Məktəbdə geyim qaydaları və dünyəvi təhsil ideoloji təhlükəsizliyin mühüm tərkib hissəsidir
Bu gün, 12:13. Yazar: azer
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilalanların və təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblər yalnız xarici görünüş məsələsi deyil, həm də məktəbdə nizam-intizamın, bərabərliyin və dünyəvi təhsil prinsiplərinin qorunması baxımından əhəmiyyət daşıyır. Məktəb cəmiyyətin gələcəyini formalaşdıran mühüm institutdur. Burada uşaqlar yalnız elmi biliklər qazanmır, eyni zamanda milli-mənəvi dəyərləri mənimsəyir, vətəndaşlıq məsuliyyətini dərk edir və cəmiyyət qarşısında öz vəzifələrini öyrənirlər. Buna görə də təhsil mühitində müəyyən edilmiş qaydalara əməl olunması ümumi tərbiyə prosesinin ayrılmaz hissəsidir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII qurultayında səsləndirdiyi “İdeoloji təhlükəsizlik də fiziki təhlükəsizlik kimi önəmlidir” fikri bu məsələnin dövlətçilik baxımından əhəmiyyətini aydın ifadə edir. İdeoloji təhlükəsizliyin qorunması müasir dövrdə xüsusi aktuallıq daşıyır. Müxtəlif informasiya mənbələrinin, sosial şəbəkələrin və ideoloji təsirlərin geniş yayıldığı şəraitdə gənc nəslin sağlam dünyagörüşünə, müstəqil düşüncə qabiliyyətinə və milli kimliyə bağlılığına diqqət yetirilməsi vacibdir. Bu baxımdan məktəb yalnız tədris müəssisəsi deyil, həm də dövlətçilik düşüncəsinin və vətəndaşlıq mövqeyinin formalaşdığı mühüm məkandır.
Şagirdlər üçün vahid məktəbli geyiminin tətbiqi təhsilalanlar arasında zahiri fərqlərin qabardılmasının qarşısını almağa, bərabərlik və məktəbə mənsubluq hissini gücləndirməyə xidmət edir. Məktəbli forması şagirdlərin diqqətinin geyim fərqlərinə deyil, təhsilə, bilik qazanmağa və şəxsi inkişafa yönəlməsinə şərait yaradır. Burada əsas məqsəd hər kəs üçün müəyyən edilmiş qaydaların eyni şəkildə tətbiq olunmasıdır. Geyim tələblərinə riayət edilməsi məktəbdə ümumi intizamın qorunmasına kömək etməklə yanaşı, şagirdlərdə qaydalara hörmət və məsuliyyət hissinin formalaşmasına da təsir göstərir.
Təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblər də məktəbdə peşəkar mühitin yaradılması baxımından əhəmiyyətlidir. Müəllimin səliqəli, sadə və işgüzar görünüşü onun pedaqoji fəaliyyətinə uyğun olmalı, təhsil müəssisəsində qarşılıqlı hörmət və məsuliyyət mədəniyyətini gücləndirməlidir. Müəllim şagirdlər üçün yalnız bilik mənbəyi deyil, həm də davranışı, ünsiyyəti və şəxsi nümunəsi ilə təsir göstərən şəxsdir. Buna görə də geyim qaydaları təhsil müəssisəsində ümumi pedaqoji mədəniyyətin bir hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir.
“Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda millilik və dünyəvilik prinsipinin təsbit edilməsi, eləcə də Nazirlər Kabinetinin şagird və müəllim geyimi ilə bağlı müvafiq qərarları bu sahədə hüquqi çərçivəni müəyyənləşdirir. Həmin qaydaların məqsədi təhsil müəssisələrində vahid yanaşmanı təmin etmək və ümumi təhsil prosesinin müəyyən edilmiş prinsiplərə uyğun təşkilinə şərait yaratmaqdır. Bu tələblərin tətbiqi zamanı qanunvericiliyin konkret müddəalarına əsaslanmaq, qərarları düzgün izah etmək və şəxsi münasibətləri hüquqi normalarla qarışdırmamaq vacibdir. Qanunçuluğa əsaslanan yanaşma həm təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinə, həm də cəmiyyətdə hüquqi mədəniyyətin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Dünyəvi təhsil dini dəyərlərin inkarı və ya insanların şəxsi inanclarına hörmətsizlik kimi başa düşülməməlidir. Azərbaycanın milli-mənəvi irsi tarixi, mədəni və dini ənənələrlə zəngindir. Bununla yanaşı, dövlət ümumi təhsil müəssisəsinin əsas vəzifəsi uşaqlara elmi bilik vermək, tənqidi düşüncə qabiliyyətini inkişaf etdirmək və onların müstəqil qərarvermə bacarıqlarını formalaşdırmaqdır. Məktəb bütün uşaqların bərabər hüquqlarla təhsil aldığı, fərqli ailə və sosial mühitlərdən gələn şagirdlərin ortaq vətəndaşlıq dəyərləri ətrafında birləşdiyi məkan olmalıdır. Dini və siyasi təbliğatın təhsil prosesinə təsir göstərməsinə yol verilməməsi də bu yanaşmanın mühüm tərəfidir.
Uşaqların hüquqlarının və qanuni mənafelərinin qorunması məsələyə yanaşmada əsas prinsiplərdən biri olmalıdır. Valideynlərin hüquqlarına hörmətlə yanaşmaqla yanaşı, uşaqların hər hansı dini və ya ideoloji mövqeyə məcbur edilməməsi, onların sərbəst düşünmək və bilik əldə etmək imkanlarının qorunması vacibdir. Məktəbin vəzifəsi uşaqlarda hazır qənaətlər formalaşdırmaq deyil, onlara hadisələri anlamaq, məlumatları təhlil etmək və əsaslandırılmış nəticələrə gəlmək bacarığı qazandırmaqdır. Bu yanaşma həm fərdi inkişaf, həm də cəmiyyətin gələcək intellektual potensialı baxımından əhəmiyyətlidir.
Müasir dövrdə sosial şəbəkələrdə və müxtəlif informasiya platformalarında yayılan məlumatlar gənclərin düşüncəsinə ciddi təsir göstərə bilir. Belə şəraitdə təhsil müəssisələrinin üzərinə şagirdlərdə informasiya savadlılığının, tənqidi yanaşmanın və yanlış yönləndirmələri müəyyənləşdirmək bacarığının inkişaf etdirilməsi vəzifəsi düşür. Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, vətənpərvərlik tərbiyəsi və dünyəvi biliklərin mənimsədilməsi bir-birinə zidd deyil. Əksinə, bu istiqamətlərin uzlaşdırılması gənc nəslin həm milli kimliyinə bağlı, həm də müasir çağırışları düzgün qiymətləndirə bilən vətəndaş kimi yetişməsinə kömək edir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dövlətçilik xəttində milli dəyərlərin qorunması, təhsilin inkişafı və gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsi mühüm yer tutur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətdə də savadlı, məsuliyyətli, milli kimliyinə bağlı və müasir düşüncəli vətəndaşların formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu məqsədə çatmaq üçün məktəbdə vahid qaydalara əməl olunması ilə yanaşı, tədrisin keyfiyyəti, müəllim nüfuzu, valideynlərlə əməkdaşlıq və uşaqların hüquqlarının qorunması da daim diqqətdə saxlanılmalıdır.
Beləliklə, məktəblərdə geyim qaydalarına riayət olunması daha geniş məqsədin — sağlam, nizamlı və dünyəvi təhsil mühitinin yaradılmasının tərkib hissəsidir. Əsas məsələ qaydaların qanunvericiliyə uyğun və bərabər şəkildə tətbiqi, təhsilin elmi mahiyyətinin qorunması və hər bir uşağın bilik əldə etməsi üçün əlverişli şəraitin yaradılmasıdır. Milli dəyərlərə, qanunçuluğa və dövlətçilik prinsiplərinə əsaslanan təhsil mühiti Azərbaycanın gələcəyinə xidmət edən məsuliyyətli vətəndaşların yetişməsinə mühüm töhfə verir.
Anar Məmmədov,
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı
Geri dön