Aydın Hüseynov:"Böyük Britaniya ilə tərəfdaşlıq Azərbaycanın qlobal mövqelərini möhkəmləndirir"
Bu gün, 10:06. Yazar: azer
Azərbaycanla Böyük Britaniya arasında 2026-cı il noyabrın 12-də Dublində imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkə arasındakı münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Lakin bu sənədin əhəmiyyəti yalnız siyasi əlaqələrin daha yüksək səviyyəyə çatdırılması ilə bitmir. Bəyannamənin müddəaları göstərir ki, tərəflər gələcək dövrdə iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsi, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində potensialın artırılması, nəqliyyat-logistika əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi, həmçinin elm və texnologiya istiqamətində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üçün konkret fəaliyyət çərçivəsi müəyyən ediblər.
Milli Məclisin deputatı Aydın Hüseynov bunları aia.az-a verdiyi açıqlamasında bildirib.
Millət vəkili fikirlərini davam etdirərək bildirib ki, bəyannamənin üç başlıca istiqamət – müdafiə və təhlükəsizlik, ticarət, investisiya və iqtisadi inkişaf, təhsil və innovasiya əsasında hazırlanması tərəfdaşlığın çoxşaxəli xarakterini ortaya qoyur. Bu sahələrin hər biri Azərbaycanın müasir inkişaf strategiyasının qarşıya qoyduğu hədəflərlə birbaşa əlaqəlidir. Beləliklə, sənəd iki ölkə arasında münasibətlərin ayrı-ayrı sahələrlə məhdudlaşmadığını, geniş əməkdaşlıq gündəliyinə əsaslandığını nümayiş etdirir. Bəyannamənin iqtisadi istiqamətdə diqqət çəkən əsas məqamlarından biri qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin və investisiya əməkdaşlığının artırılmasıdır. Sənədə əsasən, tərəflər bərpaolunan enerji, infrastruktur və xidmət sektoru da daxil olmaqla, prioritet hesab edilən sahələrdə davamlı kommersiya tərəfdaşlıqlarının qurulmasını, qarşılıqlı bilik və təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsini, eləcə də sahibkarlar arasında əlaqələrin daha da gücləndirilməsini hədəfləyirlər. Bu əməkdaşlığın mühüm məqsədləri sırasında yeni məşğulluq imkanlarının yaradılması, peşə hazırlığının və əmək bacarıqlarının inkişafı, iqtisadiyyatda əlavə dəyərin formalaşdırılması xüsusi yer tutur.
Qeyd olunan istiqamət Azərbaycan üçün xüsusi aktuallıq kəsb edir. Belə ki, ölkəmizin iqtisadi siyasətində əsas prioritetlərdən biri neft-qaz sektorunda formalaşmış potensialdan səmərəli istifadə etməklə qeyri-neft sahələrinin inkişafını sürətləndirmək, yeni istehsal istiqamətləri yaratmaq və xarici sərmayələrin daha geniş iqtisadi sahələrə cəlb edilməsinə nail olmaqdır. Böyük Britaniyanın maliyyə, mühəndislik, xidmət və yüksək texnologiyalar sahəsində topladığı təcrübə Azərbaycanın bu hədəflərinə çatması üçün qarşılıqlı fayda əsasında yeni əməkdaşlıq perspektivləri yarada bilər.
Bu müddəaların ölkəmizin iqtisadi həyatında real nəticələr vermək potensialı kifayət qədər genişdir. Xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin maliyyələşmə imkanlarının artırılması, müəssisələrin müasir idarəetmə prinsiplərinə uyğun fəaliyyət göstərməsi və xarici bazarlara çıxışının asanlaşdırılması biznes mühitinin canlanmasına şərait yarada bilər. Bununla yanaşı, Böyük Britaniyanın maliyyə qurumları ilə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi Azərbaycanda investisiya mühitinin daha da təkmilləşdirilməsi, müasir maliyyə mexanizmlərinin tətbiqi və sahibkarlığın dəstəklənməsi baxımından yeni imkanlar formalaşdıra bilər.
Sənəddə Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyətinə xüsusi diqqət yetirilməsi də əhəmiyyətli məsələlərdən biridir. Bu komissiya iki ölkə arasında iqtisadi və ticarət münasibətlərinin koordinasiyası, investisiya məsələlərinin müzakirəsi, texniki problemlərin həlli və ortaq layihələrin həyata keçirilməsinin təşviqi üçün əsas institusional mexanizmlərdən biri kimi çıxış edəcək. İnvestisiya, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, Orta Dəhliz və enerji sahəsində birgə təşəbbüslərin məhz bu platforma vasitəsilə əlaqələndirilməsi nəzərdə tutulur.
Azərbaycanın uzunmüddətli strateji maraqları nöqteyi-nəzərindən Bəyannamənin mühüm iqtisadi istiqamətlərindən biri Orta Dəhlizin inkişafına göstərilən dəstəkdir. Son dövrlərdə beynəlxalq ticarət marşrutlarında və qlobal logistika sistemində baş verən dəyişikliklər bu nəqliyyat dəhlizinin əhəmiyyətini daha da artırıb. Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımaların alternativ yollarla həyata keçirilməsi, beynəlxalq təchizat zəncirlərinin müxtəlif istiqamətlər üzrə qurulması və nəqliyyat təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyətini ön plana çıxarır.
Azərbaycan bu beynəlxalq marşrutun aparıcı iştirakçılarından birinə çevrilmək məqsədilə nəqliyyat və logistika infrastrukturunun müasirləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirir. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, ölkənin dəmir yolu şəbəkəsi, avtomobil magistralları və Xəzər dənizində mövcud olan daşımalar üzrə imkanlar Azərbaycanın tranzit üstünlüklərini müəyyən edən əsas amillərdir. Orta Dəhlizin genişləndirilməsi ölkəyə yalnız tranzit daşımalarından əldə olunan gəlirlərin artımını vəd etmir. Eyni zamanda, logistika xidmətlərinin inkişafı, yeni istehsal və emal müəssisələrinin yaradılması, beynəlxalq sərmayələrin cəlb edilməsi və Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatındakı mövqeyinin möhkəmlənməsi üçün də əlverişli şərait formalaşdırır.
Enerji sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət də yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etməkdədir. Azərbaycan uzun müddətdir Avropanın enerji təminatında mühüm tərəfdaşlardan biri kimi iştirak edir. Neft və təbii qaz ixracı, beynəlxalq enerji nəqli xətləri və müxtəlif regional layihələrdə fəal təmsilçilik ölkəmizin bu sahədə etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini gücləndirib. Hazırkı mərhələdə qarşıda duran əsas məqsədlərdən biri ənənəvi enerji əməkdaşlığını alternativ və bərpaolunan enerji mənbələri, eləcə də aşağı karbon emissiyalı texnologiyalarla genişləndirməkdir.
Britaniya şirkətləri ilə bu sahədə əlaqələrin dərinləşdirilməsi Azərbaycanda müasir enerji texnologiyalarının tətbiqinə, alternativ enerji mənbələrinin istifadəsinin artırılmasına və gələcək perspektivdə enerji ixracı imkanlarının genişləndirilməsinə müsbət təsir göstərə bilər. Burada diqqət yetirilməli əsas məsələ təkcə yeni enerji istehsalı güclərinin yaradılması deyil. Eyni zamanda, enerji sisteminin çevikliyinin artırılması, dayanıqlı fəaliyyətinin təmin edilməsi və beynəlxalq rəqabət şəraitinə uyğunlaşdırılması da mühüm vəzifələrdəndir.
Bəyannamədə əksini tapan digər vacib əməkdaşlıq sahəsi müdafiə və təhlükəsizlik məsələləridir. Tərəflər müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi, hərbi hazırlıq və təlimlərin təşkili, qarşılıqlı əməliyyat uyğunluğunun inkişaf etdirilməsi, həmçinin müdafiə sənayesi sahəsində mümkün birgə layihələrin araşdırılması istiqamətində əməkdaşlıq barədə razılığa gəliblər. Bununla yanaşı, müxtəlif təhlükəsizlik risklərinə qarşı mübarizə, hüquq-mühafizə strukturları arasında əlaqələrin genişləndirilməsi, sərhəd təhlükəsizliyinin idarə olunması və məhkəmə-hüquq sahəsində təcrübə mübadiləsi də sənədin əhatə etdiyi məsələlər sırasındadır.
Azərbaycanın son illər ərzində müdafiə sənayesinin gücləndirilməsinə, Silahlı Qüvvələrin müasir texnologiyalarla təmin edilməsinə və ölkənin müdafiə qabiliyyətinin artırılmasına yönəlmiş siyasəti bu istiqamətdə Böyük Britaniya ilə əməkdaşlığın əhəmiyyətini daha da artırır. Hərbi hazırlıq, texniki biliklərin paylaşılması və müdafiə sənayesi sahəsində mümkün ortaq təşəbbüslər Azərbaycanın mövcud imkanlarının inkişaf etdirilməsinə töhfə verə bilər.
Digər tərəfdən, müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışının əhatə dairəsi xeyli genişlənib və artıq yalnız hərbi müdafiə məsələlərindən ibarət deyil. Kiberməkanda təhlükəsizliyin təmin olunması, dövlət sərhədlərinin mühafizəsi, transmilli cinayətkarlığa qarşı mübarizə, hüquqi institutların möhkəmləndirilməsi və informasiya təhlükəsizliyinin qorunması da milli təhlükəsizlik sisteminin əsas komponentlərinə çevrilib. Bəyannamədə bu istiqamətlərin ayrıca nəzərə alınması Azərbaycan-Böyük Britaniya əməkdaşlığının daha geniş və müasir təhlükəsizlik çağırışlarını əhatə edən çərçivəyə malik olduğunu göstərir.
Aydın Hüseynov daha sonra bildirib ki, sənəddə əməkdaşlığın davamlılığını təmin etmək məqsədilə illik Strateji Tərəfdaşlıq görüşlərinin keçirilməsinin nəzərdə tutulması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu görüşlər çərçivəsində tərəflər üç əsas istiqamət üzrə görülən işləri və əldə olunan nəticələri qiymətləndirəcək, növbəti mərhələnin prioritetlərini müəyyən edəcək, həmçinin praktiki icra ilə bağlı məsələləri müzakirə edəcəklər. Belə bir mexanizmin yaradılması əməkdaşlığın sistemli şəkildə davam etdirilməsinə, qarşıya qoyulan məqsədlərin izlənilməsinə və yeni birgə təşəbbüslərin hazırlanmasına imkan verəcək.
Eyni zamanda, Bəyannamədə müəyyənləşdirilən əməkdaşlıq istiqamətlərinin tərəflərin malik olduğu resurslar və milli qanunvericilik çərçivəsində həyata keçiriləcəyi qeyd olunur. Bu isə onu göstərir ki, sənəddə razılaşdırılmış prinsiplərin real siyasi və iqtisadi nəticələrə çevrilməsi üçün konkret layihələrin hazırlanması, maliyyələşmə mənbələrinin müəyyənləşdirilməsi və müvafiq institusional qərarların qəbul edilməsi vacib olacaq. Başqa sözlə, tərəfdaşlığın uğuru nəzərdə tutulan fəaliyyətlərin praktiki müstəvidə nə dərəcədə reallaşdırılmasından asılıdır.
Sadalanan məqamlar təsdiq edir ki, Azərbaycanla Böyük Britaniya arasında formalaşan strateji tərəfdaşlıq ölkəmiz üçün bir sıra mühüm sahələrdə yeni perspektivlər yaradır. İqtisadiyyatın daha çoxşaxəli qurulması, xarici investisiyaların həcminin artırılması, Orta Dəhlizin beynəlxalq əhəmiyyətinin gücləndirilməsi, enerji keçidinin sürətləndirilməsi, müdafiə imkanlarının genişləndirilməsi və insan kapitalının inkişafı bu əməkdaşlığın başlıca praktiki nəticələri sırasında yer ala bilər.
Bununla belə, əsas diqqət imzalanmış Bəyannamədə nəzərdə tutulan öhdəliklərin və əməkdaşlıq prinsiplərinin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsinə yönəldilməlidir. Çünki strateji tərəfdaşlığın əsl əhəmiyyəti onun formal statusu ilə deyil, ölkələrin iqtisadi inkişafına, milli təhlükəsizliyinə, texnoloji tərəqqisinə və əhalinin sosial rifahına verdiyi real töhfə ilə ölçülür. Azərbaycan üçün də bu əməkdaşlığın başlıca qiymətləndirmə meyarı imzalanmış sənədin müddəalarının konkret layihələrə və ölçülə bilən nəticələrə çevrilməsi olacaqdır-deyə, Aydın Hüseynov fikirlərini tamamlayıb
Geri dön