Eltun Süleymanov: "Laçın Zəfərin memarlığa, iqtisadiyyata, mədəniyyətə və insan həyatına çevrilmiş obrazıdır"
Tarix: 10-08-2026 | Saat: 12:20
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Laçın adını çəkəndə göz önünə yalnız dağlar, meşələr, çaylar və qədim yurd yerləri gəlmir. Laçın adı həm də bir xalqın ağrısını, həsrətini, səbrini və nəhayət, Zəfər sevincini özündə birləşdirir. 31 ildən sonra doğma yurda qayıdan insanların gözlərindəki sevinc isə Laçının yenidən doğuluşunun ən böyük mənəvi mənzərəsidir.
Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında Eltun Süleymanov deyib.
Müsahibimiz bildirib ki, Laçın 1992-ci il mayın 18-də işğal olunanda bir şəhər və rayonla birlikdə minlərlə insanın xatirələri, evləri, həyətləri, məktəbləri, məhəllələri də işğal altında qaldı. İnsanlar doğma torpaqlarından didərgin düşdülər. Yüzlərlə insan həyatını itirdi və ya itkin düşdü. Mədəniyyət, təhsil, səhiyyə obyektləri dağıdıldı, tarixi abidələr vandalizmə məruz qaldı. Amma insanın doğulduğu torpaqla bağlı yaddaşını heç bir işğal silə bilmir. Laçınlılar illər boyu öz doğma yurdlarının həsrəti ilə yaşadılar. Onların xatirəsində Laçın yalnız keçmişdə qalmış bir şəhər deyildi. Laçın qayıdılacaq ev idi. Qapısı açılacaq həyət idi. Uşaqlıq küçəsi idi. Ata ocağı idi. 2020-ci ilin Zəfəri Laçının da taleyini dəyişdi. Həmin ilin dekabrın 1-də Laçın rayonu Azərbaycana təhvil verildi. 2022-ci il avqustun 26-da isə Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri Azərbaycanın nəzarətinə keçdi. Bu tarix artıq Laçının yeni həyatının başlanğıcı kimi yaddaşlara yazıldı. 26 Avqustun Laçın Şəhəri Günü kimi qeyd olunması da təsadüfi deyil. Bu tarix işğaldan azad edilmiş torpaqlarda yeni həyatın, yeni tarixinin və yeni gələcəyin rəmzlərindən biridir. Cənab Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il 31 iyul tarixli Sərəncamı ilə şəhər günlərinin təsis edilməsi Laçının tarixdəki yerinin dövlət səviyyəsində xüsusi şəkildə vurğulanmasının ifadəsidir. Bu gün Laçına gedən insanın qarşısında tamam başqa mənzərə açılır. Dağların qoynunda yeni evlər ucalır. Küçələr salınır. Məktəblər fəaliyyət göstərir. Uşaqlar yenidən Laçın torpağında məktəbə gedirlər. Həyətlərdə həyat başlayır. Çay kənarında bulvar salınır. İstirahət məkanları yaradılır. Yeni müəssisələr açılır. Sanki şəhər uzun illərdən sonra yuxudan oyanır. Bu, sadəcə tikinti deyil. Bu, yaddaşın həyata qayıtmasıdır. Laçında tikilən hər evin arxasında bir ailənin hekayəsi var. O evlərdə illərlə həsrətlə yaşanmış bir yurd arzusu gerçəkləşir. 2023-cü il mayın 28-dən başlayan Böyük Qayıdış prosesində artıq yüzlərlə ailə Laçın şəhərində və kəndlərində daimi məskunlaşıb. 2026-cı ilin iyulunadək Laçın şəhərinə 614 ailənin, Zabuxa 217, Susa 59, Bəyliyə isə 89 ailənin köçürülməsi təmin edilib. Bu rəqəmlərin hər birinin arxasında bir insan taleyi dayanır. Bir ata öz uşaqlığını yaşadığı torpağa qayıdır. Bir ana illər sonra doğma evinin pəncərəsindən Laçın dağlarına baxır. Bir uşaq isə artıq valideynlərinin danışdığı deyil, öz gözləri ilə gördüyü Laçını tanıyır. Əsl qayıdış budur. Laçının yenidən qurulması həm də gələcək nəsillərin doğma yurdda böyüməsi deməkdir. Zabuxda bağça və tibb məntəqəsinin, Susda məktəb və uşaq bağçasının, Bəylikdə sosial və iqtisadi obyektlərin yaradılması bunun göstəricisidir. Burada diqqətçəkən məqam odur ki, yeni Laçın yalnız daşdan və betondan qurulmur. O, insan rahatlığı, ekoloji düşüncə və müasir həyat tərzi üzərində qurulur. Bəzi yaşayış məntəqələrində küçələrin, evlərin və sosial obyektlərin “yaşıl enerji” ilə işıqlandırılması bunun nümunəsidir. Laçının təbiəti isə bu yenidən doğuluşun ən böyük sərvətidir. Dağlar, meşələr, çaylar, yaylaqlar və təmiz hava bu torpağın öz təbii sərvətidir. Həkəri çayının sahilində yaradılan bulvar, göl, yaşıllıqlar, istirahət məkanları və gələcək kanat yolu Laçının təbiətini şəhər həyatının ayrılmaz hissəsinə çevirir. Laçın həm də özünün təbii sərvətlərini gələcəyin imkanlarına çevirən şəhərə çevrilir. Burada su elektrik stansiyaları qurulur. Yaşıl enerji istehsal olunur. Artıq enerji ölkənin enerji sisteminə ötürülür. 2026-cı ilin iyulunda açılan yeni su elektrik stansiyaları ilə Laçının elektrik tələbatının yaşıl enerji hesabına qarşılanması bu istiqamətdə atılan mühüm addımdır. Bir vaxtlar işğalın dağıtdığı həyatın yerində bu gün enerji istehsal edən stansiyalar fəaliyyət göstərir. Bu, tarixdəki böyük dönüşün özüdür.
Laçının yolları da yenilənir. Hava limanı istifadəyə verilib. Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolunda tunellər və körpülər inşa olunur. Bu yollar Laçını Azərbaycanın digər bölgələrinə, hava limanı isə onu daha geniş dünyaya bağlayır. Şəhərin iqtisadi həyatında da yeni nəfəs duyulur. Mebel fabriki, tikiş və ayaqqabı müəssisələri, aqro-sənaye parkı, balıq təsərrüfatı və digər layihələr bir həqiqəti göstərir: Laçın yalnız yaşamaq üçün deyil, işləmək və istehsal etmək üçün də yenidən qurulur. Bu, xüsusilə vacibdir. Çünki doğma yurda qayıdışın davamlı olması üçün insan yalnız evə deyil, həyata qayıtmalıdır. Onun işi, qazancı, məktəbi, sosial mühiti, mədəni həyatı olmalıdır. Laçının bərpa konsepsiyasında bütün bunlar nəzərə alınır. Şəhərin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş Planın əsas fəlsəfəsində müasir şəhər mühiti yaradılması, sosial obyektlərin əlçatanlığı və “15 dəqiqəlik şəhər” prinsipi dayanır. Deməli, Laçının gələcəyi keçmişin sadəcə təkrarından ibarət olmayacaq. Burada tarixlə müasirlik bir araya gətiriləcək. Laçının mədəni həyatı da bu yenilənmənin mühüm hissəsidir. “Hoçazfilm” yaradıcılıq studiyasının yaradılması təsadüfi layihə deyil. Bu məkan Laçının və bütövlükdə Qarabağın işğal və işğaldan sonrakı dövrünün audiovizual salnaməsinin yaradılmasına xidmət edə bilər. 2025-ci ildə Laçının MDB-nin mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi isə şəhərin artıq regional mədəni proseslərin mühüm ünvanlarından birinə çevrildiyini göstərdi.
Laçının taleyində daha bir böyük layihə də xüsusi yer tutur – “Həkəriçay” su anbarı. 2026-cı il iyulun 11-də təməli qoyulan bu layihə yalnız Laçının deyil, daha geniş coğrafiyanın gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Layihə Laçınla yanaşı, Qubadlı, Zəngilan, Cəbrayıl, Füzuli, Xocavənd və Ağdam rayonlarının təqribən 700 min nəfər əhalisinin içməli su təminatına xidmət etmək potensialına malikdir. Beləliklə, Laçın öz dirçəlişi ilə ətraf rayonların inkişafına da təkan verən bir mərkəzə çevrilir. Bu gün Laçının küçələrində yalnız yeni binalar görünmür. Orada Azərbaycanın Zəfərindən sonrakı həyatının mənzərəsi görünür. Bir vaxtlar məcburi köçkün adı ilə yaşayan insanlar bu gün Laçının sakini adını daşıyırlar. Bir vaxtlar dağıdılmış məktəblərin yerində uşaqların səsi eşidilir. Bir vaxtlar işğalın hökm sürdüyü torpaqlarda Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Bir vaxtlar yalnız xatirələrdə yaşayan küçələr bu gün yenidən insanlarla dolur. Bəlkə də Laçının ən böyük qələbəsi budur. Çünki torpağı azad etmək böyük Zəfərdir. Amma azad edilmiş torpaqda həyatı yenidən qurmaq, insanı doğma yurduna qaytarmaq, orada gələcək yaratmaq həmin Zəfərin davamıdır. Laçın indi məhz bu davamın canlı nümunəsidir. Onun dağları keçmişi xatırlayır, yolları gələcəyə aparır. Həkəri çayı həyatın davamlılığını simvollaşdırır. Yeni evlərin işıqları illərlə həsrət çəkən insanların ümidlərini işıqlandırır. Məktəblərin həyətində oynayan uşaqlar isə Laçının ən gözəl sabahını xəbər verir. Laçın artıq yalnız azad edilmiş şəhər deyil. Laçın qayıdan insanların şəhəridir. Laçın yenidən qurulan Azərbaycanın şəhəridir. Laçın Zəfərin memarlığa, iqtisadiyyata, mədəniyyətə və insan həyatına çevrilmiş obrazıdır. Bəlkə də ən böyük həqiqət budur ki, bir torpağın həqiqi azadlığı onun üzərində yenidən həyat başlayanda tamamlanır. Laçında isə həyat artıq başlayıb. Həm də əvvəlkindən daha böyük ümidlə.
Laçında həyata keçirilən bütün bu layihələrin bir mühüm xüsusiyyəti də onların bir-birindən təcrid olunmuş təşəbbüslər deyil, vahid inkişaf fəlsəfəsinin tərkib hissəsi olmasıdır. Enerji istehsalı nəqliyyat infrastrukturunu, nəqliyyat iqtisadi fəallığı, iqtisadi fəallıq məşğulluğu, məşğulluq isə Böyük Qayıdışın davamlılığını təmin edir. Su ehtiyatlarının idarə olunması, aqro-sənaye, turizm, şəhərsalma, təhsil və sosial infrastruktur bir-birini tamamlayaraq Laçında özünü təmin edən, dayanıqlı və perspektivli yaşayış məkanı formalaşdırır. Başqa sözlə, burada söhbət ayrı-ayrı obyektlərin tikintisindən yox, bütöv bir şəhər və rayon həyatının yenidən dizayn edilməsindən gedir. Məhz bu sistemli yanaşma Laçının bərpasını adi postmüharibə rekonstruksiyasından fərqləndirən əsas cəhətlərdən biridir-deyə E. Süleymanov fikrini tamamlayıb..
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 10-08-2026 | Saat: 12:20
Bölmə:Manşet / Siyasət | çapa göndər
Laçın adını çəkəndə göz önünə yalnız dağlar, meşələr, çaylar və qədim yurd yerləri gəlmir. Laçın adı həm də bir xalqın ağrısını, həsrətini, səbrini və nəhayət, Zəfər sevincini özündə birləşdirir. 31 ildən sonra doğma yurda qayıdan insanların gözlərindəki sevinc isə Laçının yenidən doğuluşunun ən böyük mənəvi mənzərəsidir.
Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında Eltun Süleymanov deyib.
Müsahibimiz bildirib ki, Laçın 1992-ci il mayın 18-də işğal olunanda bir şəhər və rayonla birlikdə minlərlə insanın xatirələri, evləri, həyətləri, məktəbləri, məhəllələri də işğal altında qaldı. İnsanlar doğma torpaqlarından didərgin düşdülər. Yüzlərlə insan həyatını itirdi və ya itkin düşdü. Mədəniyyət, təhsil, səhiyyə obyektləri dağıdıldı, tarixi abidələr vandalizmə məruz qaldı. Amma insanın doğulduğu torpaqla bağlı yaddaşını heç bir işğal silə bilmir. Laçınlılar illər boyu öz doğma yurdlarının həsrəti ilə yaşadılar. Onların xatirəsində Laçın yalnız keçmişdə qalmış bir şəhər deyildi. Laçın qayıdılacaq ev idi. Qapısı açılacaq həyət idi. Uşaqlıq küçəsi idi. Ata ocağı idi. 2020-ci ilin Zəfəri Laçının da taleyini dəyişdi. Həmin ilin dekabrın 1-də Laçın rayonu Azərbaycana təhvil verildi. 2022-ci il avqustun 26-da isə Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri Azərbaycanın nəzarətinə keçdi. Bu tarix artıq Laçının yeni həyatının başlanğıcı kimi yaddaşlara yazıldı. 26 Avqustun Laçın Şəhəri Günü kimi qeyd olunması da təsadüfi deyil. Bu tarix işğaldan azad edilmiş torpaqlarda yeni həyatın, yeni tarixinin və yeni gələcəyin rəmzlərindən biridir. Cənab Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il 31 iyul tarixli Sərəncamı ilə şəhər günlərinin təsis edilməsi Laçının tarixdəki yerinin dövlət səviyyəsində xüsusi şəkildə vurğulanmasının ifadəsidir. Bu gün Laçına gedən insanın qarşısında tamam başqa mənzərə açılır. Dağların qoynunda yeni evlər ucalır. Küçələr salınır. Məktəblər fəaliyyət göstərir. Uşaqlar yenidən Laçın torpağında məktəbə gedirlər. Həyətlərdə həyat başlayır. Çay kənarında bulvar salınır. İstirahət məkanları yaradılır. Yeni müəssisələr açılır. Sanki şəhər uzun illərdən sonra yuxudan oyanır. Bu, sadəcə tikinti deyil. Bu, yaddaşın həyata qayıtmasıdır. Laçında tikilən hər evin arxasında bir ailənin hekayəsi var. O evlərdə illərlə həsrətlə yaşanmış bir yurd arzusu gerçəkləşir. 2023-cü il mayın 28-dən başlayan Böyük Qayıdış prosesində artıq yüzlərlə ailə Laçın şəhərində və kəndlərində daimi məskunlaşıb. 2026-cı ilin iyulunadək Laçın şəhərinə 614 ailənin, Zabuxa 217, Susa 59, Bəyliyə isə 89 ailənin köçürülməsi təmin edilib. Bu rəqəmlərin hər birinin arxasında bir insan taleyi dayanır. Bir ata öz uşaqlığını yaşadığı torpağa qayıdır. Bir ana illər sonra doğma evinin pəncərəsindən Laçın dağlarına baxır. Bir uşaq isə artıq valideynlərinin danışdığı deyil, öz gözləri ilə gördüyü Laçını tanıyır. Əsl qayıdış budur. Laçının yenidən qurulması həm də gələcək nəsillərin doğma yurdda böyüməsi deməkdir. Zabuxda bağça və tibb məntəqəsinin, Susda məktəb və uşaq bağçasının, Bəylikdə sosial və iqtisadi obyektlərin yaradılması bunun göstəricisidir. Burada diqqətçəkən məqam odur ki, yeni Laçın yalnız daşdan və betondan qurulmur. O, insan rahatlığı, ekoloji düşüncə və müasir həyat tərzi üzərində qurulur. Bəzi yaşayış məntəqələrində küçələrin, evlərin və sosial obyektlərin “yaşıl enerji” ilə işıqlandırılması bunun nümunəsidir. Laçının təbiəti isə bu yenidən doğuluşun ən böyük sərvətidir. Dağlar, meşələr, çaylar, yaylaqlar və təmiz hava bu torpağın öz təbii sərvətidir. Həkəri çayının sahilində yaradılan bulvar, göl, yaşıllıqlar, istirahət məkanları və gələcək kanat yolu Laçının təbiətini şəhər həyatının ayrılmaz hissəsinə çevirir. Laçın həm də özünün təbii sərvətlərini gələcəyin imkanlarına çevirən şəhərə çevrilir. Burada su elektrik stansiyaları qurulur. Yaşıl enerji istehsal olunur. Artıq enerji ölkənin enerji sisteminə ötürülür. 2026-cı ilin iyulunda açılan yeni su elektrik stansiyaları ilə Laçının elektrik tələbatının yaşıl enerji hesabına qarşılanması bu istiqamətdə atılan mühüm addımdır. Bir vaxtlar işğalın dağıtdığı həyatın yerində bu gün enerji istehsal edən stansiyalar fəaliyyət göstərir. Bu, tarixdəki böyük dönüşün özüdür.
Laçının yolları da yenilənir. Hava limanı istifadəyə verilib. Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolunda tunellər və körpülər inşa olunur. Bu yollar Laçını Azərbaycanın digər bölgələrinə, hava limanı isə onu daha geniş dünyaya bağlayır. Şəhərin iqtisadi həyatında da yeni nəfəs duyulur. Mebel fabriki, tikiş və ayaqqabı müəssisələri, aqro-sənaye parkı, balıq təsərrüfatı və digər layihələr bir həqiqəti göstərir: Laçın yalnız yaşamaq üçün deyil, işləmək və istehsal etmək üçün də yenidən qurulur. Bu, xüsusilə vacibdir. Çünki doğma yurda qayıdışın davamlı olması üçün insan yalnız evə deyil, həyata qayıtmalıdır. Onun işi, qazancı, məktəbi, sosial mühiti, mədəni həyatı olmalıdır. Laçının bərpa konsepsiyasında bütün bunlar nəzərə alınır. Şəhərin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş Planın əsas fəlsəfəsində müasir şəhər mühiti yaradılması, sosial obyektlərin əlçatanlığı və “15 dəqiqəlik şəhər” prinsipi dayanır. Deməli, Laçının gələcəyi keçmişin sadəcə təkrarından ibarət olmayacaq. Burada tarixlə müasirlik bir araya gətiriləcək. Laçının mədəni həyatı da bu yenilənmənin mühüm hissəsidir. “Hoçazfilm” yaradıcılıq studiyasının yaradılması təsadüfi layihə deyil. Bu məkan Laçının və bütövlükdə Qarabağın işğal və işğaldan sonrakı dövrünün audiovizual salnaməsinin yaradılmasına xidmət edə bilər. 2025-ci ildə Laçının MDB-nin mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi isə şəhərin artıq regional mədəni proseslərin mühüm ünvanlarından birinə çevrildiyini göstərdi.
Laçının taleyində daha bir böyük layihə də xüsusi yer tutur – “Həkəriçay” su anbarı. 2026-cı il iyulun 11-də təməli qoyulan bu layihə yalnız Laçının deyil, daha geniş coğrafiyanın gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Layihə Laçınla yanaşı, Qubadlı, Zəngilan, Cəbrayıl, Füzuli, Xocavənd və Ağdam rayonlarının təqribən 700 min nəfər əhalisinin içməli su təminatına xidmət etmək potensialına malikdir. Beləliklə, Laçın öz dirçəlişi ilə ətraf rayonların inkişafına da təkan verən bir mərkəzə çevrilir. Bu gün Laçının küçələrində yalnız yeni binalar görünmür. Orada Azərbaycanın Zəfərindən sonrakı həyatının mənzərəsi görünür. Bir vaxtlar məcburi köçkün adı ilə yaşayan insanlar bu gün Laçının sakini adını daşıyırlar. Bir vaxtlar dağıdılmış məktəblərin yerində uşaqların səsi eşidilir. Bir vaxtlar işğalın hökm sürdüyü torpaqlarda Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Bir vaxtlar yalnız xatirələrdə yaşayan küçələr bu gün yenidən insanlarla dolur. Bəlkə də Laçının ən böyük qələbəsi budur. Çünki torpağı azad etmək böyük Zəfərdir. Amma azad edilmiş torpaqda həyatı yenidən qurmaq, insanı doğma yurduna qaytarmaq, orada gələcək yaratmaq həmin Zəfərin davamıdır. Laçın indi məhz bu davamın canlı nümunəsidir. Onun dağları keçmişi xatırlayır, yolları gələcəyə aparır. Həkəri çayı həyatın davamlılığını simvollaşdırır. Yeni evlərin işıqları illərlə həsrət çəkən insanların ümidlərini işıqlandırır. Məktəblərin həyətində oynayan uşaqlar isə Laçının ən gözəl sabahını xəbər verir. Laçın artıq yalnız azad edilmiş şəhər deyil. Laçın qayıdan insanların şəhəridir. Laçın yenidən qurulan Azərbaycanın şəhəridir. Laçın Zəfərin memarlığa, iqtisadiyyata, mədəniyyətə və insan həyatına çevrilmiş obrazıdır. Bəlkə də ən böyük həqiqət budur ki, bir torpağın həqiqi azadlığı onun üzərində yenidən həyat başlayanda tamamlanır. Laçında isə həyat artıq başlayıb. Həm də əvvəlkindən daha böyük ümidlə.
Laçında həyata keçirilən bütün bu layihələrin bir mühüm xüsusiyyəti də onların bir-birindən təcrid olunmuş təşəbbüslər deyil, vahid inkişaf fəlsəfəsinin tərkib hissəsi olmasıdır. Enerji istehsalı nəqliyyat infrastrukturunu, nəqliyyat iqtisadi fəallığı, iqtisadi fəallıq məşğulluğu, məşğulluq isə Böyük Qayıdışın davamlılığını təmin edir. Su ehtiyatlarının idarə olunması, aqro-sənaye, turizm, şəhərsalma, təhsil və sosial infrastruktur bir-birini tamamlayaraq Laçında özünü təmin edən, dayanıqlı və perspektivli yaşayış məkanı formalaşdırır. Başqa sözlə, burada söhbət ayrı-ayrı obyektlərin tikintisindən yox, bütöv bir şəhər və rayon həyatının yenidən dizayn edilməsindən gedir. Məhz bu sistemli yanaşma Laçının bərpasını adi postmüharibə rekonstruksiyasından fərqləndirən əsas cəhətlərdən biridir-deyə E. Süleymanov fikrini tamamlayıb..
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
10-08-2026
