ABŞ-İran memorandumunun ən çətin bəndləri hansılardır?
Bu gün, 20:22. Yazar: vasif
ABŞ və İran arasında müzakirə olunan 14 bəndlik memorandumun tam mətni açıqlansa da, ekspertlər sənədin bəzi müddəalarının reallaşmasını olduqca mürəkkəb hesab edirlər. Siyasi müşahidəçilərin fikrincə, bu sənəd adi atəşkəs razılaşmasından daha çox geniş siyasi və iqtisadi saziş layihəsini xatırladır.
Ekspertlər xüsusilə 3-cü, 4-cü, 6-cı və 7-ci bəndlərin icrasını ən problemli məsələlər kimi qiymətləndirirlər. Onların fikrincə, 60 gün ərzində yekun sazişin hazırlanması həm ABŞ daxilində siyasi prosedurlar, həm də İranın daxili qərarvermə mexanizmləri səbəbindən çətin görünür.
Ən çox müzakirə olunan bəndlərdən biri ABŞ qüvvələrinin bölgədən çıxarılması ilə bağlıdır. Analitiklər hesab edirlər ki, Vaşinqtonun Qətər, Bəhreyn və Küveyt kimi ölkələrdəki hərbi bazalarını qısa müddətdə bağlaması real görünmür.
Sənəddə nəzərdə tutulan İranın bərpası üçün ən azı 300 milyard dollarlıq maliyyə proqramı da suallar yaradır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə bir vəsaitin ayrılması üçün ABŞ Konqresinin razılığı tələb olunur və bu proses asan olmayacaq.
Ekspertlərin fikrincə, İrana qarşı bütün sanksiyaların ləğvi də ciddi hüquqi maneələrlə üzləşə bilər. Çünki bəzi sanksiyalar təkcə prezident qərarları ilə deyil, ABŞ qanunvericiliyi və beynəlxalq mexanizmlərlə tətbiq olunub.
Bununla yanaşı, gəmiçiliyin bərpası, nəzarət mexanizmlərinin yaradılması və texniki xarakterli bir sıra müddəaların həyata keçirilməsi daha real hesab olunur.
Analitiklər hesab edirlər ki, memorandumun taleyi məhz ən mübahisəli bəndlərin icrasından asılı olacaq. Bu səbəbdən sənədin yekun variantının iyunun 19-da imzalanmasından sonra belə, tərəfləri uzun və çətin danışıqlar prosesi gözləyir.
Geri dön