Azərbaycan və Qırğızıstan arasında müttəfiqlik münasibətləri yeni perspektivlər açır
Bu gün, 17:24. Yazar: azer
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına həyata keçirdiyi dövlət səfəri və Çolpon-Atada baş tutan Azərbaycan–Qırğızıstan Dövlətlərarası Şurasının III iclası yalnız iki dost və qardaş ölkə arasında münasibətlərin növbəti inkişaf mərhələsi deyil, bütövlükdə Türk dünyasında yeni geosiyasi reallıqların formalaşmasının mühüm göstəricisi kimi dəyərləndirilməlidir.
Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemi ciddi dəyişikliklər mərhələsini yaşayır. Yeni iqtisadi marşrutlar formalaşır, enerji təhlükəsizliyi məsələləri fərqli məzmun kəsb edir, nəqliyyat-logistika dəhlizləri uğrunda rəqabət daha da güclənir. Belə bir şəraitdə ortaq tarix, dil, mədəniyyət və strateji maraqları bölüşən Türk dövlətlərinin daha sıx əməkdaşlıq etməsi artıq alternativ deyil, zamanın tələbidir. Azərbaycan isə bu inteqrasiya prosesinin əsas təşəbbüskarlarından biri kimi çıxış edərək Türk dünyasında siyasi həmrəyliyin möhkəmlənməsinə mühüm töhfələr verir. Çolpon-Atada keçirilən görüşlər bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında əlaqələr artıq ənənəvi diplomatik münasibətlər çərçivəsini xeyli geridə qoyub. Dövlətlərarası Şuranın III iclası, liderlərin qarşılıqlı ali dövlət mükafatları ilə təltif olunması və mətbuata verdikləri bəyanatlar vahid məqsədə – müttəfiqlik münasibətlərinin daha da gücləndirilməsinə xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, müttəfiqlik qarşılıqlı etimadın, siyasi məsuliyyətin və strateji tərəfdaşlığın ən yüksək ifadəsidir. Bu yanaşma iki ölkənin beynəlxalq təşkilatlarda, təhlükəsizlik məsələlərində və iqtisadi əməkdaşlıq sahəsində bir-birinə davamlı dəstək vermək iradəsini açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstanın "Manas" ordeni, Prezident Sadır Japarovun isə Azərbaycanın ən ali dövlət təltifi olan "Heydər Əliyev" ordeni ilə mükafatlandırılması adi diplomatik protokol hadisəsi deyil, dərin siyasi məna daşıyan mühüm addım idi. Qarşılıqlı ali dövlət mükafatları iki lider arasında formalaşmış yüksək etimadın, eyni zamanda iki dövlət arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəm təməl üzərində qurulduğunu beynəlxalq ictimaiyyətə nümayiş etdirdi. Bu baxımdan Çolpon-Ata görüşü təkcə Bakı ilə Bişkek arasındakı münasibətlərin inkişafını deyil, həm də Türk dünyasında siyasi koordinasiyanın yeni modelinin formalaşmasını əks etdirən əlamətdar hadisə kimi tarixə düşdü.
Türk Dövlətləri Təşkilatı son illər ərzində yalnız mədəni-humanitar platforma olmaqdan çıxaraq strateji siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq məkanına çevrilməkdədir. Bu inkişaf prosesinin aparıcı qüvvələrindən biri məhz Azərbaycandır. Çolpon-Atada qəbul olunan qərarlar göstərdi ki, bu transformasiya təsadüfi deyil, ardıcıl və uzunmüddətli strateji yanaşmanın nəticəsidir. Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə imkanlarının ikiqat artırılaraq 200 milyon dollara çatdırılması iqtisadi inteqrasiyanın yeni mərhələsinin başlanğıcını ifadə edir. Bu qərar yalnız investisiya həcminin genişlənməsi demək deyil. O, həm də birgə istehsal layihələrinin inkişafı, yeni məşğulluq imkanlarının yaradılması, biznes əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi və Türk dünyasında vahid iqtisadi məkanın formalaşması istiqamətində mühüm addım hesab olunur. İssık-Kul sahilində Azərbaycan dövlətinin maliyyə dəstəyi ilə tikilən "Bakı" hoteli də bu əməkdaşlığın rəmzinə çevrilib. Həmin layihə sübut edir ki, Azərbaycan dost ölkələrlə münasibətlərini təkcə siyasi dialoqla məhdudlaşdırmır, onları konkret iqtisadi layihələrlə daha da möhkəmləndirir. Humanitar əməkdaşlıq istiqamətində əldə olunan nəticələr də xüsusi diqqət çəkir. Qarabağda "Manas" məktəbinin fəaliyyət göstərməsi, Qırğızıstanda Azərbaycan, Azərbaycanda isə Qırğızıstan Mədəniyyət Günlərinin təşkili, Çingiz Aytmatovun zəngin irsinə birlikdə göstərilən ehtiram ortaq tarixi yaddaşın gələcək əməkdaşlığın mənəvi əsaslarından birinə çevrildiyini göstərir. Beləliklə, Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq yalnız ortaq kimliyi ifadə edən qurum deyil, iqtisadi, investisiya, nəqliyyat, təhlükəsizlik və humanitar əməkdaşlığı özündə birləşdirən vahid strateji məkana çevrilmək istiqamətində inamla irəliləyir.
Bu strateji yanaşmanın ən dolğun ifadəsi Prezident İlham Əliyevin Çolpon-Atada mətbuata verdiyi bəyanatda öz əksini tapdı. Dövlət başçısının çıxışı təkcə Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsi deyildi, eyni zamanda Türk dünyasının gələcək siyasi, iqtisadi və geostrateji inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm proqram xarakterli sənəd təsiri bağışladı. Bəyanatda münasibətlərin ən yüksək səviyyə olan müttəfiqlik mərhələsinə yüksəlməsinin xüsusi vurğulanması göstərdi ki, Bakı ilə Bişkek arasında əməkdaşlıq artıq klassik diplomatik çərçivədən çıxaraq qarşılıqlı siyasi etimad, ortaq məsuliyyət və uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq müstəvisinə keçib. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi, təhlükəsizlik sahəsində əlaqələndirmənin gücləndirilməsi, iqtisadi və investisiya əməkdaşlığının genişləndirilməsi, Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə potensialının artırılması, Qarabağın bərpasında qardaş dəstəyinə verilən yüksək qiymət və humanitar münasibətlərin daha da inkişaf etdirilməsi ilə bağlı fikirləri göstərdi ki, bu əməkdaşlıq artıq yalnız ikitərəfli münasibətlər modeli deyil, Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində yeni inteqrasiya mərhələsinin əsas siyasi istiqamətlərini müəyyən edən strateji tərəfdaşlıq nümunəsidir. Xüsusilə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının yeni əməkdaşlıq formatında iştirakına verilən yüksək qiymət onu göstərir ki, ölkəmiz regionun siyasi gündəliyinin formalaşmasında etibarlı tərəfdaş və fəal təşəbbüskar kimi qəbul olunur. Buna görə də Çolpon-Atada səslənən bəyanat yalnız dövlət səfərinin yekun nitqi deyil, Türk dünyasının gələcək inkişaf konsepsiyasını, ortaq geosiyasi baxışını və XXI əsrin inteqrasiya modelini özündə əks etdirən mühüm siyasi sənəd kimi tarixə düşür.
Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi çoxşaxəli və praqmatik xarici siyasət nəticəsində Azərbaycanın beynəlxalq mövqeləri daha da möhkəmlənib. Bu siyasətin əsas istiqamətlərindən biri Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin yeni keyfiyyət mərhələsinə yüksəldilməsidir. Qırğızıstanla əməkdaşlığın bugünkü səviyyəsi də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinin uğurlu nəticələrinin bariz nümunəsidir. Qarabağın yenidən qurulmasına göstərilən qardaş dəstəyi, qarşılıqlı investisiya layihələri, humanitar təşəbbüslər, beynəlxalq platformalarda nümayiş etdirilən ortaq mövqe və yüksək siyasi etimad onu göstərir ki, Bakı ilə Bişkek arasında qurulan əməkdaşlıq modeli gələcəkdə digər türk dövlətləri üçün də uğurlu nümunə rolunu oynaya bilər. Çolpon-Atadan verilən əsas mesaj ondan ibarətdir ki, Türk dövlətləri ortaq tarixi irsə söykənərək gələcəyi birlikdə qurmaq əzmindədirlər. Bu birlik isə yalnız mənəvi qardaşlıq hissi ilə deyil, qarşılıqlı iqtisadi maraqlar, siyasi etimad, təhlükəsizlik əməkdaşlığı və uzunmüddətli strateji məqsədlər əsasında möhkəmlənir. Bu gün Çolpon-Atada əsası qoyulan qərarlar gələcəkdə Türk dünyasının daha güclü siyasi həmrəyliyinin, daha dərin iqtisadi inteqrasiyasının və daha geniş geosiyasi imkanlarının formalaşmasına mühüm töhfə verəcək. Elə buna görə də bu dövlət səfəri yalnız iki ölkə arasında diplomatik hadisə deyil, XXI əsrdə Türk dünyasının yeni geosiyasi inkişaf xəttini müəyyən edən mühüm strateji dönüş nöqtələrindən biri kimi qiymətləndirilməlidir.
Gülər Sultanzadə,
YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı.
Geri dön