Azərbaycan Respublikasında 2027–2030-cu illərdə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı: yeni sənaye hədəfləri və perspektivlər
Bu gün, 16:11. Yazar: azer
2026-cı il sentyabrın 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə “Azərbaycan Respublikasında 2027–2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı”na həsr olunmuş müşavirə keçirilib. Müşavirədə dövlətimizin başçısı çıxış edərək Azərbaycanın iqtisadi inkişafında dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, yeni Dövlət Proqramının əsas məqsədi yalnız xammal hasilatının artırılması deyil, mövcud xammalın ölkə daxilində daha çox emal olunması və yüksək əlavə dəyər yaradılmasıdır. Bu yanaşma Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi, sənayenin şaxələndirilməsi və milli iqtisadiyyatın dayanıqlığının gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Dövlət Proqramında mineral xammal bazasının genişləndirilməsi, mövcud istehsal güclərinin artırılması və yeni sənaye layihələrinin həyata keçirilməsi əsas istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib. Dəmir filizi, alüminium, mis və qızıl əsas istiqamətlər sırasında göstərilib. Eyni zamanda, yeni yataqların iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi və geoloji tədqiqatların genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Proqram çərçivəsində 2030-cu ilədək dağ-mədən və metallurgiya sektorunun ümumi daxili məhsula töhfəsinin 700 milyon manatdan 1,8 milyard manata, illik ixrac potensialının isə 1,3 milyard manatdan 3,4 milyard manata çatdırılması hədəflənir. Bu məqsədlərin həyata keçirilməsi üçün 2027–2030-cu illərdə ümumilikdə 5,3 milyard manat investisiya nəzərdə tutulur.
Çıxışda “Daşkəsən” dəmir filizi layihəsinə xüsusi diqqət yetirilib. Layihə çərçivəsində dəmir filizi hasilatı, zənginləşdirmə və pelet istehsalı güclərinin yaradılması, həmçinin isti briketlənmiş dəmir zavodunun qurulması planlaşdırılır. Əsas məqsədlərdən biri istehsal olunan dəmirin ölkə daxilində metallurgiya müəssisələrində xammal kimi istifadəsi və bununla da yerli sənaye zəncirinin formalaşdırılmasıdır.
Alüminium sənayesi üzrə də istehsal zəncirinin genişləndirilməsi və daha yüksək əlavə dəyərli məhsulların istehsalına keçid nəzərdə tutulur. Elektroliz zavodunun illik istehsal gücünün artırılması, yayma məhsullarının istehsalının genişləndirilməsi, həmçinin kalsinasiya, anod bişirmə və karbon anod bloklarının istehsalı üzrə yeni imkanların yaradılması planlaşdırılır.
Digər mühüm istiqamətlərdən biri əlvan metallardır. “Filizçay” layihəsi çərçivəsində mis, sink və qurğuşun resurslarının hasilata hazırlanması ölkənin ixrac imkanlarının genişləndirilməsinə və yeni sənaye istiqamətinin formalaşmasına xidmət edəcək.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında dövlət proqramlarının regionların sosial-iqtisadi inkişafı ilə əlaqəsi də xüsusi vurğulanıb. Dağ-mədən və metallurgiya layihələrinin həyata keçirilməsi regionlarda yeni istehsal sahələrinin, xidmət istiqamətlərinin və iş yerlərinin yaranmasına, infrastrukturun inkişafına və əhalinin məşğulluğunun artmasına şərait yarada bilər.
Dövlət Proqramı yalnız hasilat sahəsinin deyil, bütövlükdə sənaye zəncirinin inkişafını nəzərdə tutur. Burada dövlətin tənzimləyici və dəstəkləyici rolu ilə yanaşı, dövlət müəssisələrinin və özəl sektorun investisiya imkanlarından istifadə edilməsi də nəzərdə tutulur. Beləliklə, Azərbaycanın təbii resurslarından daha səmərəli istifadə etməklə iqtisadiyyatda əlavə dəyərin artırılması qarşıya mühüm məqsəd kimi qoyulur.
Müşavirənin mühüm nəticələrindən biri ondan ibarətdir ki, 2027–2030-cu illər üçün müəyyən edilmiş tədbirlər dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafında yeni mərhələ təşkil edəcək. Dövlət Proqramı 23 sentyabr 2026-cı ildə Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə təsdiq edilib. Sərəncama əsasən, proqramın icrasının əlaqələndirilməsi və nəzarəti Nazirlər Kabinetinə həvalə olunub, monitorinq və qiymətləndirmənin aparılması isə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçiriləcək.
Nəticə olaraq qeyd etmək olar ki, Dövlət Proqramının əsas məqsədi Azərbaycanın mineral resurslarından daha səmərəli istifadə etmək, xammalın ölkə daxilində emalını genişləndirmək, yüksək əlavə dəyər yaradan istehsal sahələri formalaşdırmaq, ixrac imkanlarını artırmaq və qeyri-neft sənayesinin inkişafını sürətləndirməkdir. Bu istiqamətdə həyata keçiriləcək layihələr Azərbaycanın sənaye potensialının güclənməsinə və regionların sosial-iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verə bilər.
Pirverdiyeva Gülüş,
YAP Qusar rayon təşkilatının fəalı
Geri dön