ABŞ və Türkiyə F-16 danışıqlarını yenidən başladıb
Bu gün, 22:04. Yazar: azer
Ankara və Vaşinqton arasında F-16 qırıcılarının alınması və modernləşdirilməsi ilə bağlı danışıqlar yenidən başlayıb. Müzakirələrin Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ABŞ Prezidenti Donald Trampın Nyu-Yorkda gözlənilən görüşü ərəfəsində intensivləşdiyi bildirilir.
Al-Monitor nəşrinin verdiyi məlumatda bildirilir ki, F-16 məsələsi Ankara ilə Vaşinqton arasında müdafiə sahəsində əsas müzakirə mövzularından biri olaraq yenidən gündəmə gəlib.
ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri Tom Barrak ötən həftə Ərdoğan və Trampın BMT Baş Assambleyasının iclasları çərçivəsində Nyu-Yorkda görüşə biləcəyinə işarə edib. Görüş hələ rəsmi şəkildə təsdiqlənməsə də, iki ölkənin rəsmiləri arasında təmasların keçiriləcəyi gözlənilir.
Ərdoğan artıq Nyu-Yorka səfər edib. Türkiyə prezidentinin səfər proqramında bir sıra dövlət və hökumət başçıları ilə görüşlər də nəzərdə tutulur.
F-16 və F-35 məsələsi
ABŞ-Türkiyə münasibətlərində müdafiə sənayesi ilə bağlı əsas problemlərdən biri Ankaranın Rusiyadan aldığı S-400 hava hücumundan müdafiə sistemləridir.
Türkiyənin S-400 almasına görə ABŞ 2020-ci ildə CAATSA qanunu çərçivəsində Ankaraya sanksiyalar tətbiq edib. Bundan başqa, Türkiyə ABŞ-ın F-35 proqramından çıxarılıb.
Ankara F-35 proqramına qayıtmaqla yanaşı, F-16 parkının yenilənməsi və modernləşdirilməsi istiqamətində də danışıqlar aparır.
Türkiyə 2021-ci ildə ABŞ-dan 40 yeni F-16 Block 70 qırıcısı və mövcud 79 təyyarə üçün modernləşdirmə dəsti istəyib. İlkin paketin ümumi dəyəri təxminən 23 milyard dollar təşkil edib.
Vaşinqton 2024-cü ildə satışa razılıq versə də, Türkiyə sonradan tələbin həcmini azaldıb və 79 modernləşdirmə dəstinin alınmasından imtina edib. Ankara mövcud F-16-ların bir hissəsini yerli imkanlarla modernləşdirmək qərarına gəlib.
Bununla belə, 40 yeni F-16-nın alınması ilə bağlı danışıqlar tam yekunlaşmayıb.
S-400 məsələsi əsas maneə olaraq qalır
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalar Ankara üçün maneədir və onların aradan qaldırılması istiqamətində iş aparılır.
Fidan S-400 məsələsinin həlli ilə bağlı “yaradıcı ideyaların” olduğunu da açıqlayıb. Lakin həmin təkliflərin təfərrüatını açıqlamayıb.
ABŞ tərəfi isə Türkiyənin S-400 sistemlərini saxlamaqda davam etməsini CAATSA sanksiyalarının aradan qaldırılması qarşısında əsas hüquqi maneələrdən biri kimi qiymətləndirir.
İyul ayında Ərdoğan-Tramp görüşündən sonra Türkiyə mediasında S-400 sistemlərinin Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə satılması variantının müzakirə edildiyi barədə məlumatlar yayılıb. Rusiya da məsələ ilə bağlı Ankara ilə Moskva arasında müzakirələrin aparıldığını təsdiqləyib.
Türkiyənin 230-dan çox F-16-sı var
Türkiyənin Hərbi Hava Qüvvələrinin əsas döyüş təyyarələrini F-16-lar təşkil edir. Lockheed Martin-in məlumatına görə, Türkiyə 230-dan çox F-16-dan istifadə edir.
Ölkənin F-16 parkında Block 30, Block 40, Block 50 və Block 50+ versiyaları mövcuddur.
Block 30 təyyarələrinin modernləşdirilməsinin 2027-ci ilə qədər başa çatdırılması gözlənilir. Block 40 və Block 50 təyyarələrinin modernləşdirilməsi isə 2028–2030-cu illərdə həyata keçiriləcək.
Yenidən başlayan danışıqların 40 yeni F-16 Block 70 qırıcısının alınmasına, mövcud təyyarələrin modernləşdirilməsi üçün ABŞ icazələrinin əldə edilməsinə, yaxud hər iki məsələyə aid olduğu hələlik məlum deyil.
Regionda hava qüvvələri yenilənir
Türkiyənin döyüş aviasiyasını yeniləmək cəhdləri regionda digər ölkələrin də hava qüvvələrini modernləşdirdiyi bir dövrə təsadüf edir.
Yunanıstan F-16 parkının böyük hissəsini modernləşdirir. Afina 2024-cü ildə 20 F-35 qırıcısının alınması barədə ABŞ ilə razılaşma imzalayıb. Müqavilə daha 20 təyyarə almaq imkanını da nəzərdə tutur. İlk F-35-lərin 2028-ci ildə Yunanıstana çatdırılması gözlənilir.
İsrail isə hazırda 48 F-35 qırıcısından istifadə edir və əlavə 25 təyyarə üçün sifariş verib.
Belə bir şəraitdə ABŞ-Türkiyə arasında F-16 danışıqlarının yenidən başlaması Ankaranın döyüş aviasiyasının yenilənməsi baxımından mühüm proseslərdən biri olaraq qalır. Eyni zamanda, danışıqların nəticəsi S-400 məsələsi və CAATSA sanksiyaları ilə bağlı Ankara-Vaşinqton münasibətlərinin gələcək istiqamətinə də təsir göstərə bilər.
Arzuman Loğmanoğlu
Sozcu.info
Geri dön