Bakı-İrəvan münasibətləri yumşalır, amma mina problemi qalır: Xəritələr niyə tam təqdim edilmir?
Bu gün, 21:00. Yazar: vasif
Azərbaycan və Ermənistan arasında siyasi dialoqun intensivləşməsi və münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində addımların atılması fonunda həllini gözləyən ən ciddi məsələlərdən biri mina təhlükəsidir. Son açıqlanan rəqəmlər işğaldan azad edilmiş ərazilərdə problemin miqyasının hələ də böyük olduğunu göstərir.
ANAMA-nın məlumatına görə, avqustun 24-dən 30-dək aparılan əməliyyatlar zamanı 161 piyada əleyhinə, 29 tank əleyhinə mina və 689 digər partlayıcı sursat aşkarlanaraq zərərsizləşdirilib. Cəmi bir həftə ərzində 20,4 milyon kvadratmetrdən çox ərazi təmizlənib.
Mina təhlükəsinin ən ağır tərəfi isə insan itkiləridir. Təqdim olunan statistikaya əsasən, 2020-ci ilin noyabrından bəri mina partlayışları nəticəsində 433 nəfər zərər çəkib, onlardan 73-ü həyatını itirib, 360 nəfər isə müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb. Zərərçəkənlər arasında hərbçilərlə yanaşı mülki şəxslər də var.
Azərbaycan tərəfi uzun müddətdir minalanmış ərazilər barədə daha dolğun və dəqiq məlumatların təqdim edilməsini tələb edir. Ermənistan əvvəllər müəyyən xəritə və məlumatları Azərbaycana təhvil versə də, Bakı onların tam olmadığını və praktiki dəqiqliyinin yetərsiz qaldığını bildirib. Buna görə siyasi münasibətlərdə irəliləyiş əldə olunsa belə, mina məsələsi tərəflər arasında açıq qalan problemlərdən biri olaraq qalır.
Professor Fikrət Yusifov hesab edir ki, İrəvanın əlində olan bütün məlumatları təqdim etməməsi sülh danışıqlarında əlavə təsir vasitəsini qorumaq cəhdi ilə bağlı ola bilər. Bununla belə, bu, ekspert mövqeyidir və Ermənistan tərəfinin motivi kimi təsdiqlənmiş fakt sayıla bilməz.
Məsələnin iqtisadi münasibətləri məhdudlaşdırmaqla, o cümlədən enerji məhsullarının ixracını dayandırmaqla həll edilməsi isə ayrıca siyasi qərar tələb edən məsələdir. Belə addımların mümkün nəticələri geniş qiymətləndirilməlidir. Daha real istiqamətlərdən biri mina xəritələri və digər məlumatların təqdim edilməsinin sülh gündəliyində, beynəlxalq platformalarda və ikitərəfli danışıqlarda konkret humanitar tələb kimi davamlı şəkildə qaldırılmasıdır.
Bişkekdə keçirilən yüksək səviyyəli təmaslar regionda yeni münasibətlər sisteminin qurulması üçün imkan yaratsa da, mina təhlükəsi aradan qalxmayınca sülhün humanitar tərəfinin tamamlandığını söyləmək çətindir. Hər aşkarlanan mina təkcə keçmiş münaqişənin izi deyil, insanların həyatına və azad edilmiş ərazilərə təhlükəsiz qayıdışına davam edən real təhlükədir.
Geri dön