Ana Sayfa > Özəl > Paşinyanın komandasında çatlar dərinləşir? Ermənistan hakimiyyətində yeni siyasi qarşıdurma – TƏHLİL

Paşinyanın komandasında çatlar dərinləşir? Ermənistan hakimiyyətində yeni siyasi qarşıdurma – TƏHLİL


Bu gün, 18:39. Yazar: vasif
Paşinyanın komandasında çatlar dərinləşir? Ermənistan hakimiyyətində yeni siyasi qarşıdurma – TƏHLİL



Ermənistanın siyasi gündəmində hakimiyyət daxilində fikir ayrılıqları ilə bağlı müzakirələr yenidən aktuallaşıb. Baş nazir Nikol Paşinyanın uzun illər yaxın silahdaşı olmuş şəxslərin onun xarici siyasət kursuna tənqidi yanaşması ölkədə yeni siyasi qüvvələr balansının formalaşıb-formalaşmadığı barədə suallar doğurur. Xüsusilə keçmiş Təhlükəsizlik Şurası katibi Armen Qriqoryana aid edilən açıqlamalar diqqət mərkəzindədir.

Ermənistanın Azərbaycanla münasibətləri normallaşdırmağa çalışdığı, Rusiya ilə əlaqələrini yenidən qiymətləndirdiyi və Avropa İttifaqına inteqrasiya imkanlarını müzakirə etdiyi bir vaxtda hakimiyyətin keçmiş təmsilçiləri arasında yaranan fikir ayrılıqları xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır.

Əsas məsələ isə budur: Paşinyanın siyasi komandasında parçalanma başlayır, yoxsa Ermənistanın gələcək inkişaf istiqaməti ilə bağlı fərqli baxışlar daha açıq şəkildə ifadə olunur?

Keçmiş silahdaşın tənqidi nəyi göstərir?

Armen Qriqoryan uzun müddət Ermənistanın təhlükəsizlik siyasətinin formalaşdırılmasında iştirak etmiş şəxslərdən biri olub. Buna görə də onun Paşinyan hökumətinin strateji qərarlarına münasibəti sıravi müxalifət bəyanatından fərqli siyasi məna daşıyır.

Yayılan məlumatlara görə, Qriqoryan Ermənistanın Avropa İttifaqına üzvlük perspektivinə ehtiyatla yanaşır və bu istiqamətdə formalaşdırılan gözləntilərin ölkənin real imkanları ilə uyğunlaşmaya biləcəyini düşünür.

Onun əsas xəbərdarlığı Ermənistanın Rusiyadan asılılığını azaltmağa çalışarkən başqa geosiyasi tərəfdaşlardan yeni asılılıq yaratmaq riski ilə üzləşə bilməsidir.

Keçmiş katibin mövqeyinə əsasən, Avropa İttifaqına üzvlüyün konstitusion və strateji məqsəd kimi müəyyənləşdirilməsi, bunun həyata keçirilməsi üçün real imkanlar qiymətləndirilmədikdə, ölkənin gələcək siyasətini çətinləşdirə bilər.

Qriqoryanın bu narahatlıqlarını hələ dövlət vəzifəsində çalışdığı dövrdə də səsləndirdiyi bildirilir. Əgər həmin məlumatlar təsdiqlənərsə, bu, Ermənistan rəhbərliyində xarici siyasət kursuna dair fikir ayrılıqlarının yeni yaranmadığını göstərə bilər.

Ermənistanın Avropa seçimi və Rusiya ilə iqtisadi əlaqələri

Paşinyan hökumətinin qarşısında duran əsas məsələlərdən biri Avropa ilə siyasi yaxınlaşmanı Rusiya ilə mövcud iqtisadi münasibətlərlə uzlaşdırmaqdır.

Ermənistan Avropa İttifaqına inteqrasiyanı müzakirə etsə də, Rusiyanın mühüm rol oynadığı Avrasiya İqtisadi Birliyinin üzvü olaraq qalır.

Ölkənin enerji təchizatı, xarici ticarəti, əmək miqrasiyası və bir sıra iqtisadi əlaqələri Rusiya ilə sıx bağlıdır.

Bu səbəbdən Avropa istiqamətində siyasi qərarlar qəbul etmək Ermənistan üçün mövcud iqtisadi münasibətləri qısa müddətdə dəyişməkdən daha asan görünür.

Ermənistanın “Past” nəşri də hökumətin Avropa İttifaqı ilə Avrasiya İqtisadi Birliyi arasında manevr etmək siyasətini tənqid edib.

Lakin bu yanaşma ilə bağlı fərqli qiymətləndirmələr mümkündür. Bir tərəfdən, çoxşaxəli xarici əlaqələr Ermənistanın diplomatik seçimlərini genişləndirə bilər. Digər tərəfdən, müxtəlif inteqrasiya birliklərinin hüquqi və iqtisadi öhdəlikləri arasında ziddiyyət yarana bilər.

Paşinyanın qarşısında duran mühüm sual Ermənistanın Avropa ilə yaxınlaşmasını Rusiya ilə iqtisadi əlaqələrində ciddi sarsıntı yaratmadan nə qədər davam etdirə biləcəyidir.

Qriqoryanın vəzifədən getməsi siyasi ayrılıq idimi?

Məqalədə təqdim olunan məlumatlara əsasən, Armen Qriqoryan 2026-cı ilin avqustunda Təhlükəsizlik Şurasının katibi vəzifəsindən azad edilib və onun yerinə Alen Simonyan təyin olunub.

Paşinyanın həmin vaxt kadr dəyişikliyini Qriqoryanın fəaliyyətindən narazılıqla əlaqələndirmədiyi, ona hökumət aparatında başqa vəzifə təklif olunduğunu bildirdiyi qeyd edilir.

Qriqoryanın isə dövlət idarəçiliyindən müəyyən müddət uzaqlaşmaq istədiyi göstərilir.

Keçmiş katibin sonradan hökumətin Avropa siyasətinə tənqidi münasibət bildirməsi bu kadr dəyişikliyinin siyasi səbəbləri barədə suallar yaradır.

Ancaq vəzifədən ayrılma ilə sonrakı tənqidi açıqlamalar arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsi olduğunu söyləmək üçün əlavə sübutlar lazımdır.

Qriqoryanın hazırda beynəlxalq konsaltinq sahəsində fəaliyyət göstərdiyi və TRIPP nəqliyyat layihəsinin texniki-iqtisadi qiymətləndirilməsi ilə əlaqəli işlərdə iştirak etdiyi də bildirilir.

Bu məlumat onun Ermənistan hakimiyyətinin bütün regional təşəbbüslərinə qarşı çıxdığı nəticəsini çıxarmağa imkan vermir. Görünən fikir ayrılığı daha çox Avropa İttifaqına üzvlüyün strateji hədəf kimi müəyyənləşdirilməsi ətrafında cəmləşir.

Paşinyanı gözləyən üç siyasi sınaq

Ermənistan baş nazirinin qarşısında bir-biri ilə əlaqəli üç mühüm məsələ dayanır.

Birinci məsələ hakimiyyət daxilində siyasi birliyin qorunmasıdır. Keçmiş yüksəkvəzifəli məmurların hökumətin qərarlarını açıq tənqid etməsi digər siyasi fiqurların da alternativ mövqelərini ifadə etməsinə şərait yarada bilər. Bununla belə, ayrı-ayrı şəxslərin narazılığı bütöv hakimiyyət komandasının dağıldığını sübut etmir.

İkinci məsələ Avropa İttifaqı ilə Avrasiya İqtisadi Birliyi arasında gələcək seçimdir. Paşinyanın noyabrın 3-də Brüsseldə Ermənistanın 2027 və ya 2028-ci ildə Aİ üzvlüyü üçün müraciət edə biləcəyinə dair açıqlama verdiyi bildirilir. Belə bir addımın həyata keçirilməsi Ermənistanın mövcud iqtisadi öhdəlikləri və tərəfdaşları ilə münasibətlərinə yenidən baxmasını tələb edə bilər.

Üçüncü məsələ Azərbaycanla sülh prosesidir. Bakı və İrəvan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində aparılan danışıqlar Ermənistanın daxili siyasi gündəmindən tamamilə ayrı deyil.

Konstitusiya məsələsi, sərhədlərin delimitasiyası, regional kommunikasiyaların açılması və əldə olunan razılaşmaların icrası siyasi müzakirələrin mühüm mövzuları olaraq qalır.

Daxili siyasi qarşıdurmanın güclənməsi bu məsələlər üzrə qərarların qəbulunu çətinləşdirə bilər. Digər tərəfdən, sülhün iqtisadi və təhlükəsizlik baxımından mümkün faydalarının daha geniş müzakirəsi normallaşma prosesinə dəstək yarada bilər.

Ermənistan daxilindəki dəyişikliklər Azərbaycan üçün nə deməkdir?

Azərbaycan baxımından əsas məsələ Ermənistanda siyasi qüvvələr arasında rəqabətin necə inkişaf etməsindən daha çox sülh prosesində götürülən öhdəliklərin yerinə yetirilməsidir.

Paşinyan hökumətinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıması və münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar iki ölkə arasında siyasi dialoqun əsas elementlərindəndir.

Bununla belə, Ermənistanın daxili siyasi mühitində mümkün dəyişikliklər danışıqların tempi və əldə olunmuş razılaşmaların həyata keçirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıya bilər.

Sülh prosesinin davamlılığı yalnız ayrı-ayrı siyasi liderlərin mövqeyindən deyil, razılaşmaların hüquqi əsaslarından, icra mexanizmlərindən və dövlət institutlarının öhdəliklərə münasibətindən də asılıdır.

Buna görə Ermənistanın daxili siyasətində baş verən prosesləri qiymətləndirərkən fərdi siyasi qarşıdurmalarla dövlətlərarası münasibətlərin uzunmüddətli perspektivini bir-birindən ayırmaq vacibdir.

Paşinyanın komandası həqiqətən dağılır?

Armen Qriqoryana aid edilən tənqidi açıqlamalar Ermənistanın xarici siyasət kursu ətrafında fikir ayrılıqlarının mövcud ola biləcəyini göstərir. Lakin bunları hakimiyyət komandasının tam parçalanmasının sübutu kimi təqdim etmək hələ tezdir.

Hazırkı müzakirələrin mərkəzində Ermənistanın hansı beynəlxalq strukturlara yaxınlaşmasından daha geniş bir məsələ dayanır: ölkənin siyasi hədəfləri ilə iqtisadi və təhlükəsizlik imkanları arasında uyğunluq necə təmin olunmalıdır?

Paşinyan Avropa ilə inteqrasiyanı Ermənistanın gələcək inkişaf istiqamətlərindən biri kimi təqdim edir. Qriqoryanın açıqlamalarında isə bu kursun mümkün risklərinə diqqət yetirilir.

Beləliklə, Ermənistan siyasətində əsas fikir ayrılığı yalnız Rusiya ilə Qərb arasında seçimə deyil, həmin seçimin həyata keçirilmə üsuluna və nəticələrinə də aiddir.

Qarşıdakı dövrdə bu müzakirələrin hakimiyyət daxilində yeni siyasi ayrılıqlara çevrilib-çevrilməyəcəyi, yaxud fərqli baxışların mövcud siyasi sistem daxilində qalacağı daha aydın görünəcək.

Ermənistan üçün əsas sınaq isə xarici siyasət hədəflərini iqtisadi reallıqlarla, regional təhlükəsizlik ehtiyacları ilə və Azərbaycanla davam edən sülh prosesi ilə uzlaşdırmaq olacaq.
Geri dön