TDT ölkələrindəki sabitlik mühüm amildir
Bu gün, 15:06. Yazar: azer
Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşdə səsləndirdiyi fikirlər təşkilatın malik olduğu geniş potensialın sistemli şəkildə səfərbər edilməsinin vacibliyini ortaya qoydu. Türk Dövlətləri Təşkilatının inkişaf dinamikası diqqət çəkir. Çünki müasir dövrdə iqtisadi dayanıqlıq, enerji və nəqliyyat bağlantıları, demoqrafik üstünlüklər, siyasi sabitlik və təhlükəsizlik qlobal təsir imkanlarını müəyyən edən əsas amillərə çevrilib. Dövlət başçısı çıxışında TDT-nin beynəlxalq arenadakı mövqeyini möhkəmləndirmək üçün öz imkanlarından maksimum istifadə etməsinin zəruriliyini vurğuladı. Bu coğrafiyadan keçən mühüm dəhlizlər Şərqlə Qərb arasında əlaqələrin inkişafında getdikcə daha böyük rol oynayır. Enerji təhlükəsizliyi ilə nəqliyyat bağlantılarının ayrılmazlığı TDT ölkələrinin birgə potensialını daha da artırır.
Azərbaycanın bu sistemdəki rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmiz həm dünya iqtisadiyyatının enerji resursları ilə təmin olunmasında iştirak edir, həm də Mərkəzi Asiya dövlətlərinin enerji resurslarının Xəzər vasitəsilə beynəlxalq bazarlara çıxarılmasında mühüm tranzit imkanları təqdim edir. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən Azərbaycan üçün bu coğrafi mövqe yalnız iqtisadi üstünlük deyil, həm də regional təhlükəsizliyə töhfə verən strateji amildir. Enerji və nəqliyyat layihələrinin etibarlı işləməsi isə ilk növbədə sabitlik tələb edir. Məhz bu məqam TDT məkanının digər mühüm üstünlüyünü üzə çıxarır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bugünkü mürəkkəb beynəlxalq şəraitdə təşkilata üzv ölkələrin ərazilərində sabitlik, sülh və təhlükəsizlik hökm sürür. Belə sabitlik investisiyaların cəlb edilməsi, texnologiyaların tətbiqi və iqtisadi fəallığın artırılması üçün əlverişli zəmin yaradır. Təhlükəsizlik həm də davamlı inkişafın əsas şərtidir.
TDT ölkələrinin demoqrafik mənzərəsi də gələcəyə nikbin baxmağa əsas verən amillərdəndir. Gənc əhali və müsbət demoqrafik dinamika böyük insan kapitalı deməkdir. Bu baxımdan Prezidentin gənclər təşkilatları arasında qarşılıqlı əlaqələrin daha da gücləndirilməsi ilə bağlı fikirləri əhəmiyyətlidir. Gənclərin bir-biri ilə daha sıx ünsiyyət qurması ortaq dəyərlərin və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Təhlükəsizlik məsələsində isə yeni reallıqlar daha çevik yanaşma tələb edir. TDT məkanında ictimai asayiş və terror təhdidləri ilə bağlı vəziyyətin nəzarətdə saxlanılması mühüm üstünlükdür. Bununla belə, müasir dövrdə təhdidlərin yalnız fiziki müstəvidə meydana çıxmadığı nəzərə alınmalıdır. İdeoloji təsirlər və informasiya mühiti təhlükəsizlik anlayışını daha geniş çərçivədə nəzərdən keçirməyi zəruri edir. Bu səbəbdən təhlükəsizlik qurumları arasında məlumat və təcrübə mübadiləsi, zəif nöqtələrin müəyyənləşdirilməsi və risklərin profilaktik qarşısının alınması mühümdür.
Türk dünyasının gücü yalnız təhlükəsizlik və iqtisadi göstəricilərlə məhdudlaşmır. Ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər dövlətlər və xalqlar arasında təbii yaxınlıq yaradır. Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin xüsusi yeri və rolu bunun aydın nümunəsidir. İki ölkə arasında siyasi, iqtisadi, humanitar və təhlükəsizlik sahələrində sıx əməkdaşlıq strateji müttəfiqliyi möhkəmləndirib. Bu birlik TDT daxilində həmrəyliyə də əlavə stimul verir.
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin inkişafı da türk dünyasının ortaq dəyərlərinin müasir əməkdaşlıqla tamamlandığını göstərir. Bakıda Əlişir Nəvainin, Daşkənddə isə Nizami Gəncəvinin abidələrinin ucaldılması iki xalqın ədəbi və mənəvi irsinə qarşılıqlı ehtiramın rəmzidir. Özbəkistanla əbədi dostluq haqqında müqavilənin imzalanması isə bu yaxınlığın siyasi müstəvidə də yeni məzmun qazandığını nümayiş etdirir.
Bütün bunların fonunda beynəlxalq hüququn mövcud vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqlar da aktual olaraq qalır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, beynəlxalq hüquq normalarının pozulması halları və güc amilinin önə çıxması qlobal münasibətlər sistemində ciddi problemlər yaradır. Belə şəraitdə TDT ölkələrinin beynəlxalq hüququn üstünlüyünü müdafiə edən vahid mövqedən çıxış etməsi onların təhlükəsizlik maraqlarının qorunmasına və beynəlxalq nüfuzunun artmasına xidmət edə bilər.
Beləliklə, TDT-nin qarşısında duran əsas vəzifə mövcud imkanları daha sıx əməkdaşlıq mexanizmlərinə çevirməkdir. Təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat, iqtisadiyyat, gənclər və humanitar əlaqələr bir-birini tamamlayan istiqamətlərdir. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi tezislər göstərir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı üçün geniş imkanlar mövcuddur. Həmin potensialın məqsədyönlü şəkildə reallaşdırılması türk dünyasının beynəlxalq arenadakı rolunu gücləndirə, üzv ölkələrin xalqlarının rifahına və regionda sabitliyin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verə bilər.
Emil Tağıyev,
YAP Xaçmaz rayon təşkilatının sədri.
Geri dön