Netanyahu Türkiyəni savaşa çəkmək istəyir? – Suriyada təhlükəli ssenari
Bu gün, 16:17. Yazar: vasif
İsrailin Suriyada Türkiyənin maraqlarına toxunan son hərbi addımları Ankara–Təl-Əviv münasibətlərində gərginliyi daha təhlükəli mərhələyə daşıyır. Xüsusilə avqustun 18-də Suriyanın şimal-qərbində yerləşən Əbu əl-Duhur hərbi hava bazasına endirilən zərbələr tərəflər arasında mümkün qarşıdurma riskini yenidən gündəmə gətirib.
İsrail tərəfi Türkiyənin həmin ərazidə hərbi mövcudluğunu gücləndirməsi ehtimalından narahatlığını gizlətmir. Ankara isə İsrailin Suriyadakı hərbi əməliyyatlarını bu ölkənin suverenliyi və ərazi bütövlüyünün pozulması kimi qiymətləndirərək sərt şəkildə pisləyir.
Son hadisələr göstərir ki, Suriya artıq Türkiyə və İsrailin təhlükəsizlik maraqlarının bir-birinə ən çox yaxınlaşdığı bölgələrdən birinə çevrilib. Ankara Dəməşqlə hərbi və siyasi əməkdaşlığını genişləndirdikcə, İsrail Türkiyənin Suriyadakı təsirinin artmasını öz təhlükəsizlik hesablamaları baxımından diqqətlə izləyir.
Tərəflər arasındakı qarşıdurma yalnız hərbi müstəvidə deyil. Türkiyə rəsmiləri Netanyahu hökumətini Qəzzadakı müharibəni və regional gərginliyi genişləndirməkdə ittiham edir. İsrail isə öz növbəsində Ankaranın Suriyadakı rolunu və Dəməşqlə hərbi əməkdaşlığını təhlükəsizlik məsələsi kimi təqdim etməyə çalışır.
ABŞ-ın Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barrakın Türkiyə, İsrail və Suriyanı əhatə edən xüsusi qarşıdurmanın qarşısının alınması mexanizminə ehtiyac olduğunu bildirməsi də vəziyyətin həssaslığını göstərir. Belə bir rabitə kanalının əsas məqsədi tərəflərin hərbi fəaliyyətinin təsadüfi toqquşmaya və daha geniş regional qarşıdurmaya çevrilməsinin qarşısını almaqdır.
Siyasi şərhçi Məhəmməd Əsədullazadə hesab edir ki, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun sərt siyasətində daxili siyasi hesablamaların da rolu ola bilər. Onun fikrincə, Netanyahu Türkiyə ilə gərginlikdən istifadə edərək İsrail ictimaiyyətində yeni xarici təhlükə obrazı formalaşdırmağa və özünü həmin təhlükə qarşısında əsas siyasi lider kimi təqdim etməyə çalışa bilər.
Ekspert Əbu əl-Duhur bazasına zərbələri də bu kontekstdə qiymətləndirərək, belə addımların Türkiyəni reaksiyaya sövq etmək riski daşıdığını düşünür. Bununla belə, onun qənaətinə görə, Ankara birbaşa hərbi qarşıdurmadan yayınmağa və yaranmış vəziyyəti ABŞ ilə diplomatik kanallar vasitəsilə idarə etməyə üstünlük verəcək.
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da İsraillə mümkün müharibə barədə son açıqlamasında Ankaranın müharibə deyil, sülh tərəfdarı olduğunu bildirib. Eyni zamanda Türkiyəyə qarşı hərbi hücum olacağı təqdirdə ölkəsinin qətiyyətlə cavab verəcəyini vurğulayıb.
Məhəmməd Əsədullazadənin fikrincə, Netanyahu üçün Türkiyə ilə yeni qarşıdurmanın açılması ciddi risklər də yarada bilər. Qəzza, İran və Hizbullah istiqamətlərində mövcud problemlərin üzərinə Ankara ilə hərbi eskalasiyanın əlavə olunması İsrail hökumətinin həm regional mövqeyinə, həm ABŞ-la münasibətlərinə, həm də daxili siyasətdəki vəziyyətinə təsir göstərə bilər.
Hazırkı mənzərədə ən təhlükəli ssenari İsrail və Türkiyə qüvvələrinin Suriyada bir-birinə yaxın ərazilərdə fəaliyyət göstərməsi fonunda planlaşdırılmamış hərbi insidentin baş verməsidir. Bir yanlış hesablamanın belə Ankara–Təl-Əviv qarşıdurmasını diplomatik ritorikadan real hərbi eskalasiyaya keçirmək riski var.
Bununla belə, Netanyahunun Türkiyəni qəsdən müharibəyə çəkmək barədə konkret planının olduğu təsdiqlənmiş fakt deyil. Bu, ekspert tərəfindən irəli sürülən siyasi qiymətləndirmədir və xəbərdə də məhz ehtimal kimi təqdim edilməsi daha düzgündür.
Geri dön