Eltun Süleymanov : "Şuşadan yüksələn strateji birlik Türk dünyasının yeni geosiyasi xəritəsini formalaşdırdı"
Bu gün, 14:05. Yazar: azer
Bəzən tarixin gedişini dəyişən hadisələr səssiz şəkildə başlayır, lakin zaman keçdikcə onların yaratdığı təsir bütöv regionların taleyini müəyyən edən siyasi proseslərə çevrilir. Müasir dünyanın sürətlə dəyişən geosiyasi mənzərəsində dövlətlərin gələcək gücü təkcə hərbi və iqtisadi imkanlarla ölçülmür. Yeni dövrdə ortaq maraqlar, strateji tərəfdaşlıqlar, siyasi həmrəylik və inteqrasiya platformaları beynəlxalq münasibətlərin əsas müəyyənedici amillərinə çevrilmişdir.
Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında Eltun Süleymanov deyib.
Müsahibimiz bildirib ki, məhz belə bir dövrdə Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş ölkənin münasibətlərindən daha geniş məna daşıyan siyasi hadisə kimi meydana çıxdı. Bu sənəd Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlərin yeni mərhələsini müəyyən etməklə yanaşı, bütövlükdə Türk dünyasının gələcək inkişafının strateji istiqamətlərini də ortaya qoydu. Uzun illər ərzində müxtəlif siyasi və iqtisadi platformalarda Türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Tarixi, mədəni və mənəvi bağlarla bir-birinə bağlı olan xalqlar arasında əlaqələr yeni geosiyasi reallıqlar fonunda daha böyük əhəmiyyət kəsb etməyə başlamışdır. Bu baxımdan Şuşa Bəyannaməsi yalnız ikitərəfli sənəd deyil, daha geniş coğrafiyada yeni siyasi düşüncə modelinin formalaşmasının başlanğıcıdır. Cənab Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi: "İmzalanmış Bəyannamə tarixə əsaslanır. Bəyannamədə xalqlarımızın böyük liderləri, öndərləri Mustafa Kamal Atatürkün və Heydər Əliyevin kəlamları öz əksini tapıb." Bu fikir bir həqiqəti ortaya qoyur: gələcək təsadüf üzərində deyil, tarixi təməl üzərində qurulur. Türk xalqlarını birləşdirən amillər sadəcə coğrafi yaxınlıq və iqtisadi maraqlar deyil. Bu birlik ortaq yaddaşdan, ortaq mədəniyyətdən, ortaq dəyərlərdən və eyni gələcək ideyasından qaynaqlanır. Bu gün dünya siyasətində yeni güc mərkəzləri formalaşır. Qlobal iqtisadi münasibətlər dəyişir, enerji təhlükəsizliyi məsələləri beynəlxalq gündəliyin əsas mövzularından birinə çevrilir, nəqliyyat marşrutları yenidən müəyyənləşdirilir. Belə bir şəraitdə Türk dünyasının strateji imkanları daha aydın görünməyə başlayır.
Azərbaycan və Türkiyə arasında formalaşmış strateji müttəfiqlik modeli əslində gələcək inteqrasiya proseslərinin nümunəsi hesab edilə bilər. Çünki Şuşa Bəyannaməsi təkcə siyasi əməkdaşlıqdan danışmır; sənəd vahid iqtisadi məkanın yaradılması, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, müdafiə sənayesi, informasiya təhlükəsizliyi və humanitar əlaqələrin gücləndirilməsi kimi çoxşaxəli məsələləri əhatə edir. Bu istiqamətdə Zəngəzur dəhlizi xüsusi diqqət çəkir. Zəngəzur artıq yalnız regional nəqliyyat layihəsi kimi qiymətləndirilmir. Bu layihə böyük geosiyasi məzmun daşıyır. Həyata keçirilməsi ilə Türk dünyasının coğrafi bağları daha da möhkəmlənəcək, iqtisadi münasibətlər yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyacaqdır. Şərqdən Qərbə uzanan yeni iqtisadi marşrutun yaradılması təkcə Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, bütövlükdə region dövlətləri üçün yeni imkanlar açacaq. Tranzit potensialı genişlənəcək, investisiya axını artacaq, yeni sənaye və logistika mərkəzləri formalaşacaq. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində iqtisadi güc qədər informasiya və ideoloji təsir imkanları da xüsusi rol oynayır. Şuşa Bəyannaməsində diaspor fəaliyyəti və informasiya siyasəti ilə bağlı müddəaların əks olunması da təsadüfi deyil. Bu gün informasiya müharibələrinin sərhəd tanımadığı bir dövrdə ortaq media platformalarının yaradılması, informasiya mübadiləsinin genişləndirilməsi və beynəlxalq platformalarda vahid mövqedən çıxış edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xaricdə yaşayan türk və Azərbaycan icmalarının koordinasiyalı fəaliyyəti ümumi milli maraqların qorunmasına əlavə güc verir. Müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri də yeni dövrün əsas çağırışları sırasındadır. Son illərdə baş verən hadisələr göstərir ki, dövlətlərin təhlükəsizliyi artıq təkbaşına təmin edilə bilən məsələ deyil. Müasir dövr yeni təhlükəsizlik sistemləri və ortaq müdafiə mexanizmləri tələb edir. Azərbaycan və Türkiyə arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlığın yüksək səviyyəyə çatması gələcəkdə daha geniş regional təhlükəsizlik modelinin əsas elementlərindən birinə çevrilə bilər. Birgə hərbi təlimlər, müdafiə sənayesi əməkdaşlığı və müasir texnologiyaların tətbiqi bu istiqamətdə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şuşa Bəyannaməsinin yaratdığı yeni siyasi mühit artıq öz nəticələrini göstərməkdədir. Son illər müxtəlif beynəlxalq platformalarda Türk dövlətləri arasında əlaqələrin genişlənməsi, iqtisadi əməkdaşlığın güclənməsi və siyasi koordinasiyanın artması yeni mərhələnin başlanğıcını nümayiş etdirir. Azərbaycanın təşəbbüsləri və Türkiyənin qlobal siyasi nüfuzu Türk dünyasının beynəlxalq münasibətlər sistemində rolunun daha da artmasına şərait yaradır. Bu proseslər təkcə regional əməkdaşlıq çərçivəsində qalmır, həm də yeni geosiyasi reallıqların formalaşmasına təsir göstərir.
Bu gün artıq bir həqiqət daha aydın görünür: Şuşada imzalanan sənəd sadəcə iki dövlət arasında bağlanan müttəfiqlik razılaşması deyil. Bu sənəd yeni siyasi baxışın, yeni inteqrasiya modelinin və ortaq gələcək ideyasının başlanğıcıdır. Tarix böyük dövlətlərin gücü ilə yanaşı, böyük ideyaların üzərində də qurulur. Şuşadan yüksələn bu ideya isə yalnız bu günün deyil, gələcək onilliklərin siyasi mənzərəsini formalaşdıracaq qədər böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Türk dünyasının yeni yüksəliş mərhələsi artıq başlayıb və bu yüksəlişin siyasi ünvanlarından biri heç şübhəsiz ki, Şuşadır-deyə E. Süleymanov fikrini tamamlayıb.
Geri dön