Adəm İsmayıl Bakuvi:"Sülhün davamlılığı əldə olunan razılaşmaların əməli nəticələrlə möhkəmləndirilməsindən asılıdır"
Tarix: 22-10-2026 | Saat: 13:46
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Cənubi Qafqazın uzunmüddətli sülhün, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı əməkdaşlığın hökm sürdüyü regiona çevrilməsi Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin hansı siyasi və hüquqi prinsiplər üzərində formalaşacağından birbaşa asılıdır. Uzun illər davam etmiş münaqişədən sonra yaranan yeni reallıqlar hər iki dövlətin qarşısında mühüm tarixi məsuliyyət yaradır. Bu məsuliyyət əldə olunmuş razılaşmaların möhkəmləndirilməsini, sərhəd məsələlərinin beynəlxalq hüquq normalarına uyğun həllini və gələcəkdə mümkün qarşıdurmaların qarşısını alacaq etibarlı mexanizmlərin yaradılmasını əhatə edir. Prosesin nəticələri yalnız dövlət rəhbərlərinin keçirdikləri görüşlər və səsləndirdikləri bəyanatlarla müəyyən olunmur. Əsas əhəmiyyət daşıyan məsələ razılaşdırılmış prinsiplərin hüquqi sənədlərdə, qəbul edilən qərarlarda və gündəlik praktik fəaliyyətlərdə konkret şəkildə əksini tapmasıdır.
Bu fikirləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Vəhdət Partiyasının sədri, ictimai-siyasi xadim Adəm İsmayıl Bakuvi bildirib.
Partiya sədri qeyd edib ki, Azərbaycanla Ermənistan arasındakı münasibətlərin normallaşmasında dövlət sərhədlərinin delimitasiyası və demarkasiyası mühüm yer tutur. Sərhədlərin hüquqi və texniki baxımdan dəqiqləşdirilməsi dövlətlərin suveren ərazilərinin müəyyən olunmasına, mümkün sərhəd insidentlərinin azalmasına və normal qonşuluq münasibətlərinin inkişafına şərait yaradır. Tərəflər sərhədlərin delimitasiyası ilə məşğul olan komissiyaların birgə fəaliyyət qaydalarını təsdiqləyib, həmçinin 1991-ci il Almatı Bəyannaməsinin bu prosesin əsas prinsiplərindən biri kimi qəbul edilməsini nəzərdə tutublar. 2026-cı il aprelin 29-da keçirilən komissiyaların 13-cü görüşündə delimitasiya prosesinin təşkili, müvafiq xəritələrin hazırlanması və sənədləşmə prosedurları ilə bağlı məsələlər müzakirə edilib. Ermənistanın baş nazirinin müavini Mher Qriqoryan sentyabr ayında işlərin davam etdiriləcəyini bildirsə də, növbəti mərhələnin dəqiq tarixini açıqlamayıb.
Son dövrlərdə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin gündəliyində eksklav və anklav ərazilərinin gələcək taleyi məsələsi də yenidən müzakirə olunmağa başlayıb. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan 2026-cı ilin oktyabrında bu ərazilərlə bağlı qarşılıqlı və dəqiq müəyyənləşdirilmiş ərazi mübadiləsi variantını gündəmə gətirib. Bununla belə, belə bir təklifin səsləndirilməsi onun artıq Azərbaycan və Ermənistan arasında razılaşdırılmış qərara çevrildiyini göstərmir. Ermənistanın baş nazirinin müavini Mher Qriqoryan oktyabrın 16-da verdiyi açıqlamada tərəflərin eksklav və anklavlarla bağlı razılığa gəlmədiklərini bildirib. Onun sözlərinə görə, hökumətlərarası komissiyanın işçi görüşlərində bu məsələ müzakirə mövzusu olmayıb. Bu açıqlama göstərir ki, mövcud siyasi təkliflərlə rəsmi şəkildə razılaşdırılmış hüquqi qərarlar arasında fərq qoyulmalıdır. Belə həssas məsələlərin həllində ümumi mülahizələrin irəli sürülməsindən daha çox, müvafiq komissiyalar çərçivəsində konkret danışıqların aparılması və hüquqi əsasların müəyyənləşdirilməsi vacibdir. Razılıq əldə edilməyən məsələlərin ictimaiyyətə artıq həll olunmuş problem kimi təqdim edilməsi də düzgün yanaşma sayıla bilməz. Əksinə, mövcud vəziyyətin dəqiq izah edilməsi və danışıqların real nəticələrinin açıqlanması ictimai məlumatlandırmanın etibarlılığı baxımından əhəmiyyətlidir.
Regional nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması sülh prosesinin real iqtisadi nəticələrə çevrilməsi üçün əsas istiqamətlərdən biridir. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda imzalanmış birgə Bəyannamədə Azərbaycanın əsas ərazisi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında Ermənistan ərazisindən keçməklə maneəsiz bağlantının təmin edilməsi, eyni zamanda Ermənistanın qarşılıqlı nəqliyyat imkanlarından yararlanması nəzərdə tutulub. TRIPP layihəsi Cənubi Qafqazda nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi, beynəlxalq yükdaşımaların artırılması və regional iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı baxımından yeni imkanlar yarada bilər. Bununla belə, nəzərdə tutulan potensialın reallaşması üçün siyasi razılaşmaların konkret texniki layihələrə, hüquqi sənədlərə və işlək icra mexanizmlərinə çevrilməsi zəruridir. Layihənin icrası ilə bağlı tenderlərin keçirilməsi, podratçı şirkətlərin müəyyənləşdirilməsi, tikinti işlərinin mərhələləri və həyata keçirilmə qrafiki barədə məlumatların açıqlanması ictimaiyyətin proses haqqında dolğun təsəvvür əldə etməsinə kömək edə bilər. Eyni zamanda, bu məsələlərlə bağlı hər hansı nəticəyə gəlmək üçün yalnız rəsmi məlumatlara və təsdiqlənmiş sənədlərə əsaslanmaq lazımdır. Belə yanaşma faktlarla ehtimalların qarışdırılmasının qarşısını alır və ictimai müzakirələrin daha dəqiq məlumatlar üzərində aparılmasına şərait yaradır.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası üçün 2031-ci ilədək zaman çərçivəsi müəyyənləşdirməsi də diqqət çəkən siyasi açıqlamalardandır. Bununla yanaşı, sülhün daha qısa müddətdə əldə olunması üçün mövcud imkanlardan hansı şəkildə istifadə ediləcəyi məsələsi açıq qalır. Azərbaycan tərəfinin mövqeyinə əsasən, Ermənistanın Konstitusiyası ilə bağlı məsələ həllini tapmadan sülh sazişinin imzalanması mümkün deyil. Ermənistan rəsmiləri isə bu yanaşmanı qəbul etmirlər. Tərəflər arasındakı mövqe fərqi məsələnin hüquqi və siyasi dialoq vasitəsilə müzakirəsinin davam etdirilməsini zəruri edir. 2031-ci ilin hədəf tarix kimi göstərilməsi sülh sazişinin mütləq həmin vaxtadək imzalanacağı və ratifikasiya ediləcəyi barədə təminat hesab oluna bilməz. Bu tarix Ermənistan rəhbərliyinin açıqladığı siyasi məqsədi ifadə edir. Həmin məqsədin həyata keçirilməsi isə qarşıdakı illərdə atılacaq addımlardan, tərəflərin qəbul edəcəyi qərarlardan və əldə olunan razılaşmaların hansı səviyyədə yerinə yetirilməsindən asılı olacaq. Buna görə də sülh prosesinin qiymətləndirilməsi yalnız müəyyən tarixlərin səsləndirilməsi ilə deyil, danışıqların məzmunu və onların konkret nəticələri əsasında aparılmalıdır.
Müsahibimiz daha sonra bildirib ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması uzunmüddətli qarşıdurmadan sonra Cənubi Qafqaz üçün yeni siyasi və iqtisadi imkanlar formalaşdırır. Lakin bu imkanların qorunması və genişləndirilməsi üçün bəyan edilən məqsədlərlə həyata keçirilən tədbirlər arasında uyğunluq təmin olunmalıdır. Sərhədlərin delimitasiyası, regional kommunikasiyaların açılması, Konstitusiya ilə bağlı fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması və eksklav-anklav məsələlərinin hüquqi müstəvidə müzakirəsi normallaşma prosesinin əsas istiqamətləri sırasındadır. Tərəflərin fərqli mövqelərə malik olduğu məsələlərdə faktların düzgün təqdim edilməsi, əldə olunmamış razılaşmaların mövcud qərar kimi göstərilməməsi və ictimaiyyətin dəqiq məlumatlarla təmin edilməsi qarşılıqlı etimadın yaranmasına müsbət təsir göstərə bilər. Digər tərəfdən, həllini gözləyən məsələlərin mövcudluğu onların arxa plana keçirilməsini deyil, konkret danışıqların və müvafiq hüquqi prosedurların davam etdirilməsini tələb edir. Problemlərin açıq şəkildə müəyyənləşdirilməsi və onların həlli üçün ardıcıl mexanizmlərin yaradılması sülh prosesinin daha aydın istiqamətdə irəliləməsinə kömək edə bilər.
Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin növbəti mərhələdə hansı nəticələr verəcəyi tərəflərin siyasi iradəsini real qərarlara və icra olunan öhdəliklərə çevirmək qabiliyyətindən asılıdır. Əldə olunmuş razılaşmaların yerinə yetirilməsi, dövlətlərin suverenliyinə qarşılıqlı hörmət göstərilməsi və fikir ayrılıqlarının dinc vasitələrlə həlli Cənubi Qafqazda sabitliyin təmin olunmasının əsas şərtləridir. Davamlı sülhün qurulması üçün tərəflər yalnız ortaq məqsədləri bəyan etməklə kifayətlənməməli, eyni zamanda, həmin məqsədlərin həyata keçirilməsi istiqamətində ardıcıl və hüquqi baxımdan əsaslandırılmış addımlar atmalıdırlar. Məhz razılaşdırılmış öhdəliklərin konkret nəticələrlə tamamlanması regionda etimadın möhkəmlənməsinə, əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə və gələcək qarşıdurma risklərinin azaldılmasına zəmin yarada bilər-deyə, Adəm İsmayıl Bakuvi fikirlərini tamamlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 22-10-2026 | Saat: 13:46
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Cənubi Qafqazın uzunmüddətli sülhün, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı əməkdaşlığın hökm sürdüyü regiona çevrilməsi Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin hansı siyasi və hüquqi prinsiplər üzərində formalaşacağından birbaşa asılıdır. Uzun illər davam etmiş münaqişədən sonra yaranan yeni reallıqlar hər iki dövlətin qarşısında mühüm tarixi məsuliyyət yaradır. Bu məsuliyyət əldə olunmuş razılaşmaların möhkəmləndirilməsini, sərhəd məsələlərinin beynəlxalq hüquq normalarına uyğun həllini və gələcəkdə mümkün qarşıdurmaların qarşısını alacaq etibarlı mexanizmlərin yaradılmasını əhatə edir. Prosesin nəticələri yalnız dövlət rəhbərlərinin keçirdikləri görüşlər və səsləndirdikləri bəyanatlarla müəyyən olunmur. Əsas əhəmiyyət daşıyan məsələ razılaşdırılmış prinsiplərin hüquqi sənədlərdə, qəbul edilən qərarlarda və gündəlik praktik fəaliyyətlərdə konkret şəkildə əksini tapmasıdır.
Bu fikirləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Vəhdət Partiyasının sədri, ictimai-siyasi xadim Adəm İsmayıl Bakuvi bildirib.
Partiya sədri qeyd edib ki, Azərbaycanla Ermənistan arasındakı münasibətlərin normallaşmasında dövlət sərhədlərinin delimitasiyası və demarkasiyası mühüm yer tutur. Sərhədlərin hüquqi və texniki baxımdan dəqiqləşdirilməsi dövlətlərin suveren ərazilərinin müəyyən olunmasına, mümkün sərhəd insidentlərinin azalmasına və normal qonşuluq münasibətlərinin inkişafına şərait yaradır. Tərəflər sərhədlərin delimitasiyası ilə məşğul olan komissiyaların birgə fəaliyyət qaydalarını təsdiqləyib, həmçinin 1991-ci il Almatı Bəyannaməsinin bu prosesin əsas prinsiplərindən biri kimi qəbul edilməsini nəzərdə tutublar. 2026-cı il aprelin 29-da keçirilən komissiyaların 13-cü görüşündə delimitasiya prosesinin təşkili, müvafiq xəritələrin hazırlanması və sənədləşmə prosedurları ilə bağlı məsələlər müzakirə edilib. Ermənistanın baş nazirinin müavini Mher Qriqoryan sentyabr ayında işlərin davam etdiriləcəyini bildirsə də, növbəti mərhələnin dəqiq tarixini açıqlamayıb.
Son dövrlərdə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin gündəliyində eksklav və anklav ərazilərinin gələcək taleyi məsələsi də yenidən müzakirə olunmağa başlayıb. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan 2026-cı ilin oktyabrında bu ərazilərlə bağlı qarşılıqlı və dəqiq müəyyənləşdirilmiş ərazi mübadiləsi variantını gündəmə gətirib. Bununla belə, belə bir təklifin səsləndirilməsi onun artıq Azərbaycan və Ermənistan arasında razılaşdırılmış qərara çevrildiyini göstərmir. Ermənistanın baş nazirinin müavini Mher Qriqoryan oktyabrın 16-da verdiyi açıqlamada tərəflərin eksklav və anklavlarla bağlı razılığa gəlmədiklərini bildirib. Onun sözlərinə görə, hökumətlərarası komissiyanın işçi görüşlərində bu məsələ müzakirə mövzusu olmayıb. Bu açıqlama göstərir ki, mövcud siyasi təkliflərlə rəsmi şəkildə razılaşdırılmış hüquqi qərarlar arasında fərq qoyulmalıdır. Belə həssas məsələlərin həllində ümumi mülahizələrin irəli sürülməsindən daha çox, müvafiq komissiyalar çərçivəsində konkret danışıqların aparılması və hüquqi əsasların müəyyənləşdirilməsi vacibdir. Razılıq əldə edilməyən məsələlərin ictimaiyyətə artıq həll olunmuş problem kimi təqdim edilməsi də düzgün yanaşma sayıla bilməz. Əksinə, mövcud vəziyyətin dəqiq izah edilməsi və danışıqların real nəticələrinin açıqlanması ictimai məlumatlandırmanın etibarlılığı baxımından əhəmiyyətlidir.
Regional nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması sülh prosesinin real iqtisadi nəticələrə çevrilməsi üçün əsas istiqamətlərdən biridir. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda imzalanmış birgə Bəyannamədə Azərbaycanın əsas ərazisi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında Ermənistan ərazisindən keçməklə maneəsiz bağlantının təmin edilməsi, eyni zamanda Ermənistanın qarşılıqlı nəqliyyat imkanlarından yararlanması nəzərdə tutulub. TRIPP layihəsi Cənubi Qafqazda nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi, beynəlxalq yükdaşımaların artırılması və regional iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı baxımından yeni imkanlar yarada bilər. Bununla belə, nəzərdə tutulan potensialın reallaşması üçün siyasi razılaşmaların konkret texniki layihələrə, hüquqi sənədlərə və işlək icra mexanizmlərinə çevrilməsi zəruridir. Layihənin icrası ilə bağlı tenderlərin keçirilməsi, podratçı şirkətlərin müəyyənləşdirilməsi, tikinti işlərinin mərhələləri və həyata keçirilmə qrafiki barədə məlumatların açıqlanması ictimaiyyətin proses haqqında dolğun təsəvvür əldə etməsinə kömək edə bilər. Eyni zamanda, bu məsələlərlə bağlı hər hansı nəticəyə gəlmək üçün yalnız rəsmi məlumatlara və təsdiqlənmiş sənədlərə əsaslanmaq lazımdır. Belə yanaşma faktlarla ehtimalların qarışdırılmasının qarşısını alır və ictimai müzakirələrin daha dəqiq məlumatlar üzərində aparılmasına şərait yaradır.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası üçün 2031-ci ilədək zaman çərçivəsi müəyyənləşdirməsi də diqqət çəkən siyasi açıqlamalardandır. Bununla yanaşı, sülhün daha qısa müddətdə əldə olunması üçün mövcud imkanlardan hansı şəkildə istifadə ediləcəyi məsələsi açıq qalır. Azərbaycan tərəfinin mövqeyinə əsasən, Ermənistanın Konstitusiyası ilə bağlı məsələ həllini tapmadan sülh sazişinin imzalanması mümkün deyil. Ermənistan rəsmiləri isə bu yanaşmanı qəbul etmirlər. Tərəflər arasındakı mövqe fərqi məsələnin hüquqi və siyasi dialoq vasitəsilə müzakirəsinin davam etdirilməsini zəruri edir. 2031-ci ilin hədəf tarix kimi göstərilməsi sülh sazişinin mütləq həmin vaxtadək imzalanacağı və ratifikasiya ediləcəyi barədə təminat hesab oluna bilməz. Bu tarix Ermənistan rəhbərliyinin açıqladığı siyasi məqsədi ifadə edir. Həmin məqsədin həyata keçirilməsi isə qarşıdakı illərdə atılacaq addımlardan, tərəflərin qəbul edəcəyi qərarlardan və əldə olunan razılaşmaların hansı səviyyədə yerinə yetirilməsindən asılı olacaq. Buna görə də sülh prosesinin qiymətləndirilməsi yalnız müəyyən tarixlərin səsləndirilməsi ilə deyil, danışıqların məzmunu və onların konkret nəticələri əsasında aparılmalıdır.
Müsahibimiz daha sonra bildirib ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması uzunmüddətli qarşıdurmadan sonra Cənubi Qafqaz üçün yeni siyasi və iqtisadi imkanlar formalaşdırır. Lakin bu imkanların qorunması və genişləndirilməsi üçün bəyan edilən məqsədlərlə həyata keçirilən tədbirlər arasında uyğunluq təmin olunmalıdır. Sərhədlərin delimitasiyası, regional kommunikasiyaların açılması, Konstitusiya ilə bağlı fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması və eksklav-anklav məsələlərinin hüquqi müstəvidə müzakirəsi normallaşma prosesinin əsas istiqamətləri sırasındadır. Tərəflərin fərqli mövqelərə malik olduğu məsələlərdə faktların düzgün təqdim edilməsi, əldə olunmamış razılaşmaların mövcud qərar kimi göstərilməməsi və ictimaiyyətin dəqiq məlumatlarla təmin edilməsi qarşılıqlı etimadın yaranmasına müsbət təsir göstərə bilər. Digər tərəfdən, həllini gözləyən məsələlərin mövcudluğu onların arxa plana keçirilməsini deyil, konkret danışıqların və müvafiq hüquqi prosedurların davam etdirilməsini tələb edir. Problemlərin açıq şəkildə müəyyənləşdirilməsi və onların həlli üçün ardıcıl mexanizmlərin yaradılması sülh prosesinin daha aydın istiqamətdə irəliləməsinə kömək edə bilər.
Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin növbəti mərhələdə hansı nəticələr verəcəyi tərəflərin siyasi iradəsini real qərarlara və icra olunan öhdəliklərə çevirmək qabiliyyətindən asılıdır. Əldə olunmuş razılaşmaların yerinə yetirilməsi, dövlətlərin suverenliyinə qarşılıqlı hörmət göstərilməsi və fikir ayrılıqlarının dinc vasitələrlə həlli Cənubi Qafqazda sabitliyin təmin olunmasının əsas şərtləridir. Davamlı sülhün qurulması üçün tərəflər yalnız ortaq məqsədləri bəyan etməklə kifayətlənməməli, eyni zamanda, həmin məqsədlərin həyata keçirilməsi istiqamətində ardıcıl və hüquqi baxımdan əsaslandırılmış addımlar atmalıdırlar. Məhz razılaşdırılmış öhdəliklərin konkret nəticələrlə tamamlanması regionda etimadın möhkəmlənməsinə, əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə və gələcək qarşıdurma risklərinin azaldılmasına zəmin yarada bilər-deyə, Adəm İsmayıl Bakuvi fikirlərini tamamlayıb.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
22-10-2026
