Azərbaycanın kənd təsərrüfatında yeni mərhələ başlayır
Tarix: 26-05-2026 | Saat: 17:07
Bölmə:Siyasət | çapa göndər
Azərbaycan iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun əsas istiqamətlərindən biri olan kənd təsərrüfatı yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Cənab Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirilən rəqəmlər və müəyyənləşdirilən hədəflər göstərir ki, artıq söhbət təkcə kənd təsərrüfatının inkişafından deyil, ərzaq təhlükəsizliyi, regional inkişaf və investisiya strategiyasının yeni iqtisadi modelindən gedir. Eyni zamanda, “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” təsdiqlənib. Müşavirədə verilən əsas mesajlardan biri son illər kənd təsərrüfatında müşahidə olunan inkişaf tempinin gözləntiləri tam qarşılamamasıdır. Dövlət başçısı açıq şəkildə qeyd edib ki, mövcud dinamika qənaətbəxş deyil və yeni proqram məhz bu durğunluğu aradan qaldırmağa hesablanıb.
Əslində Azərbaycanın son iyirmi ildə həyata keçirdiyi regional inkişaf siyasəti kənd təsərrüfatı üçün fundamental baza formalaşdırıb. Regionlarda qazlaşmanın 96 faizə çatdırılması, elektrik təchizatının tam sabitləşməsi, magistral və kənd yollarının tikilməsi, iri su anbarlarının yaradılması kənd təsərrüfatının infrastruktur yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Bu infrastruktur olmadan məhsuldarlığın və istehsalın artımı mümkün olmazdı. Lakin hazırkı mərhələdə yeni çağırışlar ortaya çıxır.
Dünyada davam edən müharibələr, logistika zəncirlərində qırılmalar, enerji bazarlarındakı qeyri-sabitlik və iqlim dəyişiklikləri ərzaq təhlükəsizliyi məsələsini prioritetə çevirib. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan indi daha çox özünü təminetmə modelinə keçidi sürətləndirməyə çalışır. Müşavirədə açıqlanan rəqəmlər göstərir ki, bir sıra sahələrdə ölkənin mövqeyi kifayət qədər güclüdür. Tərəvəz üzrə özünü təminetmə 107 faiz, meyvə və giləmeyvə üzrə 140 faiz, şəkər üzrə isə 102 faizdir. Bu istiqamətlərdə Azərbaycan artıq yalnız daxili bazarı təmin etmir, eyni zamanda ixrac potensialını artırır.
Ancaq digər sahələrdə ciddi problemlər qalır. Ən diqqətçəkən məsələ buğda təminatıdır. Hazırda Azərbaycan özünü buğda ilə yalnız 55 faiz təmin edir. Daxili istehsal 1 milyon 573 min ton olduğu halda, idxal 1 milyon 267 min ton təşkil edir. Bu isə strateji məhsul üzrə xarici asılılığın hələ də yüksək olduğunu göstərir. Bundan başqa, bitki yağları üzrə təminatın 52 faiz, kərə yağında 62 faiz, quş ətində 82 faiz, mal ətində isə 84 faiz olması yeni investisiya istiqamətlərini müəyyən edir. Burada diqqət çəkən digər mühüm məqam dövlətin investorlara ünvanladığı mesajdır. İlk dəfə olaraq konkret məhsullar üzrə idxal göstəriciləri investisiya çağırışı formatında təqdim edilir. Bu isə faktiki olaraq kənd təsərrüfatında "haraya sərmayə qoymaq lazımdır" xəritəsinin formalaşdırılması deməkdir. Yeni proqramın maliyyə həcmi də kifayət qədər böyükdür. İlkin hesablamalara görə dövlət xətti ilə 2 milyard manatdan artıq, özəl sektor tərəfindən isə təxminən 3 milyard manatdan çox investisiya tələb olunur. Ümumilikdə isə söhbət təxminən 5 milyard manata yaxın iqtisadi paketdən gedir. Bu vəsaitin əsas istiqamətləri arasında müasir suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi, soyuducu anbar infrastrukturunun artırılması, intensiv bağçılıq, istixana kompleksləri, gübrə istehsalı və aqrar texnologiyaların tətbiqi dayanır. Xüsusilə su təminatı məsələsi yeni proqramın mərkəzi hissəsini təşkil edir. Hazırda 130 min hektar ərazidə müasir suvarma sistemləri tətbiq edilir və məqsəd bunu 300 min hektara çatdırmaqdır. Bu isə birbaşa məhsuldarlıq göstəricilərinə təsir edə bilər. Məsələn taxıl üzrə məhsuldarlığın hektardan 3,2 tondan 5 tona çatdırılması, pambıq istehsalının 360 min tondan 500 min tona yüksəldilməsi, əlavə 20 min hektar intensiv bağların salınması, 500 hektar yeni istixana kompleksinin yaradılması, soyuducu anbar tutumunun 500 min tona çatdırılması mümkündür.
Müşavirədə verilən başqa bir strateji mesaj isə kənddən şəhərə deyil, şəhərdən kəndə dönüş modelinin yaradılması idi. Bu yanaşma kənd təsərrüfatına yalnız iqtisadi deyil, həm də sosial və demoqrafik baxışın formalaşdırıldığını göstərir. Məqsəd kəndlərin yalnız istehsal məkanı deyil, yaşayış və biznes mühiti kimi inkişaf etdirilməsidir. Ümumilikdə müşavirədə səsləndirilən mesajlar göstərir ki, qarşıdakı mərhələdə Azərbaycan kənd təsərrüfatında əsas prioritet istehsalın sadəcə artırılması deyil. Hədəf yüksək məhsuldarlıq, idxaldan asılılığın azaldılması, emal sənayesinin genişləndirilməsi və daha yüksək əlavə dəyər yaradan iqtisadi modelin qurulmasıdır. Yeni Dövlət Proqramı uğurla icra edilərsə, kənd təsərrüfatı növbəti illərdə qeyri-neft iqtisadiyyatının əsas artım lokomotivlərindən birinə çevrilə bilər.
Nigar Abbaszadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının mühasibi.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Digər xəbərlər
Tarix: 26-05-2026 | Saat: 17:07
Bölmə:Siyasət | çapa göndər
Azərbaycan iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun əsas istiqamətlərindən biri olan kənd təsərrüfatı yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Cənab Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirilən rəqəmlər və müəyyənləşdirilən hədəflər göstərir ki, artıq söhbət təkcə kənd təsərrüfatının inkişafından deyil, ərzaq təhlükəsizliyi, regional inkişaf və investisiya strategiyasının yeni iqtisadi modelindən gedir. Eyni zamanda, “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” təsdiqlənib. Müşavirədə verilən əsas mesajlardan biri son illər kənd təsərrüfatında müşahidə olunan inkişaf tempinin gözləntiləri tam qarşılamamasıdır. Dövlət başçısı açıq şəkildə qeyd edib ki, mövcud dinamika qənaətbəxş deyil və yeni proqram məhz bu durğunluğu aradan qaldırmağa hesablanıb.
Əslində Azərbaycanın son iyirmi ildə həyata keçirdiyi regional inkişaf siyasəti kənd təsərrüfatı üçün fundamental baza formalaşdırıb. Regionlarda qazlaşmanın 96 faizə çatdırılması, elektrik təchizatının tam sabitləşməsi, magistral və kənd yollarının tikilməsi, iri su anbarlarının yaradılması kənd təsərrüfatının infrastruktur yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Bu infrastruktur olmadan məhsuldarlığın və istehsalın artımı mümkün olmazdı. Lakin hazırkı mərhələdə yeni çağırışlar ortaya çıxır.
Dünyada davam edən müharibələr, logistika zəncirlərində qırılmalar, enerji bazarlarındakı qeyri-sabitlik və iqlim dəyişiklikləri ərzaq təhlükəsizliyi məsələsini prioritetə çevirib. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan indi daha çox özünü təminetmə modelinə keçidi sürətləndirməyə çalışır. Müşavirədə açıqlanan rəqəmlər göstərir ki, bir sıra sahələrdə ölkənin mövqeyi kifayət qədər güclüdür. Tərəvəz üzrə özünü təminetmə 107 faiz, meyvə və giləmeyvə üzrə 140 faiz, şəkər üzrə isə 102 faizdir. Bu istiqamətlərdə Azərbaycan artıq yalnız daxili bazarı təmin etmir, eyni zamanda ixrac potensialını artırır.
Ancaq digər sahələrdə ciddi problemlər qalır. Ən diqqətçəkən məsələ buğda təminatıdır. Hazırda Azərbaycan özünü buğda ilə yalnız 55 faiz təmin edir. Daxili istehsal 1 milyon 573 min ton olduğu halda, idxal 1 milyon 267 min ton təşkil edir. Bu isə strateji məhsul üzrə xarici asılılığın hələ də yüksək olduğunu göstərir. Bundan başqa, bitki yağları üzrə təminatın 52 faiz, kərə yağında 62 faiz, quş ətində 82 faiz, mal ətində isə 84 faiz olması yeni investisiya istiqamətlərini müəyyən edir. Burada diqqət çəkən digər mühüm məqam dövlətin investorlara ünvanladığı mesajdır. İlk dəfə olaraq konkret məhsullar üzrə idxal göstəriciləri investisiya çağırışı formatında təqdim edilir. Bu isə faktiki olaraq kənd təsərrüfatında "haraya sərmayə qoymaq lazımdır" xəritəsinin formalaşdırılması deməkdir. Yeni proqramın maliyyə həcmi də kifayət qədər böyükdür. İlkin hesablamalara görə dövlət xətti ilə 2 milyard manatdan artıq, özəl sektor tərəfindən isə təxminən 3 milyard manatdan çox investisiya tələb olunur. Ümumilikdə isə söhbət təxminən 5 milyard manata yaxın iqtisadi paketdən gedir. Bu vəsaitin əsas istiqamətləri arasında müasir suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi, soyuducu anbar infrastrukturunun artırılması, intensiv bağçılıq, istixana kompleksləri, gübrə istehsalı və aqrar texnologiyaların tətbiqi dayanır. Xüsusilə su təminatı məsələsi yeni proqramın mərkəzi hissəsini təşkil edir. Hazırda 130 min hektar ərazidə müasir suvarma sistemləri tətbiq edilir və məqsəd bunu 300 min hektara çatdırmaqdır. Bu isə birbaşa məhsuldarlıq göstəricilərinə təsir edə bilər. Məsələn taxıl üzrə məhsuldarlığın hektardan 3,2 tondan 5 tona çatdırılması, pambıq istehsalının 360 min tondan 500 min tona yüksəldilməsi, əlavə 20 min hektar intensiv bağların salınması, 500 hektar yeni istixana kompleksinin yaradılması, soyuducu anbar tutumunun 500 min tona çatdırılması mümkündür.
Müşavirədə verilən başqa bir strateji mesaj isə kənddən şəhərə deyil, şəhərdən kəndə dönüş modelinin yaradılması idi. Bu yanaşma kənd təsərrüfatına yalnız iqtisadi deyil, həm də sosial və demoqrafik baxışın formalaşdırıldığını göstərir. Məqsəd kəndlərin yalnız istehsal məkanı deyil, yaşayış və biznes mühiti kimi inkişaf etdirilməsidir. Ümumilikdə müşavirədə səsləndirilən mesajlar göstərir ki, qarşıdakı mərhələdə Azərbaycan kənd təsərrüfatında əsas prioritet istehsalın sadəcə artırılması deyil. Hədəf yüksək məhsuldarlıq, idxaldan asılılığın azaldılması, emal sənayesinin genişləndirilməsi və daha yüksək əlavə dəyər yaradan iqtisadi modelin qurulmasıdır. Yeni Dövlət Proqramı uğurla icra edilərsə, kənd təsərrüfatı növbəti illərdə qeyri-neft iqtisadiyyatının əsas artım lokomotivlərindən birinə çevrilə bilər.
Nigar Abbaszadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının mühasibi.
Məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi
Xəbəri paylaş
Digər xəbərlər
