“Tramp marşrutu”nun açılması gecikə bilər – Rusiya mediasından 2028-ci il proqnozu
Bu gün, 19:44. Yazar: vasif
Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirməyi nəzərdə tutan “Tramp marşrutu” (TRIPP) layihəsinin həyata keçirilməsi ilə bağlı yeni məlumatlar yayılıb. ABŞ, Azərbaycan və Ermənistan layihə üzrə əməkdaşlığı genişləndirmək üçün üçtərəfli işçi qrupu yaradıblar.
Rusiyanın “Kommersant” nəşrinin məlumatına görə, işçi qrupunun tərkibinə diplomatlar və texniki mütəxəssislər daxil ediləcək.
Bundan əlavə, nəqliyyat infrastrukturu və elektrik enerjisi məsələləri üzrə daha iki işçi qrupunun formalaşdırılması planlaşdırılır.
Tərəflər tikinti işlərinə mümkün qədər tez başlamaqda maraqlı olsalar da, layihənin icrası ilə bağlı müəyyən siyasi və geosiyasi çətinliklərin olduğu bildirilir.
Ermənistan üçün hansı imkanlar yaranacaq?
Erməni jurnalist Mark Qriqoryan “Kommersant”a açıqlamasında bildirib ki, yeni nəqliyyat xətti həm Azərbaycan, həm də Ermənistan üçün iqtisadi imkanlar aça bilər.
Onun sözlərinə görə, layihə Ermənistanın Mərkəzi Asiya ilə nəqliyyat əlaqələrini genişləndirə, buradan isə Hindistan və Çin bazarlarına çıxış imkanlarını artıra bilər.
Eyni zamanda, İrana daha qısa nəqliyyat bağlantısının yaradılması və Türkiyə ilə dəmir yolu əlaqələrinin bərpası perspektivi də mövcuddur.
Gümrü-Qars dəmir yolunun yenidən fəaliyyətə başlaması Ermənistanın Türkiyə üzərindən Avropa bazarlarına çıxışını asanlaşdıra bilər.
Layihənin qarşısında üç əsas maneə
Mark Qriqoryan hesab edir ki, “Tramp marşrutu”nun həyata keçirilməsinə təsir göstərə biləcək üç mühüm amil var.
Birinci amil Rusiyanın mövqeyidir. Ermənistanın dəmir yolu infrastrukturu Rusiya şirkətinin konsessiya idarəçiliyindədir. Buna görə də yeni layihədə Moskvanın maraqlarının necə nəzərə alınacağı və mövcud infrastrukturun hansı qaydada istifadə ediləcəyi hələ tam aydın deyil.
İkinci məsələ Azərbaycan-Ermənistan münasibətləridir. Jurnalistin fikrincə, iki ölkə arasında siyasi etimadın möhkəmlənməsi və təhlükəsizlik məsələlərinin həlli layihənin uğurlu icrası üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Üçüncü amil isə İranın mövqeyidir. Tehran Ermənistanın cənubundan keçəcək nəqliyyat xəttinin regiondakı geosiyasi tarazlığa mümkün təsirlərini diqqətlə izləyir. İran üçün Ermənistanla sərhədin və mövcud tranzit imkanlarının qorunması strateji əhəmiyyət daşıyır.
“2028-ci ildə də tam hazır olmaya bilər”
Mark Qriqoryanın proqnozuna görə, mövcud çətinliklər nəzərə alınarsa, “Tramp marşrutu”nun 2027-ci ildə, hətta 2028-ci ildə tam istifadəyə verilməsi real görünmür.
Bununla belə, bu qiymətləndirmə jurnalistin şəxsi proqnozudur və layihənin rəsmi icra qrafikinin dəyişdirildiyi anlamına gəlmir.
Xatırladaq ki, TRIPP layihəsi ilə bağlı razılaşmanın əsası 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında qoyulub.
Layihənin əsas strateji əhəmiyyəti Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat əlaqəsinin yaradılması, Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsi və Türkiyə ilə Avropa istiqamətində yeni tranzit marşrutlarının formalaşdırılmasıdır.
Hazırda əsas diqqət üçtərəfli işçi qruplarının fəaliyyətinə və tikinti mərhələsinə keçidlə bağlı qəbul ediləcək qərarlara yönəlib.
Geri dön