İran Zəngəzur dəhlizinə niyə əvvəlki kimi etiraz etmir? – Tehranın yeni hesablaması
Dünən, 22:00. Yazar: vasif
İranın Zəngəzur dəhlizi və TRIPP layihəsinə münasibətində son dövrlər müəyyən yumşalma müşahidə olunur. Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın sözlərinə görə, Tehran layihənin həyata keçirilməsi ilə bağlı İrəvanın təqdim etdiyi məlumatlardan və şəffaflıq səviyyəsindən razıdır.
Mirzoyan bildirib ki, İran tərəfi hazırda layihə ətrafında əlavə narahatlıq yaratmağa əsas görmür. Onun sözlərinə görə, Ermənistan mümkün sualları və fikir ayrılıqlarını Tehranla müzakirə etməyə hazırdır.
Politoloq, professor Qabil Hüseynli hesab edir ki, İranın mövqeyindəki dəyişikliyin arxasında üç əsas amil dayanır: Ermənistanın suverenliyi məsələsi, ABŞ-ın regiondakı mümkün rolu və iqtisadi maraqlar.
Ekspertin fikrincə, Tehran əvvəllər layihənin Ermənistan ərazisində nəzarət mexanizmlərini dəyişdirə biləcəyindən ehtiyat edirdi. Lakin İrəvanın nəqliyyat əlaqələrinin Ermənistanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü çərçivəsində fəaliyyət göstərəcəyinə dair açıqlamaları İranın bəzi narahatlıqlarını azaldıb.
Digər mühüm məsələ ABŞ faktorudur. İran Vaşinqtonun öz sərhədlərinə yaxın ərazidə uzunmüddətli təhlükəsizlik mövcudluğu əldə etməsi ehtimalına həssas yanaşır. Hüseynlinin sözlərinə görə, Ermənistan rəhbərliyi TRIPP-in İran əleyhinə fəaliyyət platformasına çevrilməyəcəyinə dair Tehranı inandırmağa çalışır.
Professor iqtisadi amili də xüsusi vurğulayıb. Onun qənaətinə görə, regional nəqliyyat xətlərinin açılması İran üçün yeni tranzit və ticarət imkanları yarada bilər. Bu səbəbdən Tehran layihəyə qarşı çıxmaq əvəzinə, mümkün iqtisadi üstünlüklərdən faydalanmaq variantını nəzərdən keçirir.
Oktyabrın 5-də Ermənistan və İran xarici işlər nazirlərinin görüşündə də regional kommunikasiyaların açılması və TRIPP-in mümkün iqtisadi nəticələri müzakirə olunub.
Bununla belə, Qabil Hüseynli İranın mövqeyində tam dönüş baş verdiyini söyləməyi doğru hesab etmir. Onun fikrincə, Tehran hələ də Cənubi Qafqazda geosiyasi tarazlığın kəskin dəyişməsinə və ABŞ-ın təhlükəsizlik sahəsində rolunun genişlənməsinə ehtiyatla yanaşır.
Beləliklə, İranın yanaşmasındakı yumşalma layihəyə qeyd-şərtsiz dəstəkdən daha çox, təhlükəsizlik narahatlıqları ilə iqtisadi maraqlar arasında yeni tarazlıq axtarışı kimi qiymətləndirilir.
Geri dön