Versaldan başlayan yeni mərhələ: Yaxın Şərq yenidən qurulur?
Bu gün, 18:30. Yazar: vasif
ABŞ və İran arasında əldə olunan anlaşma təkcə iki ölkə arasındakı gərginliyin azalması kimi deyil, həm də Yaxın Şərqin gələcək geosiyasi mənzərəsinə təsir göstərə biləcək mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. Sənədin Versalda imzalanması isə diqqət çəkən simvolik mesaj daşıyır.
Bir əsr əvvəl Versalda formalaşdırılan beynəlxalq nizam Yaxın Şərqin siyasi xəritəsini müəyyən etmişdi. Həmin dövrdə çəkilən sərhədlər sonrakı onilliklər ərzində bölgədə çoxsaylı münaqişələrin və rəqabətin əsas səbəblərindən birinə çevrildi. Bu gün isə dünya yeni geosiyasi dəyişikliklər dövrünə daxil olur.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi, ABŞ-Çin rəqabəti, enerji təhlükəsizliyi və regional qarşıdurmalar qlobal güc balansını yenidən formalaşdırır. Belə bir şəraitdə ABŞ və İran arasında əldə olunan razılaşma yeni mərhələnin başlanğıcı kimi görünür.
Razılaşma Vaşinqtonun Yaxın Şərqdə hələ də əsas təsir gücünə malik olduğunu nümayiş etdirir. Eyni zamanda regionda yeni güc balansının formalaşdığı da müşahidə olunur. Türkiyə, Pakistan, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və Misir kimi ölkələr artıq proseslərin aktiv iştirakçıları kimi ön plana çıxırlar.
Müşahidəçilərin fikrincə, qarşıdakı mərhələdə əsas diqqət təhlükəsizlik, enerji marşrutları, iqtisadi inteqrasiya və regional əməkdaşlıq mexanizmlərinə yönələcək. Bu isə Yaxın Şərqin uzunmüddətli sabitliyi üçün yeni imkanlar yarada bilər.
Bununla yanaşı, prosesin qarşısında ciddi sınaqlar da qalır. Regional rəqabət, təhlükəsizlik narahatlıqları və böyük dövlətlərin maraqları əldə olunan razılaşmanın gələcəyinə təsir göstərə biləcək əsas amillərdir.
Bütün hallarda, Versalda verilən siyasi mesaj və diplomatik proseslərin növbəti mərhələsi Yaxın Şərqin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirə biləcək mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Əgər tərəflər razılaşmaları davamlı şəkildə həyata keçirə bilsələr, region qarşıdurma məkanından əməkdaşlıq və iqtisadi inteqrasiya məkanına çevrilmək şansı əldə edə bilər.
Geri dön