ABŞ seçkilərindən sonra dünyanı nə gözləyir? – Politoloq 5 istiqamət üzrə ciddi dəyişikliklər proqnozlaşdırdı
Bu gün, 20:00. Yazar: vasif
ABŞ-da keçirilən son seçkilərin nəticələri beynəlxalq münasibətlərdə yeni mərhələnin başlanmasına səbəb ola bilər. Vaşinqtonun xarici siyasətində gözlənilən dəyişikliklərin Ukrayna müharibəsindən Çinlə rəqabətə qədər bir sıra mühüm proseslərə təsir göstərəcəyi ehtimal olunur.
Siyasi şərhçi Heydər Oğuz hesab edir ki, ABŞ-ın xarici siyasətindəki mümkün dəyişikliklər əsasən beş istiqamətdə özünü göstərəcək: Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Avropa, İran və Fars körfəzi, Yaxın Şərq və Uzaq Şərq.
Ukrayna və Avropada yeni siyasi qarşıdurmalar
Politoloqun fikrincə, ABŞ-ın Rusiyaya münasibətdə daha sərt siyasətə qayıtması və Ukraynaya dəstəyin artırılması mümkündür.
O hesab edir ki, belə bir dəyişiklik Avropadakı liberal hökumətlərin mövqeyini gücləndirə bilər. Bununla yanaşı, qitədə iqtisadi və sosial problemlərin daha da kəskinləşməsi ehtimalı var.
Heydər Oğuzun sözlərinə görə, Avropa ölkələri bir tərəfdən müdafiə xərclərini artırmağa, digər tərəfdən isə enerji böhranının və Rusiyaya qarşı sanksiyaların iqtisadi nəticələrini qarşılamağa məcburdur.
“Silahlanmaya daha çox vəsait ayrılması sosial xərclərin azalmasına, bu isə əhali arasında narazılığın güclənməsinə səbəb ola bilər”, – deyə siyasi şərhçi bildirib.
O, xüsusilə Fransa, Polşa və digər Avropa ölkələrində siyasi qarşıdurmaların artacağını proqnozlaşdırır.
İranla bağlı hərbi ssenari
Politoloqun fikrincə, ABŞ-dakı siyasi dəyişikliklər İran ətrafında yaranmış gərginliyi tam aradan qaldırmayacaq.
Heydər Oğuz İrana qarşı yeni hərbi əməliyyatların mümkünlüyünü istisna etməsə də, nüvə silahından istifadənin az ehtimal olunduğunu düşünür.
Siyasi şərhçi ABŞ-ın İranla bağlı strategiyasının üç mərhələli ola biləcəyini irəli sürüb.
Onun ehtimalına görə, ilkin hərbi zərbələrdən sonra iqtisadi və maliyyə təzyiqləri gücləndirilə, növbəti mərhələnin taleyi isə Tehranın atacağı addımlardan asılı ola bilər.
Politoloq bu yanaşmanı ABŞ-ın vaxtilə İraqa qarşı həyata keçirdiyi hərbi və iqtisadi təzyiq strategiyası ilə müqayisə edib.
Yaxın Şərqdə Türkiyə və Pakistanın rolu arta bilər
Heydər Oğuz hesab edir ki, ABŞ-ın Yaxın Şərq siyasətində də müəyyən dəyişikliklər baş verə bilər.
Onun fikrincə, Vaşinqtonun İsrailə yönəlmiş siyasəti regionun bəzi ölkələrində narazılıq yaradıb və bu vəziyyət Çinin bölgədə təsir imkanlarını genişləndirib.
Politoloq gələcəkdə Fars körfəzi və Qırmızı dənizin təhlükəsizliyində Türkiyə ilə Pakistanın daha fəal rol oynaya biləcəyini proqnozlaşdırır.
O, regional təhlükəsizlik mexanizmlərinin gücləndirilməsini ABŞ-ın bölgədəki mövcud siyasətinə mümkün alternativlərdən biri kimi qiymətləndirib.
Çinlə rəqabət daha da sərtləşə bilər
Siyasi şərhçinin qənaətinə görə, ABŞ üçün ən mühüm strateji istiqamətlərdən biri Uzaq Şərq olaraq qalacaq.
Bunun əsas səbəbi Çinin iqtisadi və hərbi imkanlarının genişlənməsi, eləcə də qlobal ticarət yollarında təsirinin artmasıdır.
Heydər Oğuz hesab edir ki, Vaşinqton Çinlə rəqabətdə Yaponiya, Cənubi Koreya, Avstraliya və Filippinlə əməkdaşlığı gücləndirməyə çalışacaq.
Onun fikrincə, Tayvan ətrafındakı gərginlik, Hind-Sakit okean regionunda hərbi ittifaqların möhkəmləndirilməsi və strateji ticarət yollarına nəzarət uğrunda mübarizə qarşıdakı dövrün əsas mövzuları olacaq.
Türk dövlətləri yeni proseslərdə iştirak edə bilər
Politoloq Türkiyənin Uzaq Şərq ölkələri ilə əlaqələrinin genişlənməsinə də diqqət çəkib.
Onun ehtimalına görə, gələcəkdə Yaponiya və Cənubi Koreyanın Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrlə əməkdaşlığı daha da inkişaf edə bilər.
Heydər Oğuz hesab edir ki, belə bir yaxınlaşma Mərkəzi Asiyada qüvvələr balansına və Çinin regiondakı təsirinə də təsir göstərə bilər.
Siyasi şərhçinin ümumi qənaətinə görə, ABŞ-dakı seçki nəticələrinin təsiri yalnız Vaşinqtonun daxili siyasəti ilə məhdudlaşmayacaq. Ukrayna müharibəsi, Avropanın təhlükəsizliyi, İranla münasibətlər, Yaxın Şərqdə regional ittifaqlar və Çinlə strateji rəqabət beynəlxalq siyasətin əsas istiqamətləri olaraq qalacaq.
Qeyd edək ki, səsləndirilən fikirlər siyasi şərhçinin şəxsi təhlil və ehtimallarıdır. Göstərilən hərbi ssenarilər və mümkün ittifaqlar təsdiqlənmiş qərarlar kimi qiymətləndirilməməlidir.
Geri dön