20 Yanvar faciəsi tarixin Qan yaddaşı
Tarix: 16-01-2026 | Saat: 14:17
Bölmə:Siyasət | çapa göndər
Bəzən ölüm qalib gəlmir. Bəzən güllə hədəfə çatmır. Bəzən tankın səsi vicdanın səsini boğa bilmir. 20 Yanvar belə bir gecə idi. O gecə insan öldü, amma insanlıq ölmədi. O gecə güllələnəninsanlar yerə sərildi, amma ləyаqət ayaqda qaldı. O gecə imperiya vurdu, xalq isə yaddaşını itirmədi. Tarixdə elə gecələr var ki, zaman onları daşıya bilmir. 20 Yanvar da həmin gecələrdəndir. Çünki bu tarix saatla yox, qanla ölçülür. İmperiyalar bir qayda olaraq qorxu ilə yaşayır. Qorxu onların dili, qorxu onların qanunudur. Sovet imperiyası da belə idi. Amma bir şeyi unutmuşdu:
qorxu öyrədilir, ləyaqət isə doğulur. Azərbaycan xalqı artıq qorxudan imtina etmişdi. Meydanlar dolmuşdu. Söz susmurdu. Millət danışırdı. Bu isə imperiya üçün ən təhlükəli hal idi. Çünki danışan xalqı susdurmaq üçün güllədən başqa arqument qalmır. 20 Yanvar qərarı məhz bu fəlsəfənin məhsulu idi. Əgər itaət yoxdursa-cəza var. Həmin gecə İşığı söndürdülər.Telefonları kəsdilər. Şəhəri kar etdilər. Çünki həqiqət işıqda görünür. Qaranlıq isə cinayətə sərf edir. Amma unudulan bir həqiqət vardı: qan qaranlıqda da görünür. Tanklar şəhərə girdi. Amma bu tanklar yalnız küçələrdən keçmədi tarixdən keçdi. Onlar təkcə binaları yox, sovet mifini də tapdaladı.
Güllələr səsləndi. Amma bu güllələr qorxu yaratmadı. Əksinə, sükutu parçaladı. Çünki hər atılan güllə bir sual idi.“Bu qədər silah kimdən qorxur?” 20 Yanvarın ən böyük paradoksu budur. Ölüm çox idi, amma məğlubiyyət yox idi. 147 insan öldü. Bu, rəqəm deyil. Bu, 147 yarımçıq ömürdür. Amma o ölümlərin heç biri boşuna olmadı. Çünki o gecə ölənlər bir ideyanı sağ buraxdı. Bəzən ölüm fiziki olur, amma mənəvi olaraq uduzur. 20 Yanvar ölümü məhz belə oldu. O, mənasız qaldı. Çünki qarşısında geri çəkilməyən xalq vardı. O gecə təkcə silahlar danışmadı. Susanlar da danışdı. Kim susdu, kim danışdı-tarix hamısını yazdı. Çünki tarix yalnız qəhrəmanları yox, sükutu da yadda saxlayır. Və elə həmin sükutun içindən Moskvada, tək və təhlükə içində bir səs ucaldı Ulu Öndər Heydər Əliyevin səsi bu baxımdan siyasi bəyanat deyil, əxlaqi mövqe oldu. O, dedi ki, bu cinayətdir. O, dedi ki, bu xalqa qarşı zorakılıqdır. O, dedi ki, susmaq olmaz. Bu sözlər tankdan güclü idi. Çünki tank bədəni əzir, söz isə yalanı. Daha geniş mənada isə Ulu Öndər dedi ki, “Azərbaycana kənardan böyük ordu kontingenti yeridilmişdir. Respublikada neçə ordu birləşməsinin olduğu mənə yaxşı bəllidir. Azərbaycanda kifayət qədər - 4-cü ordu, Xəzər Hərbi Dəniz Donanması, desant qoşunlarının diviziyası, Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunları, DİN-in daxili qoşun birləşmələri vardır. Oraya əlavə qoşun yeritmək nəyə lazım idi? Əgər belə zərurət var idisə, orada yerləşən hərbi hissələrdən də istifadə etmək olardı. Belə qərar qəbul edən Azərbaycan rəhbərliyi, hamıdan əvvəl isə Azərbaycanı qoyub qaçmış Vəzirov, öz xalqı qarşısında məsuliyyət daşımalıdır”. Ümummilli Liderin təşəbbüsü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi 20 Yanvar faciəsinə ilk siyasi qiymət verən 21 noyabr 1990-cı il tarixli qərar qəbul etdi. Ulu Öndərin təşəbbüsü və göstərişləri ilə 1994-cü ilin mart ayının 29-da Milli Məclis “1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda törədilmiş faciəli hadisələr haqqında” Qərar qəbul etdi. Ümummilli Lider dövrün mürəkkəbliyinə rəğmən, 20 Yanvar faciəsinin başvermə səbəbləri və günahkarların araşdırılması ilə də məşğul oldu və bunun nəticəsində həqiqətlər üzə çıxdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 1998-ci ildə “20 Yanvar Şəhidi” fəxri adı təsis edilib.
20 Yanvar tədricən xatirəyə çevrildi. Sonra dövlət yaddaşına. Sonra milli kimliyə. Çünki hər xalq özünü bir sualla tanıyır. “Biz kimik?” Azərbaycan bu suala 20 Yanvarla cavab verdi. Biz azadlıqdan qorxmayan xalqıq. Bu gün şəhidlər xiyabanı bir məzar yox, mənəviyyat məktəbidir. Orada torpaq yox, prinsip yatır. Orada sükut yox, cavab var. Hər il saat 12:00-da bir dəqiqəlik sükut olur. Əslində o, sükut deyil. O, sözsüz anddır. Bu millətin özünə verdiyi vədi unutmayacağıq, susmayacağıq, təkrarlatmayacağıq.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin yolunu uğurla davam etdirən cənab Prezident İlham Əliyev də şəhidlərin xatirəsinin uca tutulmasına, şəhid ailələrinin sosial məsələlərinin həll olunmasına xüsusi diqqət ayırır. Cənab Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsləri sayəsində 20 Yanvar hadisələri ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslər və şəhid ailələri üçün effektiv sosial müdafiə sistemi formalaşıb. Dövlət Başçısının “20 Yanvar şəhidinin ailəsi üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdünün təsis edilməsi haqqında” 2006-cı il 19 yanvar tarixli Fərmanına əsasən, şəhid ailələrinə dövlət qayğısını artırmaq məqsədilə təqaüd verilir. Onların uyuduğu Şəhidlər Xiyabanında təmir və yenidənqurma işləri ilə yanaşı, Bakının Yasamal rayonundakı “20 Yanvar” dairəsində, Həsən bəy Zərdabi və Müzəffər Həsənov küçələrinin kəsişməsində Qanlı Yanvar şəhidlərinin xatirəsinə memorial abidə kompleksi ucaldılmışdır. Cənab Prezident İlham Əliyevin şəhid ailələrinə, xatirəyə, dövlət yaddaşına göstərdiyi diqqət də bu andın davamıdır. Çünki yaddaş qorunmursa, tarix təkrarlanır.
20 Yanvar bizə bir sual buraxdı. Əgər yenə seçim qarşısında qalsaq, nə edərik? Bu sualın cavabı məhz 20 Yanvardadır. Orada yazılıb. Qanla, ləyaqətlə, susmamaqla. 20 Yanvar bir gecə deyil. 20 Yanvar bir düşüncədir. 20 Yanvar bir fəlsəfədir. Azadlıq bəzən ölümü seçir, amma əsarəti heç vaxt seçmir.
David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 16-01-2026 | Saat: 14:17
Bölmə:Siyasət | çapa göndər
Bəzən ölüm qalib gəlmir. Bəzən güllə hədəfə çatmır. Bəzən tankın səsi vicdanın səsini boğa bilmir. 20 Yanvar belə bir gecə idi. O gecə insan öldü, amma insanlıq ölmədi. O gecə güllələnəninsanlar yerə sərildi, amma ləyаqət ayaqda qaldı. O gecə imperiya vurdu, xalq isə yaddaşını itirmədi. Tarixdə elə gecələr var ki, zaman onları daşıya bilmir. 20 Yanvar da həmin gecələrdəndir. Çünki bu tarix saatla yox, qanla ölçülür. İmperiyalar bir qayda olaraq qorxu ilə yaşayır. Qorxu onların dili, qorxu onların qanunudur. Sovet imperiyası da belə idi. Amma bir şeyi unutmuşdu:
qorxu öyrədilir, ləyaqət isə doğulur. Azərbaycan xalqı artıq qorxudan imtina etmişdi. Meydanlar dolmuşdu. Söz susmurdu. Millət danışırdı. Bu isə imperiya üçün ən təhlükəli hal idi. Çünki danışan xalqı susdurmaq üçün güllədən başqa arqument qalmır. 20 Yanvar qərarı məhz bu fəlsəfənin məhsulu idi. Əgər itaət yoxdursa-cəza var. Həmin gecə İşığı söndürdülər.Telefonları kəsdilər. Şəhəri kar etdilər. Çünki həqiqət işıqda görünür. Qaranlıq isə cinayətə sərf edir. Amma unudulan bir həqiqət vardı: qan qaranlıqda da görünür. Tanklar şəhərə girdi. Amma bu tanklar yalnız küçələrdən keçmədi tarixdən keçdi. Onlar təkcə binaları yox, sovet mifini də tapdaladı.
Güllələr səsləndi. Amma bu güllələr qorxu yaratmadı. Əksinə, sükutu parçaladı. Çünki hər atılan güllə bir sual idi.“Bu qədər silah kimdən qorxur?” 20 Yanvarın ən böyük paradoksu budur. Ölüm çox idi, amma məğlubiyyət yox idi. 147 insan öldü. Bu, rəqəm deyil. Bu, 147 yarımçıq ömürdür. Amma o ölümlərin heç biri boşuna olmadı. Çünki o gecə ölənlər bir ideyanı sağ buraxdı. Bəzən ölüm fiziki olur, amma mənəvi olaraq uduzur. 20 Yanvar ölümü məhz belə oldu. O, mənasız qaldı. Çünki qarşısında geri çəkilməyən xalq vardı. O gecə təkcə silahlar danışmadı. Susanlar da danışdı. Kim susdu, kim danışdı-tarix hamısını yazdı. Çünki tarix yalnız qəhrəmanları yox, sükutu da yadda saxlayır. Və elə həmin sükutun içindən Moskvada, tək və təhlükə içində bir səs ucaldı Ulu Öndər Heydər Əliyevin səsi bu baxımdan siyasi bəyanat deyil, əxlaqi mövqe oldu. O, dedi ki, bu cinayətdir. O, dedi ki, bu xalqa qarşı zorakılıqdır. O, dedi ki, susmaq olmaz. Bu sözlər tankdan güclü idi. Çünki tank bədəni əzir, söz isə yalanı. Daha geniş mənada isə Ulu Öndər dedi ki, “Azərbaycana kənardan böyük ordu kontingenti yeridilmişdir. Respublikada neçə ordu birləşməsinin olduğu mənə yaxşı bəllidir. Azərbaycanda kifayət qədər - 4-cü ordu, Xəzər Hərbi Dəniz Donanması, desant qoşunlarının diviziyası, Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunları, DİN-in daxili qoşun birləşmələri vardır. Oraya əlavə qoşun yeritmək nəyə lazım idi? Əgər belə zərurət var idisə, orada yerləşən hərbi hissələrdən də istifadə etmək olardı. Belə qərar qəbul edən Azərbaycan rəhbərliyi, hamıdan əvvəl isə Azərbaycanı qoyub qaçmış Vəzirov, öz xalqı qarşısında məsuliyyət daşımalıdır”. Ümummilli Liderin təşəbbüsü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi 20 Yanvar faciəsinə ilk siyasi qiymət verən 21 noyabr 1990-cı il tarixli qərar qəbul etdi. Ulu Öndərin təşəbbüsü və göstərişləri ilə 1994-cü ilin mart ayının 29-da Milli Məclis “1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda törədilmiş faciəli hadisələr haqqında” Qərar qəbul etdi. Ümummilli Lider dövrün mürəkkəbliyinə rəğmən, 20 Yanvar faciəsinin başvermə səbəbləri və günahkarların araşdırılması ilə də məşğul oldu və bunun nəticəsində həqiqətlər üzə çıxdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 1998-ci ildə “20 Yanvar Şəhidi” fəxri adı təsis edilib.
20 Yanvar tədricən xatirəyə çevrildi. Sonra dövlət yaddaşına. Sonra milli kimliyə. Çünki hər xalq özünü bir sualla tanıyır. “Biz kimik?” Azərbaycan bu suala 20 Yanvarla cavab verdi. Biz azadlıqdan qorxmayan xalqıq. Bu gün şəhidlər xiyabanı bir məzar yox, mənəviyyat məktəbidir. Orada torpaq yox, prinsip yatır. Orada sükut yox, cavab var. Hər il saat 12:00-da bir dəqiqəlik sükut olur. Əslində o, sükut deyil. O, sözsüz anddır. Bu millətin özünə verdiyi vədi unutmayacağıq, susmayacağıq, təkrarlatmayacağıq.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin yolunu uğurla davam etdirən cənab Prezident İlham Əliyev də şəhidlərin xatirəsinin uca tutulmasına, şəhid ailələrinin sosial məsələlərinin həll olunmasına xüsusi diqqət ayırır. Cənab Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsləri sayəsində 20 Yanvar hadisələri ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslər və şəhid ailələri üçün effektiv sosial müdafiə sistemi formalaşıb. Dövlət Başçısının “20 Yanvar şəhidinin ailəsi üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdünün təsis edilməsi haqqında” 2006-cı il 19 yanvar tarixli Fərmanına əsasən, şəhid ailələrinə dövlət qayğısını artırmaq məqsədilə təqaüd verilir. Onların uyuduğu Şəhidlər Xiyabanında təmir və yenidənqurma işləri ilə yanaşı, Bakının Yasamal rayonundakı “20 Yanvar” dairəsində, Həsən bəy Zərdabi və Müzəffər Həsənov küçələrinin kəsişməsində Qanlı Yanvar şəhidlərinin xatirəsinə memorial abidə kompleksi ucaldılmışdır. Cənab Prezident İlham Əliyevin şəhid ailələrinə, xatirəyə, dövlət yaddaşına göstərdiyi diqqət də bu andın davamıdır. Çünki yaddaş qorunmursa, tarix təkrarlanır.
20 Yanvar bizə bir sual buraxdı. Əgər yenə seçim qarşısında qalsaq, nə edərik? Bu sualın cavabı məhz 20 Yanvardadır. Orada yazılıb. Qanla, ləyaqətlə, susmamaqla. 20 Yanvar bir gecə deyil. 20 Yanvar bir düşüncədir. 20 Yanvar bir fəlsəfədir. Azadlıq bəzən ölümü seçir, amma əsarəti heç vaxt seçmir.
David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
