Azərbaycan dövlətçiliyində milli-mənəvi irs və dünyəvilik prinsiplərinin vəhdəti
Bu gün, 11:13. Yazar: azer
Azərbaycan müstəqil siyasəti, beynəlxalq nüfuzunun davamlı şəkildə artması, tolerantlıq və multikulturalizm ənənələri ilə fərqlənən ölkələrdəndir. Tarixən Azərbaycanda müxtəlif dinlərə və mədəniyyətlərə mənsub insanlar qarşılıqlı anlaşma və hörmət şəraitində birgə yaşayıblar. Bu zəngin ənənələrin davam etdirilməsi, milli kimliyin gələcək nəsillərə çatdırılması və cəmiyyətdə həmrəyliyin gücləndirilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında proqram xarakterli çıxışı zamanı ideoloji təhlükəsizlik məsələsinə xüsusi diqqət ayırması müasir dünyanın üzləşdiyi çağırışlarla əlaqədardır. İnformasiya texnologiyalarının sürətlə yenilənməsi, sosial şəbəkələrin insanların düşüncəsinə və ictimai rəyə təsirinin artması, təbliğat vasitələrinin dövlət sərhədlərindən asılı olmadan yayılması yeni reallıqlar meydana gətirir. Belə bir şəraitdə milli maraqların müdafiəsi yalnız fiziki təhlükəsizliyin təmin edilməsi ilə bitmir. Cəmiyyətin yalan məlumatlara, radikal çağırışlara və məqsədyönlü ideoloji manipulyasiyalara qarşı müqavimət qabiliyyətinin gücləndirilməsi də mühüm vəzifəyə çevrilir.
Bu baxımdan ideoloji təhlükəsizliyin qorunmasında təhsil və maarifləndirmə xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bilikli, sərbəst düşünməyi bacaran və baş verən hadisələri tənqidi təhlil edən gənclər yanlış məlumatları daha rahat üzə çıxarır, müxtəlif təsir mexanizmlərinin məqsədini daha düzgün anlayırlar. Eyni zamanda, vətənpərvərlik duyğusunun, milli-mənəvi dəyərlərə ehtiramın və dövlətçilik düşüncəsinin inkişaf etdirilməsi gənclərin sağlam dünyagörüşünün formalaşmasına kömək edir. Bu istiqamətdə ailənin, təhsil müəssisələrinin və bütövlükdə cəmiyyətin əlaqəli fəaliyyəti vacib şərtlərdəndir.
Məktəbin funksiyası yalnız şagirdlərə bilik və bacarıqlar aşılamaqla məhdudlaşmır. Məktəb uşaqların şəxsiyyət kimi yetişdiyi, cəmiyyətdə qəbul edilmiş davranış qaydalarını öyrəndiyi, digər insanların hüquqlarına hörmət etməyi mənimsədiyi mühüm sosial məkandır. Buna görə də təhsil müəssisələrində nizam-intizamın qorunması, şagirdlər arasında bərabər münasibətlərin təşviq edilməsi və hamı üçün ümumi qaydaların müəyyənləşdirilməsi tədris prosesinin mühüm tərkib hissəsidir. Şagirdlərin geyim forması ilə bağlı tələblər də məhz bu məqsədlərə uyğun müəyyən edilir. Vahid məktəbli geyimi ailələrin maddi imkanları arasındakı fərqlərin şagirdlər arasında nəzərəçarpacaq şəkildə üzə çıxmasını azaldır, kollektivə mənsubluq hissini möhkəmləndirir və diqqətin dərslərə yönəlməsinə şərait yaradır.
Müəllimlərin geyiminə dair müəyyənləşdirilən normalar da məktəbdə peşəkar mühitin yaradılması baxımından əhəmiyyətlidir. Təhsilverənin sadə, səliqəli və işgüzar görünüşü onun peşə fəaliyyətinə uyğun olmaqla yanaşı, şagirdlər üçün davranış, ünsiyyət və məsuliyyət nümunəsi formalaşdırır. Burada əsas məsələ geyim məsələsini ayrıca mübahisə predmetinə çevirmək deyil, təhsil müəssisəsində müəyyən edilmiş qaydalara, peşə etikası prinsiplərinə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan mühitin qorunmasını təmin etməkdir.
Şagirdlərin və müəllimlərin geyimi ilə bağlı qaydalar müvafiq qanunvericilik normaları əsasında tənzimlənir. “Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda millilik və dünyəvilik ümumi təhsil sahəsində dövlət siyasətinin başlıca prinsipləri kimi müəyyən edilib. Nazirlər Kabinetinin 2026-cı il sentyabrın 21-də qəbul etdiyi qərarla təhsilalanların geyim formalarına dair tələblərə dəyişikliklər edilib. Sentyabrın 6-da deyil, oktyabrın 6-da qəbul olunmuş qərarla isə dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin geyiminə dair tələblər təsdiqlənib. Bu normaların tətbiqində məqsəd təhsil müəssisələrində ümumi yanaşmanı qorumaq və nizam-intizamın təmin edilməsinə şərait yaratmaqdır.
Geyim qaydaları ətrafında aparılan ictimai müzakirələr zamanı hüquqi tələblərin məzmununun düzgün izah olunması xüsusi önəm daşıyır. Ayrı-ayrı normaların dini azadlıqlara qarşı yönəlmiş tədbir kimi təqdim edilməsi cəmiyyətdə yanlış qənaətlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Halbuki təhsil müəssisələrində tətbiq olunan geyim qaydaları ilə vətəndaşların dini etiqad azadlığı hüquqi baxımdan fərqli məsələlərdir və onların hər biri öz çərçivəsində nəzərdən keçirilməlidir. Burada əsas yanaşma qanunvericiliyin müəyyən etdiyi təhsil tələblərinə əməl olunması ilə yanaşı, hər bir şəxsin hüquq və azadlıqlarının qorunmasını təmin etməkdir.
Azərbaycanın dini irsə və mənəvi dəyərlərə münasibəti ölkədə həyata keçirilən bərpa və quruculuq tədbirlərində də öz əksini tapır. Məscidlərin yenilənməsi, tarixi ibadət ocaqlarının bərpası, yeni dini məkanların inşası və dini-mədəni irsin qorunması milli-mənəvi dəyərlərə verilən əhəmiyyətin göstəriciləridir. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə məscidlərin bərpası xalqın tarixi yaddaşının, mədəni irsinin və dini ənənələrinin yaşadılması baxımından mühüm məna daşıyır. Bu nümunələr dünyəviliyin dini dəyərlərin inkar edilməsi anlamına gəlmədiyini göstərir. Dünyəvi dövlətçilik dövlət və cəmiyyət həyatının qanunlar əsasında tənzimlənməsini və bütün insanların hüquqlarına hörmətlə yanaşılmasını nəzərdə tutur.
Digər tərəfdən, dini amillərdən siyasi məqsədlər üçün yararlanmaq, fərqli dini baxışların tərəfdarları arasında qarşıdurma yaratmaq və uşaqları zərərli ideoloji təsirlərə məruz qoymaq cəmiyyət üçün arzuolunmaz hallardır. Belə cəhdlərin qarşısının alınmasında hüquqi maarifləndirmə, dəqiq və obyektiv məlumatların yayılması, sağlam ictimai düşüncənin inkişaf etdirilməsi mühüm rol oynayır. Dini etiqad azadlığına hörmət göstərilməsi ilə yanaşı, uşaqların hüquqlarının müdafiəsi, təhsil almaq maraqlarının təmin olunması və sərbəst inkişafı üçün lazımi şəraitin yaradılması da diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır.
Beləliklə, Azərbaycanın ideoloji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi milli-mənəvi irsin qorunması, keyfiyyətli təhsilin inkişafı, hüquqi düşüncənin gücləndirilməsi və cəmiyyətdə həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi ilə birbaşa bağlıdır. Gənclərin savadlı, vətənpərvər, müstəqil düşüncəli və qanunlara hörmətlə yanaşan vətəndaşlar kimi yetişdirilməsi bu sahənin əsas prioritetlərindən sayılır. Milli birlik, dini və mədəni müxtəlifliyə ehtiram, eləcə də dünyəvi dövlətçilik prinsiplərinə sadiqlik bir-birini tamamlayan dəyərlərdir. Bu prinsiplərin qorunub saxlanılması cəmiyyətin sağlam inkişafına, ölkənin ideoloji dayanıqlığının artmasına və dövlət müstəqilliyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Rüstəm Nağıyev,
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədri.
Geri dön