İrandan NATO-ya TƏHLÜKƏLİ MESAJ: Tehran Avropanı vura bilərmi?
Dünən, 22:42. Yazar: vasif
İran ətrafında artan hərbi-siyasi gərginlik artıq Yaxın Şərqin sərhədlərini aşaraq Avropanın təhlükəsizlik gündəminə daxil olur. Tehranın mümkün yeni qarşıdurma zamanı Avropadakı bəzi hərbi obyektləri hədəfə ala biləcəyi barədə yayılan məlumatlardan sonra NATO məsələyə münasibət bildirib.
Alyans nümayəndəsinin açıqlamasına görə, NATO-nun çəkindirmə və müdafiə imkanları güclü və effektivdir. Bildirilib ki, üzv dövlətlərə qarşı yarana biləcək istənilən təhlükə diqqətlə izlənilir və alyans lazım olan tədbirləri görməyə hazırdır.
Yayılan məlumatlarda mümkün hədəflər sırasında Bolqarıstandakı hərbi infrastrukturun adı çəkilir. Kiprdə yerləşən Böyük Britaniya hərbi bazaları da İranın nəzərdən keçirə biləcəyi obyektlər sırasında göstərilir. Bununla belə, burada mühüm fərq var: Bolqarıstan NATO üzvüdür, Kipr Respublikası isə NATO üzvü deyil, lakin adada Böyük Britaniyanın suveren baza əraziləri yerləşir.
Məsələnin əsas sualı isə Tehranın həqiqətən Avropadakı hərbi obyektlərə zərbə endirməyə hazır olub-olmamasıdır. Siyasi şərhçi Məhəmməd Əsədullazadə hesab edir ki, İranın məqsədi bütövlükdə NATO ilə müharibəyə başlamaqdan daha çox, ABŞ və Böyük Britaniyanın İrana qarşı əməliyyatlarda istifadə edə biləcəyi konkret hərbi obyektləri təhdid etmək ola bilər.
Ekspertə görə, Tehranın mesajlarında həm psixoloji təzyiq, həm də real hərbi planlaşdırma elementi ola bilər. Belə məlumatların mediaya çıxması Vaşinqtona və onun Avropadakı müttəfiqlərinə xəbərdarlıq xarakteri daşıya bilər: İran göstərmək istəyir ki, ona qarşı əməliyyatlarda istifadə olunan xarici bazalar mümkün eskalasiya zamanı təhlükəsiz arxa cəbhə hesab edilməməlidir.
İranın raket arsenalı da bu təhdidlərin tamamilə nəzəri ritorika kimi qiymətləndirilməsini çətinləşdirir. Ölkənin müxtəlif mənzilli ballistik raketlərə malik olması Yaxın Şərqdən kənarda yerləşən müəyyən hədəflərin vurulması imkanını gündəmə gətirir. Lakin belə imkanın mövcudluğu Tehran rəhbərliyinin NATO ərazisinə zərbə endirmək barədə siyasi qərar verəcəyi anlamına gəlmir.
Çünki xüsusilə NATO üzvü Bolqarıstanın ərazisinə qəsdən hücum İran üçün son dərəcə ağır nəticələr yarada bilər. Belə insident alyans daxilində kollektiv müdafiə məsələsini gündəmə gətirə və Tehranı ABŞ-la qarşıdurmadan daha geniş beynəlxalq hərbi böhrana sürükləyə bilər.
Məhz buna görə Əsədullazadə hazırkı mərhələdə İranın ritorikasının əsas məqsədinin çəkindirmə və psixoloji təzyiq olduğunu düşünür. Tehranın mesajı ondan ibarətdir ki, ABŞ-la yeni genişmiqyaslı müharibə başlayarsa, qarşıdurmanın coğrafiyası yalnız Yaxın Şərqlə məhdudlaşmaya bilər.
Beləliklə, İranın Avropaya zərbə təhdidini nə tam blef, nə də artıq qəbul edilmiş hücum qərarı kimi qiymətləndirmək mümkündür. Bu, ilk növbədə qarşı tərəfin hesablamalarına təsir göstərməyə hesablanmış təhlükəli çəkindirmə siyasətidir. Lakin gərginliyin nəzarətdən çıxması halında belə ritorikanın real hərbi eskalasiyaya çevrilməsi NATO ilə İran arasında indiyədək görünməmiş miqyasda qarşıdurma riski yarada bilər.
Geri dön