Yeni geosiyasi xətt: Qərb müdafiəni gücləndirir, Rusiya–Çin–İran koordinasiyanı artırır
Bu gün, 21:17. Yazar: vasif
Dünyada geosiyasi rəqabət son illərdə daha mürəkkəb mərhələyə keçib. Ukrayna müharibəsinin davam etməsi, Yaxın Şərqdə artan gərginlik və böyük güclər arasında dərinləşən rəqabət beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində yeni dəyişikliklərə yol açır. Bu şəraitdə həm Avropa ölkələri müdafiə imkanlarını genişləndirməyə çalışır, həm də Rusiya, Çin və İran müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığı gücləndirməyə üstünlük verir.
Avropa ölkələri son dövrlərdə hava və raketdən müdafiə imkanlarının inkişafına daha çox diqqət ayırırlar. Bu istiqamətdə bir sıra dövlətlər arasında hava hücumundan müdafiə sistemləri, radar məlumatlarının paylaşılması və təhlükəsizlik sahəsində koordinasiyanın artırılması ilə bağlı əməkdaşlıq təşəbbüsləri gündəmə gəlib. Məqsəd müasir təhlükələrə qarşı daha çevik müdafiə mexanizmləri formalaşdırmaqdır.
Eyni zamanda, Avropada təhlükəsizlik anlayışı təkcə NATO çərçivəsi ilə məhdudlaşdırılmır. Bir çox siyasi dairələr Türkiyə, Böyük Britaniya və digər tərəfdaş ölkələrin də gələcək təhlükəsizlik arxitekturasında mühüm rol oynaya biləcəyini vurğulayırlar. Xüsusilə Türkiyənin coğrafi mövqeyi, hərbi potensialı və müdafiə sənayesində son illərdə əldə etdiyi nəticələr bu müzakirələrdə ön plana çıxır.
Digər tərəfdən, Rusiya, Çin və İran arasında siyasi, iqtisadi və regional məsələlər üzrə məsləhətləşmələrin intensivləşdiyi müşahidə olunur. Ekspertlərin fikrincə, bu təmaslarda enerji əməkdaşlığı, beynəlxalq nəqliyyat marşrutları, milli valyutalarla hesablaşmalar və regional təhlükəsizlik kimi mövzular əsas gündəm maddələri sırasında yer ala bilər.
Müşahidəçilər hesab edirlər ki, beynəlxalq münasibətlər sistemi hazırda yeni balans axtarışı dövrünü yaşayır. Bir tərəfdə təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı genişləndirən Avropa ölkələri, digər tərəfdə isə strateji koordinasiyanı artırmağa çalışan Rusiya, Çin və İran dayanır. Bu proseslərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyi qarşıdakı dövrdə regional və qlobal təhlükəsizlik mühitinə mühüm təsir göstərə bilər.
Bununla yanaşı, hazırkı vəziyyət beynəlxalq münasibətlərin getdikcə daha çox çoxtərəfli xarakter aldığını göstərir. Müasir geosiyasi proseslərdə yalnız hərbi amillər deyil, iqtisadi əlaqələr, enerji təhlükəsizliyi, texnologiya və logistika marşrutları da dövlətlərin strateji qərarlarında mühüm rol oynayır. Bu səbəbdən qarşıdakı illərdə qlobal siyasətdə formalaşacaq yeni əməkdaşlıq və rəqabət modelləri dünya nizamının gələcək konturlarını müəyyən edən əsas amillərdən biri olacaq.
Geri dön