Səttar Möhbalıyev: "Azərbaycan–Kamboca münasibətlərində yeni mərhələ və Bakıdan Cənub-Şərqi Asiyaya uzanan əməkdaşlıq körpüsü"
Bu gün, 12:51. Yazar: azer
Beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında məsafəni yalnız coğrafi xəritələr müəyyən etmir. Bəzən minlərlə kilometr uzaqda yerləşən ölkələri ortaq maraqlar, qarşılıqlı hörmət, siyasi etimad və gələcəyə dair oxşar baxışlar bir-birinə yaxınlaşdırır. Belə münasibətlərin möhkəmlənməsi isə yalnız diplomatik görüşlərlə deyil, həmin görüşlərdə əldə olunan razılaşmaların real nəticələrə çevrilməsi ilə ölçülür.
Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.
Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin ölkəmizə rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat da məhz bu baxımdan diqqət çəkir. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycan-Kamboca münasibətlərinin mövcud vəziyyətini dəyərləndirməklə yanaşı, qarşılıqlı əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi imkanlarını və xalqlar arasında təmasların artırılması perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Görüşün əsas məqamlarından biri siyasi münasibətlərin artıq daha geniş iqtisadi və humanitar məzmunla zənginləşdirilməsi niyyətidir. Azərbaycanın xarici siyasətində Asiya və xüsusilə Cənub-Şərqi Asiya istiqamətinin əhəmiyyəti nəzərə alınarsa, Kamboca ilə əlaqələrin inkişafı ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq coğrafiyasının genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ilə Kamboca arasında diplomatik münasibətlər 28 dekabr 1994-cü ildə qurulub. Aradan keçən müddətdə iki ölkə arasında siyasi dialoq və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət üçün zəmin formalaşıb. Cənab Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) çərçivəsində əməkdaşlığa xüsusi diqqət yetirilməsi təsadüfi deyil. Azərbaycanın xarici siyasətində qarşılıqlı hörmətə, suveren bərabərliyə və beynəlxalq hüquqa əsaslanan əməkdaşlıq mühüm yer tutur. Kamboca ilə münasibətlərin inkişafı da bu prinsiplərin konkret ikitərəfli əlaqələrdə təzahürüdür. Cənab Prezidentin ikitərəfli təmasların intensivləşdirilməsi barədə razılığa gəlindiyini bildirməsi göstərir ki, tərəflər mövcud siyasi əlaqələri daha praktik əməkdaşlıqla möhkəmləndirmək niyyətindədirlər. Siyasi dialoqun gücü onun iqtisadi, humanitar və institusional nəticələrində üzə çıxır. Bu baxımdan səfər Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin yeni imkanlarının müəyyənləşdirilməsi üçün mühüm platforma rolunu oynayır. Cənab Prezident İlham Əliyevin bəyanatındakı ən diqqətçəkən məqamlardan biri iqtisadi münasibətlərin inkişafına mane olan amillərin açıq və real qiymətləndirilməsidir. Dövlət başçısı coğrafi məsafənin müasir dünyada həlledici problem olmadığını, əsas məsələlərdən birinin isə qarşılıqlı məlumat çatışmazlığı olduğunu vurğulayıb. Bu fikir iqtisadi diplomatiyanın mahiyyətini dəqiq ifadə edir. İki ölkənin şirkətləri bir-birinin bazarını, istehsal imkanlarını, investisiya mühitini və iqtisadi prioritetlərini kifayət qədər tanımadıqda, mövcud potensialdan tam istifadə etmək çətinləşir. Deməli, münasibətlərin inkişafı üçün siyasi iradə ilə yanaşı, biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələr, məlumat mübadiləsi və konkret layihələrin təşviqi də vacibdir. Məhz bu məqsədlə ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki məsələləri ilə məşğul olacaq birgə işçi qrupunun yaradılması barədə razılıq əldə olunub. Azərbaycan və Kamboca şirkətlərinin iştirakı ilə keçirilən biznes forumunun əhəmiyyəti də burada üzə çıxır. Cənab Prezidentin bəyanatından aydın görünür ki, məqsəd sadəcə ticarət dövriyyəsini artırmaq deyil. Hədəf iqtisadi əməkdaşlığın davamlı mexanizmini qurmaq, hər iki ölkənin şirkətləri üçün yeni fəaliyyət istiqamətləri açmaq və qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlıq formalaşdırmaqdır. Dövlət başçısı Azərbaycan ilə Kamboca arasında mövcud ticarət dövriyyəsinin hələlik aşağı səviyyədə olduğunu gizlətməyib. Bununla belə, Baş nazirin rəsmi səfərindən sonra bu sahədə ciddi canlanmanın baş verəcəyinə əminliyini ifadə edib. Bu yanaşma mövcud vəziyyətin olduğu kimi qəbul edilməsinə və gələcək üçün real hədəflərin müəyyənləşdirilməsinə əsaslanır. Ticarət dövriyyəsinin aşağı olması əməkdaşlıq imkanlarının məhdudluğu demək deyil. Əksinə, bu göstərici hələ istifadə olunmamış potensialın olduğunu göstərir. İki ölkənin iqtisadi maraqları uyğunlaşdığı sahələrdə ortaq layihələrin reallaşdırılması həm yeni iş yerlərinin açılmasına, həm də sahibkarlıq əlaqələrinin uzunmüddətli xarakter almasına kömək edə bilər. Bununla belə, konkret nəticələr bazar araşdırmalarından, şirkətlərin marağından və razılaşdırılmış layihələrin icrasından asılı olacaq.
Millət vəkili onu da deyib ki, cənab Prezident İlham Əliyevin bəyanatında təhsil və turizm məsələlərinin iqtisadi əməkdaşlıqla yanaşı qeyd edilməsi Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin yalnız ticarət maraqlarına söykənmədiyini göstərir. Dövlət başçısı Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladaraq bu ənənənin bərpa edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Bu tarixi təcrübə iki ölkə arasında humanitar əlaqələrin inkişafı üçün hazır bir başlanğıc nöqtəsidir. Turizm sahəsində də qarşılıqlı maraq üçün imkanlar mövcuddur. Azərbaycan öz tarixi-mədəni irsi, qədim şəhərləri, müasir infrastrukturu və müxtəlif turizm istiqamətləri ilə seçildiyi kimi, Kamboca da zəngin tarixi və mədəni irsə malik ölkədir. Turizm əlaqələrinin genişlənməsi qarşılıqlı tanışlığı artırmaqla yanaşı, xidmət sektorunda yeni iqtisadi imkanlar yarada bilər. Müasir dövrdə iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi nəqliyyat əlaqələrinin səmərəliliyindən, rəqəmsal texnologiyalardan və informasiya mübadiləsinin sürətindən də asılıdır. Cənab Prezident İlham Əliyevin bu sahələri prioritet istiqamətlər sırasında qeyd etməsi tərəflərin gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq niyyətini nümayiş etdirir. Bu kontekstdə Azərbaycanın “ASAN xidmət” modelinin Kambocada maraq doğurması xüsusi diqqətəlayiqdir. Cənab Prezidentin bildirdiyinə görə, bu sistem Azərbaycan cəmiyyətində təqribən 100 faizlik müsbət qiymətləndirmə qazanıb və Azərbaycanın dostu olan bir sıra ölkələrdə də tətbiq edilir. “ASAN xidmət”in təcrübəsinin Kambocada öyrənilməsi və uyğun sahələrdə tətbiqi dövlət idarəçiliyində vətəndaş məmnunluğunun artırılması, xidmətlərin əlçatanlığının yaxşılaşdırılması və inzibati prosedurların sadələşdirilməsi baxımından faydalı ola bilər. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə yalnız iqtisadi tərəfdaş kimi deyil, eyni zamanda öz idarəçilik təcrübəsini bölüşən və qarşılıqlı öyrənməyə açıq olan dövlət kimi çıxış etdiyini göstərir. Azərbaycan və Kamboca arasında parlamentlərarası dostluq qruplarının fəaliyyət göstərməsi münasibətlərin institusional əsaslarını möhkəmləndirir. Parlamentlərarası əlaqələr dövlətlər arasında siyasi dialoqun davamlılığını təmin etməklə yanaşı, qanunvericilik təcrübəsinin və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlərin müzakirəsinə də imkan yaradır. Kambocanın dəstəyi ilə Azərbaycan parlamentinin ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsi də bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Bu status Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə parlament diplomatiyasını genişləndirmək və regional əməkdaşlıq platformalarında iştirakını artırmaq imkanlarına töhfə verir. Beləliklə, parlamentlərarası əməkdaşlıq ikitərəfli münasibətlərin sərhədlərini genişləndirərək Azərbaycanın Asiya istiqamətində xarici siyasət əlaqələrinin inkişafına xidmət edir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin Kambocanın Baş naziri Hun Manetlə görüşdən sonra verdiyi bəyanatın əsas məğzi bundan ibarətdir: Azərbaycan və Kamboca arasında əməkdaşlıq üçün siyasi iradə, qarşılıqlı maraq və yeni imkanlar mövcuddur. İndi əsas məsələ həmin imkanları davamlı iqtisadi, humanitar və institusional nəticələrə çevirməkdir. Birgə işçi qrupunun yaradılması, biznes forumunun keçirilməsi, ticarət və sərmayə qoyuluşunun genişləndirilməsi niyyəti, təhsil və turizm əlaqələrinin inkişafı, nəqliyyat və rəqəmsal transformasiya sahələrində əməkdaşlıq perspektivləri bu münasibətlərin gələcək gündəliyini formalaşdırır. Məhz buna görə də Bakı ilə Kamboca arasında qurulan yeni əməkdaşlıq körpüsünün möhkəmliyi yalnız səsləndirilən bəyanatlarla deyil, gələcəkdə reallaşdırılacaq layihələr və onların xalqların həyatına gətirəcəyi faydalarla ölçüləcək. Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas üstünlüklərindən biri müxtəlif regionlarla qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq əsasında əlaqələr qurmaq bacarığıdır. Kamboca ilə münasibətlərin yeni mərhələsi də bu xəttin davamı kimi dəyərləndirilə bilər-deyə Səttar Möhbalıyev fikrini tamamlayıb.
Geri dön