Ermənistan-İran tuneli yeni geosiyasi mərhələ açır: Zəngəzur ətrafındakı mübahisələr zəifləyəcəkmi?
Bu gün, 21:03. Yazar: vasif
Ermənistanın İran sərhədinə yaxın Kacaran bölgəsində inşasına başlanılan yeni tunel layihəsi Cənubi Qafqazın nəqliyyat xəritəsində diqqət çəkən hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Təxminən 7,2 kilometr uzunluğunda olacaq tunel Şimal–Cənub beynəlxalq nəqliyyat marşrutunun əsas hissələrindən biri hesab edilir və istifadəyə verildikdən sonra İran sərhədi ilə Kacaran arasındakı məsafəni qısaldaraq yük və sərnişin daşımalarını sürətləndirəcək.
Layihənin maliyyələşdirilməsi və açılış mərasimində həm Ermənistan, həm də İran rəsmilərinin yüksək səviyyədə iştirakı göstərir ki, söhbət yalnız infrastruktur layihəsindən deyil, həm də regional əməkdaşlığın yeni mərhələsindən gedir. Analitiklərin fikrincə, bu marşrut iqtisadi məqsədlərlə yanaşı, geosiyasi əhəmiyyət də daşıyır.
Ekspertlərin bir hissəsi hesab edir ki, yeni tunelin istifadəyə verilməsi İranın uzun illər Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı səsləndirdiyi əsas narahatlıqlardan birini zəiflədə bilər. Çünki Ermənistanla İran arasında alternativ və daha müasir əlaqə imkanlarının yaranması gələcəkdə kommunikasiya məsələlərinə daha praqmatik yanaşmanı təşviq edə bilər.
Eyni zamanda Azərbaycan və İran arasında həyata keçirilən Araz dəhlizi layihəsi də regionun nəqliyyat imkanlarını genişləndirən mühüm təşəbbüslərdən biri hesab olunur. Mütəxəssislərin fikrincə, gələcəkdə Cənubi Qafqazda rəqabət aparan deyil, bir-birini tamamlayan nəqliyyat marşrutlarının formalaşması həm tranzit gəlirlərinin artmasına, həm də regional iqtisadi inteqrasiyanın güclənməsinə xidmət edə bilər.
Hüquq və nəqliyyat sahəsində çalışan ekspertlər vurğulayırlar ki, Zəngəzur istiqamətində nəzərdə tutulan kommunikasiya xətlərinin açılması Ermənistanla İran arasında mövcud əlaqələri texniki baxımdan məhdudlaşdırmır. Müasir mühəndis həlləri – tunellər, körpülər və müxtəlif səviyyəli yol qovşaqları vasitəsilə bütün marşrutların paralel fəaliyyət göstərməsi mümkündür.
Bununla yanaşı, bəzi analitiklər Kacaran tuneli layihəsində siyasi motivlərin də mövcud ola biləcəyini istisna etmirlər. Onların fikrincə, layihə Ermənistanın alternativ tranzit imkanlarını genişləndirmək məqsədi daşısa da, regionun əsas nəqliyyat marşrutlarını tam əvəz edə biləcək gücdə deyil.
Müşahidəçilərin ümumi qənaətinə görə, qarşıdakı illərdə Cənubi Qafqazda əsas rəqabət yolların bağlanması deyil, müxtəlif nəqliyyat dəhlizlərinin paralel inkişafı üzərində qurulacaq. Əgər regional əməkdaşlıq davam edərsə, həm Zəngəzur istiqaməti, həm Araz marşrutu, həm də Ermənistan-İran xətti bir-birini tamamlayan logistika şəbəkəsinin elementlərinə çevrilə bilər. Bu isə regionun tranzit potensialını artırmaqla yanaşı, iqtisadi əməkdaşlıq üçün də yeni imkanlar yarada bilər.
Geri dön