İsrailin təhlükəsizlik xəritəsində Azərbaycan: Bakı niyə riskli istiqamətlər sırasında göstərildi?
Bu gün, 18:14. Yazar: vasif
İsrail Milli Təhlükəsizlik Şurası payız bayramları ərəfəsində xaricə səfərlərlə bağlı təhlükəsizlik xəbərdarlığını yeniləyib. Sənəddə Azərbaycan da İranla əlaqəli mümkün təhlükələrin nəzərə alındığı ölkələr sırasında göstərilib. Lakin bu, Azərbaycanın “təhlükəli ölkə” və ya İsrailin “qara siyahısı”na daxil edilməsi demək deyil. Xəbərdarlığın əsas məğzi israillilərə və yəhudi icmalarına qarşı yarana biləcək risklərlə bağlıdır.
Azərbaycanın ayrıca qeyd olunmasının əsas səbəblərindən biri onun geosiyasi mövqeyidir. Ölkə İranla uzun sərhədə malik olmaqla yanaşı, İsraillə enerji, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində yaxın münasibətlər saxlayır. Bu səbəbdən İran–İsrail qarşıdurmasının kəskinləşməsi Bakı üçün birbaşa müharibə tərəfi olmasa belə, əlavə təhlükəsizlik riskləri yarada bilər.
Məsələni daha həssas edən amillərdən biri 2026-cı ilin martında Naxçıvan istiqamətində baş vermiş təhlükəsizlik hadisələridir. Mətnə əsasən, İran ərazisindən gələn PUA-ların Naxçıvan hava limanı və Şəkərabad kəndi yaxınlığındakı ərazilərə zərbə endirməsi regionda qarşıdurmanın sərhədləri aşa biləcəyini göstərib. Belə şəraitdə İsrail öz vətəndaşlarının səfərləri ilə bağlı risk qiymətləndirməsini sərtləşdirir.
İran və İsrail arasında ritorika da səngimir. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu Tehranla qarşıdurmanın daha da ağırlaşa biləcəyinə dair sərt mesajlar verir. İranın hərbi rəhbərliyi isə ABŞ və İsraillə mümkün yeni toqquşmaya hazırlaşdıqlarını bildirir. Qarşılıqlı təhdidlər Azərbaycan–İran–İsrail üçbucağındakı təhlükəsizlik məsələlərini daha həssas edir.
Hərbi ekspert Ramil Məmmədli Azərbaycanın İsrailin xəbərdarlığında yer almasını fövqəladə hal hesab etmir. Onun fikrincə, İranla sərhəd, Azərbaycan–İsrail münasibətlərinin səviyyəsi və Tehranla Təl-Əviv arasındakı qarşıdurma belə bir ehtiyat tədbirini izah edir. Ekspert bunu ilk növbədə İsrail vətəndaşlarının təhlükəsizliyinə hesablanmış standart risk qiymətləndirməsi kimi dəyərləndirir.
Diqqətçəkən məqam budur ki, İsrailin xəbərdarlığı Bakı ilə münasibətlərin pisləşməsi anlamına gəlmir. Əksinə, burada söhbət Azərbaycanın İsraillə yaxın münasibətləri və İranla qonşuluğu səbəbindən yarana biləcək üçüncü tərəf təhlükələrindən gedir. Başqa sözlə, riskin mənbəyi Azərbaycan deyil, regionda davam edən qarşıdurmanın mümkün təsirləridir.
Bu baxımdan “İsrail Bakını qara siyahıya saldı” ifadəsi vəziyyəti olduğundan daha sərt təqdim edir. Daha dəqiq mənzərə budur: İran–İsrail qarşıdurması böyüdükcə Azərbaycan müharibədə iştirak etmədən belə onun təhlükəsizlik dalğasının təsirinə məruz qala biləcək ölkələrdən biri kimi qiymətləndirilir.
Geri dön