyini bütün dünyaya bəyan etdi. Bu sənəd xalqın öz müqəddəratını təyin etmək hüququnu təsdiqləyərək hüquqi, demokratik və dünyəvi dövlət quruculuğunun əsasını qoydu. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddətdə çox mühüm dövlətçilik addımları atdı. Parlament və hökumət formalaşdırıldı, dövlət atributları təsis edildi, üçrəngli bayraq qəbul olundu, milli ordu yaradıldı və ölkənin beynəlxalq aləmdə tanınması istiqamətində ciddi diplomatik fəaliyyət həyata keçirildi.
Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlət quruculuğu sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə etdi. Təhsil sahəsində milli dəyərlərə əsaslanan mühüm qərarlar qəbul olundu, təhsilin ana dilində aparılması istiqamətində addımlar atıldı, 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universiteti yaradıldı. Dövlət idarəçiliyində hüquqi institutların formalaşdırılması, məhkəmə və ədliyyə sisteminin təşkili, vətəndaşlıq institutunun təsis edilməsi həmin dövrün mühüm uğurları sırasında idi. Bütün bunlar göstərirdi ki, Azərbaycan xalqı müstəqil dövlət qurmaq və onu idarə etmək iqtidarına malikdir.
Lakin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ömrü uzun olmadı. 1920-ci ilin aprelində bolşevik işğalı nəticəsində dövlət müstəqilliyimiz itirildi. Buna baxmayaraq, Cümhuriyyətin yaratdığı dövlətçilik ənənələri, milli düşüncə və azadlıq ruhu xalqımızın yaddaşından silinmədi. Məhz həmin siyasi irs sonrakı dövrlərdə milli azadlıq ideyasının yaşamasına və müstəqillik arzularının qorunmasına güclü təkan verdi.
1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikası dövlət müstəqilliyini bərpa edərkən özünü hüquqi və siyasi baxımdan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan etdi. Konstitusiya Aktında 1918-ci il İstiqlal Bəyannaməsinə istinad olunması təsadüfi deyildi. Bu addım xalqımızın dövlətçilik ənənəsinə sadiqliyinin və müstəqillik ideyasına bağlılığının bariz nümunəsi idi.
Lakin müstəqilliyi qazanmaq qədər onu qorumaq da asan olmadı. 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan daxili siyasi böhran, iqtisadi tənəzzül, Ermənistanın hərbi təcavüzü və dövlətçilik üçün ciddi təhlükələrlə üz-üzə qalmışdı. Ölkədə hakimiyyətsizlik, anarxiya və parçalanma təhlükəsi hökm sürürdü. Belə mürəkkəb və taleyüklü mərhələdə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətçiliyini xilas etdi.
1991-ci ildə Azərbaycan Respublikası dövlət müstəqilliyini bərpa edərkən tarixi məsuliyyətin ağırlığı bütün xalqın üzərinə düşdü. Müstəqilliyin qorunması üçün ölkə ciddi sınaqlarla üz-üzə qalmışdı: daxili siyasi böhran, iqtisadi tənəzzül və Ermənistanın hərbi təcavüzü dövlətçilik üçün real təhlükə yaradırdı. Belə mürəkkəb və taleyüklü dönəmdə Azərbaycan xalqı Ulu Öndər Heydər Əliyevə ümidini bağladı.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan dövlətçiliyində dönüş nöqtəsi oldu. Onun uzaqgörən, praqmatik və milli maraqlara söykənən siyasəti nəticəsində ölkədə ictimai-siyasi sabitlik təmin edildi, dövlət institutları möhkəmləndirildi, iqtisadiyyat inkişaf yoluna çıxdı. Ulu Öndərin müdrik rəhbərliyi sayəsində Azərbaycan həm daxili, həm də xarici təhdidlərdən qorunaraq suverenliyini möhkəmləndirdi.
Heydər Əliyev yalnız siyasi lider deyil, həm də Azərbaycan müstəqilliyinin xilaskarı kimi tarixə düşdü. Onun həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində xalqın milli birliyi gücləndi, dövlətçilik ənənələri qorundu və ölkəmiz beynəlxalq aləmdə mövqeyini bərpa etdi. Ulu Öndərin “Müstəqilliyi qorumaq, onu əldə etməkdən daha çətindir” fikri, Azərbaycan xalqının müstəqillik uğrunda səylərini və dövlətin möhkəmlənməsində rolunu əks etdirir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasəti Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirdi, ordu quruculuğu və milli təhlükəsizlik sistemlərinin formalaşmasına təkan verdi. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” isə ölkəmizin iqtisadi müstəqilliyinin təmin olunması və xarici investisiyaların cəlb edilməsinə geniş imkan yaratdı. Bütün bu addımlar Ulu Öndərin uzaqgörən siyasətinin, Azərbaycan müstəqilliyinin qorunmasının və dövlətçilik ənənələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsinin əyani sübutudur.
Beləliklə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası Azərbaycan tarixində unikal rol oynadı. Onun rəhbərliyi ilə bərpa olunan müstəqillik yalnız siyasi və hüquqi anlayışdan ibarət deyildi, eyni zamanda xalqın milli birliyinin, dövlətçilik şüurunun və gələcəyə inamının möhkəmləndirilməsi idi. Ulu Öndərin qurduğu möhkəm dövlətçilik təməli sayəsində Azərbaycan 28 May tarixindən bəri müstəqilliyini qoruyaraq Zəfərə uzanan yolda əmin addımlarla irəlilədi.
Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
"Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 25-05-2026 | Saat: 11:25
Bölmə:Özəl | çapa göndər
28 May – Müstəqillik Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində ən şərəfli və qürurverici səhifələrdən biridir. Bu tarix təkcə bir dövlətin yaranması deyil, həm də xalqın əsrlər boyu yaşatdığı azadlıq, istiqlal və milli dövlətçilik arzularının gerçəyə çevrilməsinin təcəssümüdür. 1918-ci il mayın 28-də yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müsəlman Şərqində ilk demokratik, hüquqi və parlamentli respublika kimi tarixə düşmüş, xalqımızın müstəqil dövlət qurmaq əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir. Bu böyük tarixi hadisə Azərbaycan xalqının milli kimliyinin, siyasi iradəsinin və azadlıq idealının ən mühüm ifadəsinə çevrilmişdir.
Dövlət müstəqilliyinin əldə olunması hər bir xalq üçün mürəkkəb, çətin və böyük qurbanlar hesabına başa gələn bir prosesdir. Azərbaycan xalqı da tarix boyu azadlıq və istiqlal uğrunda ağır mübarizələr aparmış, saysız-hesabsız şəhidlər vermiş, lakin milli iradəsindən heç vaxt dönməmişdir. XX əsrin əvvəllərində yaranmış mürəkkəb beynəlxalq siyasi vəziyyət, çar Rusiyasının süqutu və imperiyanın parçalanması nəticəsində Azərbaycan xalqı tarixi fürsətdən istifadə edərək öz müstəqilliyini elan etmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması yalnız siyasi hadisə deyil, həm də xalqın milli özünüdərk prosesinin zirvəsi idi.
1918-ci il mayın 28-də qəbul olunmuş İstiqlal Bəyannaməsi Azərbaycanın müstəqilliyini bütün dünyaya bəyan etdi. Bu sənəd xalqın öz müqəddəratını təyin etmək hüququnu təsdiqləyərək hüquqi, demokratik və dünyəvi dövlət quruculuğunun əsasını qoydu. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddətdə çox mühüm dövlətçilik addımları atdı. Parlament və hökumət formalaşdırıldı, dövlət atributları təsis edildi, üçrəngli bayraq qəbul olundu, milli ordu yaradıldı və ölkənin beynəlxalq aləmdə tanınması istiqamətində ciddi diplomatik fəaliyyət həyata keçirildi.
Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlət quruculuğu sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə etdi. Təhsil sahəsində milli dəyərlərə əsaslanan mühüm qərarlar qəbul olundu, təhsilin ana dilində aparılması istiqamətində addımlar atıldı, 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universiteti yaradıldı. Dövlət idarəçiliyində hüquqi institutların formalaşdırılması, məhkəmə və ədliyyə sisteminin təşkili, vətəndaşlıq institutunun təsis edilməsi həmin dövrün mühüm uğurları sırasında idi. Bütün bunlar göstərirdi ki, Azərbaycan xalqı müstəqil dövlət qurmaq və onu idarə etmək iqtidarına malikdir.
Lakin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ömrü uzun olmadı. 1920-ci ilin aprelində bolşevik işğalı nəticəsində dövlət müstəqilliyimiz itirildi. Buna baxmayaraq, Cümhuriyyətin yaratdığı dövlətçilik ənənələri, milli düşüncə və azadlıq ruhu xalqımızın yaddaşından silinmədi. Məhz həmin siyasi irs sonrakı dövrlərdə milli azadlıq ideyasının yaşamasına və müstəqillik arzularının qorunmasına güclü təkan verdi.
1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikası dövlət müstəqilliyini bərpa edərkən özünü hüquqi və siyasi baxımdan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan etdi. Konstitusiya Aktında 1918-ci il İstiqlal Bəyannaməsinə istinad olunması təsadüfi deyildi. Bu addım xalqımızın dövlətçilik ənənəsinə sadiqliyinin və müstəqillik ideyasına bağlılığının bariz nümunəsi idi.
Lakin müstəqilliyi qazanmaq qədər onu qorumaq da asan olmadı. 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan daxili siyasi böhran, iqtisadi tənəzzül, Ermənistanın hərbi təcavüzü və dövlətçilik üçün ciddi təhlükələrlə üz-üzə qalmışdı. Ölkədə hakimiyyətsizlik, anarxiya və parçalanma təhlükəsi hökm sürürdü. Belə mürəkkəb və taleyüklü mərhələdə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətçiliyini xilas etdi.
1991-ci ildə Azərbaycan Respublikası dövlət müstəqilliyini bərpa edərkən tarixi məsuliyyətin ağırlığı bütün xalqın üzərinə düşdü. Müstəqilliyin qorunması üçün ölkə ciddi sınaqlarla üz-üzə qalmışdı: daxili siyasi böhran, iqtisadi tənəzzül və Ermənistanın hərbi təcavüzü dövlətçilik üçün real təhlükə yaradırdı. Belə mürəkkəb və taleyüklü dönəmdə Azərbaycan xalqı Ulu Öndər Heydər Əliyevə ümidini bağladı.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan dövlətçiliyində dönüş nöqtəsi oldu. Onun uzaqgörən, praqmatik və milli maraqlara söykənən siyasəti nəticəsində ölkədə ictimai-siyasi sabitlik təmin edildi, dövlət institutları möhkəmləndirildi, iqtisadiyyat inkişaf yoluna çıxdı. Ulu Öndərin müdrik rəhbərliyi sayəsində Azərbaycan həm daxili, həm də xarici təhdidlərdən qorunaraq suverenliyini möhkəmləndirdi.
Heydər Əliyev yalnız siyasi lider deyil, həm də Azərbaycan müstəqilliyinin xilaskarı kimi tarixə düşdü. Onun həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində xalqın milli birliyi gücləndi, dövlətçilik ənənələri qorundu və ölkəmiz beynəlxalq aləmdə mövqeyini bərpa etdi. Ulu Öndərin “Müstəqilliyi qorumaq, onu əldə etməkdən daha çətindir” fikri, Azərbaycan xalqının müstəqillik uğrunda səylərini və dövlətin möhkəmlənməsində rolunu əks etdirir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasəti Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirdi, ordu quruculuğu və milli təhlükəsizlik sistemlərinin formalaşmasına təkan verdi. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” isə ölkəmizin iqtisadi müstəqilliyinin təmin olunması və xarici investisiyaların cəlb edilməsinə geniş imkan yaratdı. Bütün bu addımlar Ulu Öndərin uzaqgörən siyasətinin, Azərbaycan müstəqilliyinin qorunmasının və dövlətçilik ənənələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsinin əyani sübutudur.
Beləliklə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası Azərbaycan tarixində unikal rol oynadı. Onun rəhbərliyi ilə bərpa olunan müstəqillik yalnız siyasi və hüquqi anlayışdan ibarət deyildi, eyni zamanda xalqın milli birliyinin, dövlətçilik şüurunun və gələcəyə inamının möhkəmləndirilməsi idi. Ulu Öndərin qurduğu möhkəm dövlətçilik təməli sayəsində Azərbaycan 28 May tarixindən bəri müstəqilliyini qoruyaraq Zəfərə uzanan yolda əmin addımlarla irəlilədi.
Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
"Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
