Gərgin gecənin səhəri:
Bu gün, 06:17. Yazar: Semsi
İyunun 7-də Ermənistanda keçirilən mühüm parlament seçkiləri arxada qaldı. Paytaxt İrəvandan tutmuş ən ucqar dağ kəndlərinə qədər ölkə daxilində qurulmuş seçki məntəqələrində yerli vaxtla saat 20:00-da qapıların bağlanması və bülletenlərin sayılması prosesinə start verilməsi ilə Ermənistanın yaxın gələcəkdəki siyasi mənzərəsini müəyyən edəcək gərgin bir marafonun ən həlledici mərhələsi başladı. İyunun 8-i səhər saatlarına olan son mənzərə, ölkədəki daxili qütbləşmənin və geosiyasi rəqabətin hansı həddə çatdığını bir daha nümayiş etdirir.
Mərkəzi Seçki Komissiyasının səsvermə başa çatdıqdan sonra yaydığı rəsmi göstəricilərə görə, ölkə üzrə yekun seçici fəallığı təxminən 59% təşkil edib. Bu göstərici, günorta saatlarında qeydə alınan 48,9%-lik aktivliyin axşama doğru daha da artdığını və təxminən 1 milyon yarıma yaxın vətəndaşın sandıq başına getdiyini göstərir. Son illərin siyasi böhranları və ictimai sarsıntıları fonunda bu rəqəm, erməni cəmiyyətinin mövcud qeyri-müəyyənlikdən xilas olmaq və gələcək siyasi xətti şəxsən müəyyən etmək istəyinin bariz nümunəsidir.
Seçki marafonunda bir-birinə tamamilə zidd xarici və daxili siyasi xətt güdən bir neçə əsas qüvvə üz-üzə gəlmişdi. Bir tərəfdə Qərbə inteqrasiyanı dərinləşdirmək, Rusiya ilə məsafə saxlamaq və Azərbaycanla sülh prosesini başa çatdıraraq ölkədə regional sabitliyə nail olmaq vədləri ilə çıxış edən, həmçinin Konstitusiya referendumu keçirməyi planlaşdıran Nikol Paşinyanın "Mülki Müqavilə" partiyası dayanırdı. Seçki öncəsi EVN Report və Beynəlxalq Respublikaçılar İnstitutunun (IRI) keçirdiyi rəy sorğuları da Paşinyanın mövqeyinin kifayət qədər güclü olduğunu, qərarını qəti verən seçicilərin 33.6%-nin (qərarsızların bölünməsi ilə isə təxminən 50.3%-nin) onu dəstəklədiyini göstərirdi.
Onun qarşısında isə Moskva ilə ənənəvi müttəfiqlik münasibətlərini bərpa etməyi hədəfləyən, Rusiyayönümlü qüvvələrin əsas mərkəzi rolunda çıxış edən Samvel Karapetyanın "Güclü Ermənistan" alyansı (sorğularda 11.4%) və Azərbaycanla sülh sazişinə tamamilə qarşı çıxan, Daşnaksütyunun da daxil olduğu radikal-revanşist "Qarabağ klanı"nın təmsilçisi Robert Koçaryanın "Ermənistan" bloku (sorğularda 4.2%) yer alırdı. Böyük biznes dairələrini birləşdirən Qagik Tsarukyanın "Çiçəklənən Ermənistan" partiyası da bu rəqabətin digər bir tərəfi idi.
Səsvermə günü təkcə siyasi bəyanatlarla deyil, həm də kifayət qədər gərgin hadisələrlə yadda qaldı. Sandıqların bağlanmasına az qalmış Ermənistan hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən müxalifətdə olan "Güclü Ermənistan" alyansının 6 namizədinin qəfil həbs edilməsi seçki gecəsinin ən səs-küylü hadisəsinə çevrildi. Rəsmi qurumlar həbslərin hüquqi əsasları barədə hələlik ətraflı məlumat verməsə də, müxalifət cinahı bu addımı birbaşa siyasi təzyiq və hakimiyyətin inzibati resurslardan istifadə etməsi kimi qiymətləndirərək kəskin etirazını bildirdi. Bu insident, seçki sonrakı proseslərin də sakit keçməyəcəyinin ilkin siqnalı hesab olunur.
Gecə boyu fasiləsiz davam edən və artıq yekunlaşmaqda olan bülleten sayımından sonra, Mərkəzi Seçki Komissiyasından daxil olan səhər saatlarına olan son rəsmi rəqəmlər ölkədəki qüvvələr nisbətini tamamilə netləşdirib. Açılan sandıqların nəticələrinə görə, əsas siyasi qüvvələr arasındakı mənzərə aşağıdakı kimidir:
"Mülki Müqavilə" Partiyası (Nikol Paşinyan): Seçicilərin 52.4% səsini toplamaqla marafonun mütləq qalibi olub. Bu nəticə Paşinyanın parlamentdə mütləq çoxluğu qoruyaraq yenidən təkbaşına hökumət qurmaq mandatını təmin edir.
"Güclü Ermənistan" Alyansı (Samvel Karapetyan): Səslərin 11.8%-ni qazanaraq parlamentdə əsas aparıcı müxalifət qüvvəsi statusunu rəsmiləşdirib. "Ermənistan" Bloku (Robert Koçaryan): Səhər saatlarına olan göstəricilərə görə 4.9% səs toplayıb və parlamentdə təmsilçilik hüququ qazanmaq üçün son hüquqi prosedurların tamamlanmasını gözləyir.
Bu rəsmi göstəricilər erməni cəmiyyətinin əhəmiyyətli hissəsinin Paşinyanın təqdim etdiyi xarici siyasi diversifikasiya və regional sabitlik xəttinə çətin də olsa yenidən etimad göstərdiyini, radikal-revanşist və kəskin Rusiyayönümlü çağırışlara isə məsafəli yanaşdığını bir daha ortaya qoydu.
Baş nazir Nikol Paşinyan İrəvanda səs verdikdən sonra jurnalistlərə açıqlamasında xalqın iradəsinə və sandıqdan çıxacaq hər bir qərara hörmətlə yanaşacaqlarını bəyan edib, seçkidən sonra regionda daha balanslı və müstəqil xarici siyasət yürüdəcəklərini vurğulayıb.
Prosesin şəffaflığını və legitimliyini qiymətləndirmək üçün ölkədə ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosu (DTİHB), Avropa Parlamenti və Avropa Şurası Parlament Assambleyasının xətti ilə gəlmiş 400-ə yaxın beynəlxalq müşahidəçi fəaliyyət göstərir. Gecə boyu məntəqələrdə səslərin sayılmasını izləyən beynəlxalq missiyanın bu gün günorta saatlarında İrəvanda geniş mətbuat konfransı keçirərək öz ilkin rəy və tapıntılarını dünya ictimaiyyətinə elan edəcəyi gözlənilir.
Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəsmi açıqlamasına görə, protokolların sistemə daxil edilməsi səhər saatlarında tamamilə başa çatacaq və yekun dəqiqləşmələr gün ərzində elan olunacaq. Seçkilərin rəsmi və qəti nəticələri, partiyaların parlamentdəki dəqiq mandat bölgüsü isə iyunun 14-də qəti şəkildə təsdiqlənəcək. Hazırda İrəvanda ilk rəsmi rəqəmlərin gətirdiyi siyasi dalğalanma və Paşinyanın növbəti hökumət kabinetini necə formalaşdıracağı müzakirə mövzusudur.
aia.az
Geri dön