Azərbaycan–Kamboca münasibətləri: Asiyaya açılan yeni əməkdaşlıq perspektivləri
Bu gün, 16:22. Yazar: azer
Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri müxtəlif coğrafiyalarla qarşılıqlı maraq və etimad üzərində qurulan çoxşaxəli əməkdaşlıq münasibətlərinin formalaşdırılmasıdır. Cənub-Şərqi Asiya da bu baxımdan Azərbaycanın diqqətində olan istiqamətlərdəndir. Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri və Prezident İlham Əliyevin səfər çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin yeni məzmunla zənginləşdiyini göstərir.
Bu fikirləri aia.az-a açıqlamasında Milli Məclisin üzvü Tamam Cəfərova deyib.
Deputat bildirib ki, Azərbaycan və Kamboca arasında siyasi dialoqun mühüm üstünlüklərindən biri beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyə əsaslanmasıdır. BMT, Qoşulmama Hərəkatı və AQEM çərçivəsində fəal əməkdaşlıq iki ölkənin beynəlxalq məsələlərə dair dialoqu üçün mühüm platformalar yaradıb. Bu əməkdaşlıq onu göstərir ki, Bakı və Pnompen arasında münasibətlər yalnız ikitərəfli gündəliklə məhdudlaşmır, qlobal və regional məsələlər üzrə qarşılıqlı mövqelərin dəstəklənməsini də əhatə edir.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bundan sonra ikitərəfli ticarət əlaqələrində böyük canlanmaya şahid olacağıq. Bu məqam xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində formalaşmış siyasi həmrəyliyin real iqtisadi, humanitar və institusional layihələrə çevrilməsi münasibətlərin davamlılığını təmin edən əsas amillərdəndir. Bu baxımdan təhsil sahəsində əməkdaşlıq xüsusi potensiala malikdir. Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil alması iki ölkə arasında münasibətlərin müəyyən tarixi-humanitar təmələ söykəndiyini göstərir. Həmin ənənənin bərpası yalnız tələbə mübadiləsi demək deyil. Bu, gələcəkdə Azərbaycanı və Kambocanı daha yaxından tanıyan, hər iki ölkənin dilini, mədəniyyətini və cəmiyyətini bilən yeni nəsil mütəxəssislərin formalaşmasına imkan verə bilər. Beləliklə, təhsil əməkdaşlığı siyasi münasibətlərin uzunmüddətli sosial bazasını yaradan mühüm amildir.
Azərbaycanın Kamboca ilə əməkdaşlıq gündəliyində nəqliyyat və rəqəmsal transformasiyanın yer alması da təsadüfi deyil. Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində fəal iştirakı ölkəmizi beynəlxalq logistika xəritəsində mühüm bağlantı nöqtələrindən birinə çevirib. Kambocanın Cənub-Şərqi Asiyada yerləşməsi isə iki ölkənin nəqliyyat və logistika sahəsində təcrübə mübadiləsini perspektivli istiqamətə çevirir. Bu əməkdaşlıq gələcəkdə yalnız dövlətlərarası əlaqələrə deyil, daha geniş regional bağlantıların inkişafına da xidmət edə bilər.
Rəqəmsal transformasiya istiqamətində Azərbaycanın üstünlüklərindən biri dövlət idarəçiliyində innovativ həllərin tətbiqi ilə bağlı əldə etdiyi təcrübədir. “ASAN xidmət” modelinin Kambocada maraq doğurması bunun bariz nümunəsidir. “ASAN”ın əhəmiyyəti yalnız dövlət xidmətlərinin texniki baxımdan sadələşdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu model dövlət-vətəndaş münasibətlərində şəffaflığın, operativliyin və vətəndaş məmnunluğunun artırılmasına yönəlmiş institusional yanaşmadır. Azərbaycanın bu təcrübəni digər ölkələrlə bölüşməsi ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıqda yalnız siyasi deyil, həm də institusional və innovativ təcrübə təqdim edən tərəf kimi mövqeyini gücləndirir.
Parlamentlərarası münasibətlər də Azərbaycan-Kamboca əlaqələrinin mühüm institusional dayaqlarındandır. Hər iki ölkədə parlamentlərarası dostluq qruplarının fəaliyyət göstərməsi siyasi dialoqun qanunvericilik səviyyəsində də davam etdirilməsinə imkan yaradır. Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycan parlamentinin ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsi isə daha geniş geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Bu addım Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ilə əlaqələrə verdiyi önəmi və Asiya coğrafiyasında mövqelərini genişləndirmək siyasətini əks etdirir.
Azərbaycan-Kamboca əməkdaşlığının daha bir mühüm istiqaməti mina təhlükəsidir. Bu məsələ iki ölkənin təcrübələrinin bir-birinə yaxınlaşdığı sahələrdən biridir. Həm Kamboca, həm də Azərbaycan uzunmüddətli münaqişələrin ağır mina mirası ilə üzləşib. Azərbaycan torpaqları işğaldan azad etdikdən sonra da bu problem öz aktuallığını qoruyub. Ermənistan tərəfindən işğal dövründə Azərbaycan ərazilərində basdırılmış minaların partlaması nəticəsində 400-dən çox insanın həlak olması və ya xəsarət alması problemin miqyasını göstərir.
Bu səbəbdən Azərbaycan üçün minatəmizləmə yalnız humanitar məsələ deyil, həm də azad edilmiş ərazilərin bərpasının, təhlükəsizliyin və dayanıqlı məskunlaşmanın əsas şərtlərindən biridir. Kambocanın bu sahədəki uzunillik təcrübəsi ilə Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı praktiki imkanların bir araya gətirilməsi qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq üçün ciddi potensial yaradır. Təlimlərin keçirilməsi, bilik və texnologiya mübadiləsi bu əməkdaşlığın konkret nəticələrə çevrilməsinə imkan verə bilər. Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan-Kamboca münasibətləri ayrı-ayrı əməkdaşlıq istiqamətlərinin məcmusu deyil, Azərbaycanın dəyişən dünya nizamında Asiya ilə əlaqələrini ardıcıl şəkildə genişləndirən çoxşaxəli xarici siyasət kursunun tərkib hissəsidir. Siyasi dialoqun iqtisadi, humanitar, parlamentlərarası və institusional əməkdaşlıqla tamamlanması Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən və praqmatik siyasətinin məntiqi nəticəsidir. Azərbaycan bu siyasət sayəsində yalnız mövcud tərəfdaşlıqları möhkəmləndirmir, eyni zamanda gələcək əməkdaşlıq imkanlarını əvvəlcədən müəyyənləşdirərək ölkəmizin beynəlxalq mövqelərini daha da gücləndirir. Kamboca ilə münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldilməsi də məhz bu strateji yanaşmanın, Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında mühüm bağlantı mərkəzi kimi mövqeyinin və milli maraqlara əsaslanan çoxvektorlu xarici siyasətinin növbəti uğurlu nümunəsidir. Millət vəkili Tamam Cəfərova belə deyib.
Geri dön