Türkiyədə Ermənistan artıq əsas təhdid sayılmır? 108 il sonra dəyişən nədir?
Bu gün, 20:34. Yazar: vasif
Türkiyədə keçirilən son sorğunun nəticələri Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin cəmiyyətdəki güclü dayağını bir daha göstərib. “ASAL Araştırma”nın nəticələrinə əsasən, respondentlərin 66,5 faizi Azərbaycanı Türkiyənin ən yaxın dost ölkəsi hesab edib. Azərbaycan siyahıda Yaponiya, Çin, İtaliya və Rusiyanı qabaqlayaraq birinci yeri tutub.
Diqqətçəkən məqam isə Türkiyə vətəndaşlarının düşmən hesab etdiyi ölkələrin ilk beşliyində Ermənistanın olmamasıdır. Siyahıda İsrail 83 faizlə birinci, ABŞ 74,6 faizlə ikinci, Yunanıstan 61,5 faizlə üçüncü yerdədir. İran və Fransa da ilk beşliyə daxil olub. Ermənistanın burada görünməməsi Türkiyə cəmiyyətinin bu ölkəni əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha az təhlükə kimi qəbul edib-etmədiyi sualını ortaya çıxarır.
Bununla belə, Ermənistan-Türkiyə münasibətlərində tarixi və siyasi problemlər tam aradan qalxmayıb. İrəvanın 1915-ci il hadisələri ilə bağlı mövqeyi, Ermənistan daxilində Türkiyəyə qarşı sərt mövqeyi ilə tanınan tarixi şəxslərə münasibət və Konstitusiyanın Müstəqillik Bəyannaməsinə istinadı Ankara ilə münasibətlərin normallaşması kontekstində müzakirə olunan həssas məsələlər olaraq qalır.
Nikol Paşinyan hökuməti son illərdə fərqli siyasi xətt nümayiş etdirməyə çalışır. Türkiyə ilə sərhədin açılması istiqamətində danışıqlar aparılır, Bakı ilə sülh prosesi davam etdirilir, İrəvanın regional əməkdaşlıq ritorikası əvvəlki dövrlərlə müqayisədə dəyişib. Lakin Ermənistan daxilində revanşist mövqelərin və hökumətin siyasətinə qarşı çıxan qüvvələrin mövcudluğu prosesin asan olmayacağını göstərir.
Burada əsas sual Paşinyanın niyyətindən daha genişdir: Ermənistan cəmiyyəti Azərbaycan və Türkiyə ilə uzunmüddətli barışığa nə dərəcədə hazırdır? Bir tərəfdən sülh və regional iqtisadi inteqrasiya gündəliyi irəli sürülür, digər tərəfdən tarixi mübahisələr və qarşılıqlı etimadsızlıq qalmaqda davam edir.
Türkiyədəki sorğuda Ermənistanın əsas “düşmən ölkələr” sırasında olmamasını da Ermənistan cəmiyyətinin tamamilə dəyişməsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Bu nəticə daha çox Türkiyə ictimaiyyətinin hazırda hansı dövlətləri daha böyük təhlükə və ya rəqib kimi gördüyünü əks etdirə bilər.
108 il əvvəlki münasibətlərlə bugünkü Ermənistanı eyniləşdirmək nə qədər yanlış olardısa, bütün problemlərin artıq həll edildiyini düşünmək də bir o qədər tezdir. Bakı və Ankara üçün əsas göstərici ritorikadan çox konkret addımlar olacaq: sülh sazişi, qarşılıqlı ərazi bütövlüyünün hüquqi baxımdan birmənalı tanınması, sərhədlərin açılması və revanşist yanaşmaların siyasi gündəmdən çıxması. Paşinyanın başladığı xəttin həqiqi dönüş olub-olmadığını da məhz bu nəticələr göstərəcək.
Geri dön