Ulu Öndər Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası və dövlətçilik yolu
Bu gün, 16:51. Yazar: azer
1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkiləri Azərbaycanın müasir tarixində mühüm siyasi hadisələrdən biri kimi yadda qaldı. Həmin seçkidə xalqın böyük səs çoxluğu ilə Ulu Öndər Heydər Əliyevi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçməsi ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşməsində mühüm mərhələ oldu. Bu seçimlə Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik tarixində yeni siyasi mərhələnin əsası qoyuldu.
1991–1993-cü illər ölkənin müstəqilliyinin ilk və ən mürəkkəb dövrlərindən biri idi. Həmin illərdə siyasi qeyri-sabitlik, idarəetmədəki problemlər, iqtisadi çətinliklər və təhlükəsizlik məsələləri Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi üçün ciddi çağırışlar yaradırdı. Ölkədə cərəyan edən proseslər fonunda Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsi və dövlətçilik baxışları cəmiyyətin diqqət mərkəzində idi.
1992-ci ilin oktyabrında Azərbaycanın tanınmış ziyalılarından ibarət “91-lər” Heydər Əliyevə hakimiyyətə qayıtması ilə bağlı müraciət etmişdi. 1993-cü il iyunun 9-da isə Heydər Əliyev xalqın və respublikanın hakimiyyət dairələrinin təkidli dəvətini qəbul edərək Bakıya gəldi. Bundan sonra ölkədə siyasi vəziyyətin sabitləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsi oldu. Ölkədə qanunsuz silahlı dəstələrin fəaliyyətinin qarşısının alınması, dövlət çevrilişi cəhdlərinin neytrallaşdırılması və vətəndaş müharibəsi təhlükəsinin aradan qaldırılması dövlət idarəçiliyinin bərpasında mühüm amillərdən hesab olunur. Eyni zamanda, ölkənin ərazi bütövlüyünün müdafiəsi və ordu quruculuğunun gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi.
1993-cü il oktyabrın 10-da Heydər Əliyevin prezident kimi and içməsi ilə dövlət idarəçiliyində yeni mərhələ başladı. Andiçmə mərasimində o, həyatının sonuna qədər Azərbaycan xalqına sədaqətlə xidmət edəcəyini və bütün fəaliyyətini ölkənin gələcək inkişafına sərf edəcəyini bildirdi. Sonrakı illərdə həyata keçirilən siyasi və iqtisadi tədbirlər Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi möhkəmlənməsinə yönəldi.
1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi ilə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi müstəqil dövlət quruculuğunun mühüm mərhələlərindən biri oldu. Konstitusiya dövlət hakimiyyətinin bölgüsü, demokratik və dünyəvi dövlət quruculuğu, insan hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi üçün hüquqi əsaslar müəyyənləşdirdi.
Həmin dövrdə siyasi və hüquqi islahatlarla yanaşı, iqtisadi sahədə də yeni inkişaf modelinin formalaşdırılması istiqamətində tədbirlər görüldü. Sahibkarlığın inkişafı, sərbəst rəqabət və bazar iqtisadiyyatına keçid ölkənin iqtisadi siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. İnvestisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafı üçün yeni imkanlar yaratdı.
Bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri də Azərbaycanın enerji strategiyasının formalaşdırılması idi. 1994-cü il sentyabrın 20-də dünyanın səkkiz ölkəsindən 13 neft şirkəti ilə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması ölkənin iqtisadi tarixində mühüm hadisəyə çevrildi. Sonrakı illərdə imzalanan digər sazişlər və həyata keçirilən enerji layihələri Azərbaycanın dünya enerji bazarına inteqrasiyasını sürətləndirdi. Bakı-Novorossiysk və Bakı-Supsa neft kəmərlərinin istifadəyə verilməsi də bu strategiyanın mühüm nəticələri sırasında yer aldı.
Heydər Əliyevin xarici siyasət kursunda Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi xüsusi yer tuturdu. Azərbaycan müxtəlif dövlətlərlə siyasi və iqtisadi əlaqələrini inkişaf etdirdi. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərləri kimi regional layihələrin reallaşması Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanlarının beynəlxalq miqyasda əhəmiyyətini artırdı.
Ulu Öndərin xarici siyasət fəaliyyətində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin beynəlxalq gündəmdə saxlanılması da mühüm yer tuturdu. Azərbaycan torpaqlarının Ermənistan tərəfindən işğalı faktının beynəlxalq təşkilatların diqqətinə çatdırılması, ölkənin ərazi bütövlüyünün beynəlxalq hüquq normaları əsasında müdafiə olunması istiqamətində ardıcıl diplomatik fəaliyyət həyata keçirildi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətinin mühüm ideoloji istiqamətlərindən biri azərbaycançılıq məfkurəsi idi. Bu ideologiya milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, milli özünüdərkin gücləndirilməsi və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların vahid milli ideya ətrafında birləşdirilməsi baxımından təqdim edilirdi.
Heydər Əliyevin siyasi irsində dövlət müstəqilliyinin qorunması, hüquqi dövlət quruculuğu, sosial-iqtisadi inkişaf, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi və milli dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi əsas istiqamətlər kimi önə çıxır. Onun çıxışlarında Azərbaycanın müstəqilliyinin dönməzliyi, dövlətçilik və milli maraqların qorunmasının vacibliyi dəfələrlə vurğulanıb.
“Azərbaycan bir müstəqil dövlət kimi öz taleyinin sahibi, öz torpaqlarının sahibi, öz hüquqlarının sahibi olacaq və gələcək firavan həyatını özü quracaqdır” deyən Heydər Əliyev müstəqil dövlətçiliyi Azərbaycanın gələcək inkişafının əsas şərti kimi qiymətləndirirdi.
Onun siyasi fəaliyyətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə özünəməxsus mövqeyinin formalaşdırılması ilə bağlı idi. Xarici siyasətdə beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi, iqtisadi və enerji layihələrinin həyata keçirilməsi, Azərbaycanın milli maraqlarının beynəlxalq platformalarda müdafiəsi ölkənin dünya birliyinə inteqrasiyasına təsir edən amillərdən oldu.
Ulu Öndərin “Dövlətçilik bu gün və gələcəkdə bizim hər bir vətəndaşımızın, cəmiyyətin, dövlətin əsas vəzifəsidir” fikri onun dövlətçilik fəlsəfəsinin əsas istiqamətlərindən birini ifadə edir. Bu yanaşmada müstəqilliyin qorunması, dövlətin möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın gələcək inkişafının təmin edilməsi əsas prioritetlər kimi təqdim olunurdu.
Heydər Əliyevin siyasi irsi ilə bağlı tezislərdə də vurğulandığı kimi, 3 oktyabr 1993-cü il prezident seçkiləri Azərbaycan dövlətçiliyi tarixində mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Həmin tarixdən etibarən ölkənin siyasi, hüquqi, iqtisadi və xarici siyasət istiqamətlərində yeni mərhələnin formalaşması prosesi sürətləndi və müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik modelinin əsasları daha da möhkəmləndirildi.
Lamiyə Həsənzadə
Azim Müzəffərov adına Saray qəsəbə 2 nömrəli tam orta məktəbin direktoru
Geri dön