Moskvanın İrəvana “qaz” təzyiqi: Paşinyanın qarşısına 5 şərt qoyuldu – 1 noyabr iddiası
Bu gün, 21:44. Yazar: vasif
Ermənistan-Rusiya münasibətlərində gərginliyin enerji sahəsinə keçə biləcəyi barədə yeni iddialar yayılıb. Erməni mediasının Rusiyadakı anonim mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, Moskva qazın qiymətini artırmaq əvəzinə noyabrın 1-dən Ermənistana tədarükü dayandıra bilər. Hətta buna əsas yaratmaq üçün “qəza” və ya fors-major vəziyyətinin ortaya çıxa biləcəyi iddia olunur. Lakin bu məlumatlar rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib.
İddialara əsasən, belə ssenarinin qarşısının alınması üçün Nikol Paşinyan hökumətinin qarşısına bir sıra siyasi şərtlər qoyulub. Bunların sırasında Gümrüdəki 102-ci Rusiya hərbi bazasının statusuna toxunulmaması, Rusiya kapitalının iştirak etdiyi dəmir yolu, qaz və digər aktivlərlə bağlı addımlardan geri çəkilmək, Ermənistanın Avropa İttifaqına inteqrasiya xəttinə yenidən baxmaq, rusiyayönlü siyasi şəxslərlə bağlı təqibləri dayandırmaq və Moskvanın işləyə biləcəyi baş nazir müavininin təyin edilməsi göstərilir.
Siyasi şərhçi Qulamhüseyn Əlibəyli bildirir ki, yayılan məlumat təsdiqlənməsə də, qaz Ermənistanın Rusiyadan asılı olduğu ən həssas sahələrdən biridir. Onun sözlərinə görə, “Qazprom Ermənistan”ın sentyabrda boru kəmərində planlı təmir səbəbindən tədarükün müvəqqəti dayandırılması barədə açıqlaması noyabrla bağlı iddianın sübutu sayıla bilməz.
Əlibəyli hesab edir ki, iddia olunan şərtlər yalnız enerji məsələsini deyil, Ermənistanın təhlükəsizlik, iqtisadi aktivlər və xarici siyasət kursunu da əhatə edir. Rusiya ilə Ermənistan arasında son dövrdə artan siyasi fikir ayrılıqları fonunda iqtisadi və enerji məsələlərinin də qarşılıqlı münasibətlərdə daha böyük əhəmiyyət qazandığı görünür.
Ekspert Paşinyanın bütün iddia olunan tələbləri qəbul etməsini real saymır. Onun fikrincə, İrəvan hərbi baza və Rusiya şirkətləri ilə bağlı bəzi məsələlərdə kompromis axtara bilər. Lakin Avropa İttifaqına yaxınlaşmadan geri çəkilmək və ya Moskvanın məqbul hesab etdiyi şəxsin hökumətə gətirilməsi Paşinyan hakimiyyəti üçün ciddi daxili siyasi nəticələr yarada bilər.
Ermənistanın əsas problemi alternativ qaz mənbələrinin imkanlarıdır. İran artıq mövcud tədarük kanallarından biridir, Azərbaycan qazının alınması ehtimalı da zaman-zaman gündəmə gətirilir. Lakin alternativ istiqamətlərin genişləndirilməsi üçün siyasi razılaşmalarla yanaşı, kommersiya və texniki məsələlərin də həlli tələb olunur.
Əlibəylinin fikrincə, Moskva ilə İrəvan arasında münasibətlərin yaxın zamanda tamamilə qırılması hər iki tərəf üçün ciddi iqtisadi və siyasi nəticələr yarada bilər. Daha mümkün istiqamət Ermənistanın Rusiyadan asılılığını tədricən azaltmağa, Moskvanın isə mövcud təsir imkanlarını qorumağa çalışdığı uzunmüddətli və zaman-zaman kəskinləşən münasibətlərdir.
Noyabrın 1-də qazın həqiqətən dayandırılıb-dayandırılmayacağı isə hələlik məlum deyil. Bununla bağlı anonim mənbələrdən yayılan iddialardan fərqli olaraq, yekun mənzərəni rəsmi qərarlar və faktiki qaz tədarükündə baş verəcək dəyişikliklər göstərəcək.
Geri dön