Konqres İran danışıqlarının detallarını tələb edir
Bu gün, 11:10. Yazar: azer
ABŞ Senatında həm demokratlar, həm də respublikaçılar İranla müharibəni dayandıracaq və Hörmüz boğazını yenidən beynəlxalq ticarət üçün açacaq mümkün sazişin yaxın zamanda əldə olunacağına dair yüksək gözləntilər nümayiş etdirirlər. Bununla belə, İsrail ilə İranın regiondakı əsas müttəfiqlərindən biri olan Hizbullah arasında kövrək atəşkəs prosesi Vaşinqton və Tehran arasında aparılan danışıqları mürəkkəbləşdirir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ötən həftə verdiyi açıqlamada İranla razılaşmanın imzalanmağa çox yaxın olduğunu bildirmişdi. Lakin həftəsonu İsrailin Livanda həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar danışıqların gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik yaradıb. Tehran həmin hücumların ABŞ ilə əldə olunmuş daha geniş razılaşmanın pozulması kimi qiymətləndirildiyini bəyan edib.
Tramp bazar ertəsi sosial şəbəkədə yaydığı açıqlamada İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə telefon danışığından sonra İsrail qüvvələrinin Beyrutdan geri çəkiləcəyini bildirib. Netanyahu isə öz növbəsində İsrailin mövqeyinin dəyişmədiyini vurğulayıb.
Yaranmış vəziyyət Tramp administrasiyasının İran siyasətinin ABŞ Konqresində ciddi müzakirə olunacağı bir dövrə təsadüf edir. ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio bu həftə Konqresdə keçiriləcək büdcə dinləmələrində iştirak edəcək və qanunvericilərin ona Yaxın Şərqdəki son hadisələrlə bağlı çoxsaylı suallar ünvanlayacağı gözlənilir.
Eyni zamanda, Konqresin hər iki palatasında prezidentin Konqresin təsdiqi olmadan İranda hərbi əməliyyatları davam etdirmək səlahiyyətlərini məhdudlaşdırmağı nəzərdə tutan qanun layihələri yenidən gündəmə gətiriləcək.
Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsinin üzvü, demokrat senator Tim Keyn bildirib ki, mövcud atəşkəs İran, İsrail və ABŞ arasında genişmiqyaslı müharibənin qarşısını almaqda mühüm rol oynamaqda davam edir. Onun sözlərinə görə, hazırkı şəraitdə danışıqların davam etdirilməsi və münaqişədən çıxış yolunun tapılması əsas prioritet olmalıdır.
Respublikaçı senator Coni Ernst isə Trampın danışıqlar prosesini idarə etməsinə etimad göstərdiyini desə də, İranın nüvə proqramı və regiondakı silahlı qruplara dəstəyinin dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Ernst hesab edir ki, İran zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarından imtina etməli və terror təşkilatlarına maliyyə dəstəyini dayandırmalıdır.
Senator həmçinin qlobal enerji və ticarət marşrutları üçün həyati əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazının yenidən açılmasının əsas şərtlərdən biri olduğunu qeyd edib. Onun fikrincə, İranın boğazdan keçən gəmilər üzərində nəzarət qurmasına və ya onlardan ödəniş tələb etməsinə imkan verilməməlidir.
Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsində demokratların ən yüksək vəzifəli nümayəndələrindən olan senator Cin Şahin də mümkün sazişin detalları barədə hələlik məlumat almadığını bildirib. O, nüvə proqramının gələcəyi, Hörmüz boğazının statusu və Hizbullah kimi qrupların maliyyələşdirilməsi məsələlərinin aydınlaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Konqresdə bir çox qanunverici hərbi əməliyyatların tezliklə dayandırılmasını dəstəkləsə də, Respublikaçılar Partiyasının sərt xətt tərəfdarları İranla həddindən artıq yumşaq hesab etdikləri razılaşmaya ehtiyatla yanaşırlar.
Trampın yaxın müttəfiqlərindən olan senator Lindsi Qrem əvvəllər İranla bağlı bəzi razılaşma variantlarını tənqid etsə də, son açıqlamasında Hörmüz boğazının açılması və İranın nüvə proqramı üzrə danışıqların davam etdirilməsini nəzərdə tutan planı dəstəklədiyini bildirib. Bununla yanaşı, o, İsrailin Livanda Hizbullaha qarşı hərbi əməliyyatlarını məhdudlaşdıracaq hər hansı razılaşmanı qəbul etməyəcəyini vurğulayıb.
Beləliklə, Vaşinqtonda İranla mümkün sazişə dair ümidlər artsa da, regiondakı təhlükəsizlik vəziyyəti və tərəflər arasındakı etimadsızlıq yekun razılaşmanın əldə olunmasını hələ də mürəkkəb prosesə çevirir.
Arzuman Loğmanoğlu
Sozcu.info
Geri dön