Ana Sayfa > Manşet / Siyasət > Səttar Möhbalıyev: Kəlbəcər qədim tariximizin, milli yaddaşımızın və Zəfərimizin ünvanıdır
Səttar Möhbalıyev: Kəlbəcər qədim tariximizin, milli yaddaşımızın və Zəfərimizin ünvanıdırBu gün, 10:29. Yazar: azer |
![]() Azərbaycanın hər qarış torpağı özündə bir tarix, bir tale, bir xalqın yaddaşını yaşadır. Elə torpaqlarımız var ki, onların adı çəkiləndə insanın qəlbində həm nisgil, həm qürur, həm də sonsuz sevinc duyğuları baş qaldırır. Kəlbəcər belə ünvanlardandır. Uca dağları, zəngin təbiəti, qədim yaşayış izləri, mineral bulaqları və misilsiz mədəni irsi ilə seçilən bu diyar Azərbaycanın tarixi-coğrafi məkanında xüsusi yer tutur. Kəlbəcər həm də xalqımızın məcburi köçkünlük ağrısının, doğma yurda qayıtmaq əzminin və nəhayət, tarixi Zəfərinin rəmzlərindən biridir. . Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib. Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, 25 Noyabr Kəlbəcər şəhəri günü bu baxımdan yalnız təqvimdə qeyd olunan əlamətdar tarix deyil. Bu gün milli yaddaşımızın təzələndiyi, şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsinin ehtiramla anıldığı, Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin və xalqımızın sarsılmaz iradəsinin təntənəsinin yaşandığı gündür. Kəlbəcərin tarixi minilliklərin dərinliklərinə gedib çıxır. Bölgənin ərazisində aşkar edilmiş qədim yaşayış məskənləri, qaya təsvirləri, mağaralar və daş abidələr bu torpağın qədim insan məskənlərindən biri olduğunu göstərir. Tərtər çayı boyunca qayalarda yerləşən süni mağaralar, qədim qayaüstü təsvirlər və müxtəlif dövrlərə aid arxeoloji nümunələr Kəlbəcərin zəngin tarixi-mədəni irsinin mühüm hissəsidir. Kəlbəcər toponiminin mənşəyi haqqında irəli sürülən izahlardan birinə görə, ad qədim türk dilində “çay üstündə qala” mənasını ifadə edir. Bu izah bölgənin coğrafi xüsusiyyətləri və çay vadilərində formalaşmış qədim yaşayış mühiti ilə səsləşir. Ərazidə müxtəlif tarixi dövrlərə aid abidələrin mövcudluğu burada fərqli dini və mədəni ənənələrin iz buraxdığını təsdiqləyir. Kəlbəcər Azərbaycanın ən yüksək dağlıq rayonlarından biridir. Ərazinin möhtəşəm dağ silsilələri, dərin dərələri, meşələri, çayları və mineral su mənbələri onun təbiətinə xüsusi gözəllik verir. Camışdağ zirvəsi 3724 metr, Dəlidağ isə 3616 metr yüksəklikdə yerləşir. Tərtər çayı və onun qolları bölgənin təbii mənzərəsinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Bu zəngin təbiət Kəlbəcərin iqtisadi və turizm potensialının əsasını təşkil edir. Dağ-meşə ekosistemləri, təbii bulaqlar, yaylaqlar və mineral sular bölgənin gələcək inkişafı üçün böyük imkanlar yaradır 1930-cu ildə inzibati rayon statusu alan Kəlbəcər işğala qədər Azərbaycanın geniş ərazilərindən birini əhatə edirdi. Rayonun kəndləri, yaşayış məntəqələri, təsərrüfatları və mədəniyyət ocaqları burada özünəməxsus sosial həyat formalaşdırmışdı. Bu həyat 1993-cü ilin aprelində baş verən işğalla ağır zərbə aldı. 1993-cü il aprelin 2-də Kəlbəcər rayonu Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edildi. Bu hadisə minlərlə insanın taleyini dəyişdirdi, ailələri doğma evlərindən didərgin saldı, bütöv yaşayış məntəqələrinin həyatını dayandırdı. İşğal nəticəsində insanlar öz evlərini, təsərrüfatlarını, məktəblərini, mədəniyyət ocaqlarını və əsrlər boyu qoruyub saxladıqları tarixi irslə bağlı məkanları tərk etməyə məcbur oldular. İşğal dövründə Kəlbəcər sakinləri arasında yüzlərlə insan öldürülmüş, əsir götürülmüş və itkin düşmüşdür. Rayon əhalisi Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində müvəqqəti məskunlaşmağa məcbur olmuş, minlərlə ailənin həyatında uzun illər davam edən məhrumiyyətlər dövrü başlanmışdır. İşğal zamanı yaşayış evlərinə, məktəblərə, xəstəxanalara, kitabxanalara, muzeylərə və digər mülki obyektlərə ciddi ziyan dəymiş, tarixi-mədəni irs nümunələri təhlükə ilə üzləşmişdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası 1993-cü il aprelin 30-da qəbul etdiyi 822 saylı qətnamədə Kəlbəcər və Azərbaycanın digər işğal olunmuş ərazilərindən qüvvələrin çıxarılmasını tələb etmişdi. Lakin həmin qətnamənin tələbləri uzun illər yerinə yetirilmədi. Beləliklə, beynəlxalq hüququn prinsipləri ilə real vəziyyət arasında dərin ziddiyyət yarandı və yüz minlərlə insan doğma torpaqlarına qayıtmaq imkanından məhrum qaldı. Millət vəkili onu da deyib ki, Azərbaycan dövləti uzun illər ərzində öz ərazi bütövlüyünün bərpasını əsas milli məqsədlərdən biri kimi qarşıya qoydu. Ölkənin iqtisadi gücünün artırılması, ordunun modernləşdirilməsi, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi və beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi bu strategiyanın mühüm istiqamətlərini təşkil edirdi. 2020-ci ilin payızında başlanan Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının iradəsini, Silahlı Qüvvələrimizin döyüş qabiliyyətini və dövlətimizin strateji hazırlığını nümayiş etdirdi. Kəlbəcərin dağlıq ərazisi hərbi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Cənab Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, döyüşlərin ilk günlərində rayonun şimal hissəsində strateji yüksəkliklərin nəzarətə götürülməsi Ermənistan silahlı qüvvələrinin hərəkətlərini məhdudlaşdırmağa imkan vermişdi. Vətən müharibəsində qazanılan Qələbə Azərbaycanın qarşısında yeni tarixi mərhələ açdı. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanata əsasən, Kəlbəcər rayonu noyabrın 25-də Azərbaycana qaytarıldı. Bununla uzun illər davam edən işğal başa çatdı və Kəlbəcərin yenidən Azərbaycan dövlətinin idarəçiliyinə qaytarılması təmin olundu. Cənab Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə işğaldan azad edilmiş ərazilər üzrə şəhər günləri təsis edildi. Həmin qərara əsasən, noyabrın 25-i Kəlbəcər şəhəri günü kimi müəyyənləşdirildi. Bu günün təsis edilməsi Kəlbəcərin tarixdəki yerinə verilən qiymətin, onun azad olunmasının əhəmiyyətinin və gələcək inkişafına göstərilən diqqətin ifadəsidir. Kəlbəcər şəhəri günü həm də şəhidlərimizin xatirəsinə ehtiram, müharibə iştirakçılarının qəhrəmanlığına minnətdarlıq və doğma torpaqlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşayan insanların sevincidir. 2020-ci il noyabrın 26-da “Kəlbəcərin azad olunmasına görə” medalı təsis edildi. Cənab Prezident İlham Əliyevin sərəncamları ilə Kəlbəcərin azadlığı uğrunda aparılmış əməliyyatlarda iştirak edən və şəxsi igidlik nümayiş etdirən 9455 hərbi qulluqçunun bu medalla təltif olunması həmin mübarizənin qəhrəmanlıq salnaməsinin mühüm səhifəsidir. Bu gün Kəlbəcər öz tarixinin yeni mərhələsini yaşayır. Şəhərin Baş planının təsdiqlənməsi, yaşayış məhəllələrinin salınması, yol və enerji infrastrukturunun qurulması, sosial obyektlərin inşası doğma yurda qayıdışın real məzmun qazandığını göstərir. Kəlbəcərin gələcəyi artıq təkcə keçmişin xatirələri ilə deyil, yeni evlər, məktəblər, yollar, istehsal müəssisələri və insanların qayıdış sevinci ilə də əlaqələndirilir. Kəlbəcər bu gün Azərbaycan dövlətinin gücünü, xalqımızın dözümlülüyünü və gələcəyə inamını təcəssüm etdirir. 25 Noyabr-Kəlbəcər şəhəri günü bu həqiqətlərin hamısını özündə birləşdirir. Kəlbəcər Azərbaycanın ayrılmaz parçası, milli yaddaşımızın əziz ünvanı və Zəfərimizin canlı rəmzidir. Onun dağlarında dalğalanan üçrəngli bayraq isə xalqımızın əbədi iradəsinin, müstəqilliyinin və doğma torpağa bağlılığının ifadəsidir-deyə Səttar Möhbalıyev fikrini tamamlayıb. Geri dön |