Anadan aliment tutulması hansı hallarda qanunidir?
Bu gün, 19:19. Yazar: vasif
Azərbaycanda aliment məsələsi əksər hallarda ataların öhdəliyi kimi qəbul olunsa da, qanunvericilik valideynlər arasında heç bir fərq qoymur. Uşağın hansı valideynin himayəsində qalmasından asılı olaraq, digər tərəf onun saxlanılması üçün maddi dəstək göstərməyə borcludur. Bu səbəbdən müəyyən hallarda aliment ödəyən tərəf ana da ola bilər.
Hüquqşünasların bildirdiyinə görə, uşaq məhkəmə qərarı və ya faktiki vəziyyət əsasında atanın himayəsində qaldıqda, ananın aliment ödəməsi tamamilə qanuni hesab olunur. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi valideynlərin övlad qarşısında hüquq və vəzifələrinin bərabər olduğunu müəyyən edir. Burada əsas meyar valideynin cinsi deyil, uşağın maraqlarının və maddi təminatının qorunmasıdır.
Məhkəmə uşağın atanın yanında qalması barədə qərar verdikdən sonra ana uşağın saxlanılması üçün müəyyən edilmiş məbləğdə aliment ödəməlidir. Bu öhdəlik könüllü şəkildə yerinə yetirilmədikdə, məsələ icra orqanlarının nəzarətinə verilir və qanunla nəzərdə tutulan tədbirlər tətbiq olunur.
Alimentin ödənilməməsi zamanı icra məmurları borclunun əməkhaqqından tutulma aparılması, bank hesablarına məhdudiyyət qoyulması, əmlakın müəyyənləşdirilməsi və digər icra tədbirlərindən istifadə edə bilərlər. Qadın olması şəxsi bu məsuliyyətdən azad etmir və qanun qarşısında kişi ilə eyni hüquqi öhdəlik daşıyır.
Bununla yanaşı, praktikada müəyyən çətinliklər də müşahidə olunur. Cəmiyyətdə uzun illər formalaşmış stereotiplər səbəbindən alimentin qadından tutulması bəzi hallarda təəccüblə qarşılanır. Bəzən aliment ödəməli olan analar uşağın atada qalmasını müvəqqəti vəziyyət kimi qiymətləndirir və öhdəliyin icrasına ciddi yanaşmırlar. Bu isə məhkəmə qərarlarının icrasını gecikdirə bilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, bəzi hallarda icra prosesində qadın borclulara qarşı daha yumşaq münasibət müşahidə oluna bilər. Bunun səbəbi sosial vəziyyət, ailə şəraiti və ya cəmiyyətin qadınlara qarşı daha həssas yanaşması ilə əlaqələndirilir. Lakin hüquqi baxımdan bu amillər aliment öhdəliyini aradan qaldırmır.
Digər mühüm məqamlardan biri qadınların bir hissəsinin rəsmi əmək müqaviləsi olmadan çalışmasıdır. Rəsmi gəlirin olmaması alimentin tutulmasını çətinləşdirə bilər. Belə hallarda icra orqanları şəxsin əmlakını, bank hesablarını və digər gəlir mənbələrini araşdıraraq qərarın icrasını təmin etməyə çalışırlar.
Hüquqşünaslar vurğulayırlar ki, aliment məsələsində əsas prinsip uşağın maraqlarının qorunmasıdır. Əgər uşağın bütün gündəlik xərcləri atanın üzərindədirsə, ananın da bu məsuliyyətdə maddi iştirak etməsi qanuni və ədalətli hesab olunur. Son illərdə məhkəmələr də bu istiqamətdə daha balanslı və obyektiv yanaşma nümayiş etdirirlər.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan qanunvericiliyində aliment yalnız kişilərin öhdəliyi deyil. Uşaq atanın himayəsində qaldıqda, ana da qanunla müəyyən edilmiş qaydada aliment ödəməyə borcludur. Bu yanaşma valideyn məsuliyyətinin bərabər bölüşdürülməsinə və uşağın sosial rifahının qorunmasına xidmət edir.
Geri dön