Hörmüzə alternativ yol gündəmdə: Suriya enerji xəritəsini dəyişə bilər
Dünən, 22:00. Yazar: vasif
İran-ABŞ qarşıdurmasının Hörmüz boğazında yaratdığı risklər dünya enerji bazarında alternativ marşrutların axtarışını sürətləndirib. Bu prosesdə Suriyanın gələcəkdə Körfəz və İraq neftinin Aralıq dənizinə çıxarılması üçün mühüm tranzit ölkəyə çevrilməsi ssenarisi diqqət mərkəzinə gəlib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp da Suriyanın Hörmüz boğazına alternativ marşrut kimi nəzərdən keçirilməsinə müsbət yanaşıb. İraqın cənubundakı neftin Suriya ərazisindən Aralıq dənizi sahillərinə çatdırılmasını nəzərdə tutan yeni boru kəmərləri ilə bağlı müxtəlif layihələrin müzakirə edildiyi bildirilir.
Sabiq maliyyə naziri Fikrət Yusifov hesab edir ki, Suriyanın coğrafi mövqeyi belə layihələrin həyata keçirilməsinə imkan verir. Lakin bunun üçün böyük həcmli investisiyalar, yeni enerji infrastrukturu və uzunmüddətli regional sabitlik tələb olunur.
Onun fikrincə, Hörmüzdə baş verən son hadisələr enerji ixracının yalnız bir strateji keçiddən asılı qalmasının risklərini bir daha göstərib. Suriya üzərindən alternativ xətt yaradılarsa, Körfəz ölkələrinin neft və qazının dünya bazarlarına çıxarılması şaxələnə və Hörmüzün enerji daşımalarındakı çəkisi müəyyən qədər azala bilər.
Belə ssenari İran üçün də mühüm geosiyasi nəticələr yarada bilər. Hörmüz boğazının alternativsizliyinin zəifləməsi Tehranın bu strateji keçid üzərindəki təsir imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Bununla belə, Suriyanın qısa müddətdə Hörmüzü tam əvəz edə biləcəyi real görünmür. Bunun üçün milyardlarla dollar investisiya və illərlə davam edə biləcək infrastruktur quruculuğu lazımdır.
Yusifov ABŞ-ın İran siyasətinin daha geniş iqtisadi və geosiyasi məqsədlər daşıdığını düşünür. Onun qənaətinə görə, Vaşinqtonun əsas hədəfi təkcə Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi deyil, İranın böyük enerji resursları üzərində təsir imkanlarını artırmaqdır. Bu, ekspertin siyasi qiymətləndirməsidir və ABŞ-ın rəsmi şəkildə bəyan etdiyi məqsəd kimi qəbul edilməməlidir.
Beləliklə, Suriya gələcəkdə Yaxın Şərqin yeni enerji dəhlizlərindən birinə çevrilə bilər. Əgər bu planlar reallaşarsa, əsas dəyişiklik Hörmüzün yox olması deyil, dünya enerji bazarının İranın təsir göstərə bildiyi bir boğazdan asılılığının azalması olacaq.
Geri dön