Azərbaycanın aqrar sektorunda yeni mərhələ
Bu gün, 13:42. Yazar: azer
Azərbaycanın inkişaf modelinə nəzər saldıqda aydın görünür ki, ölkədə iqtisadi siyasətin əsas istiqamətlərindən biri bölgələrin inkişafı və kənd təsərrüfatının gücləndirilməsi olub. Son illər ərzində həyata keçirilən proqramlar, infrastruktur layihələri və dövlət dəstəyi mexanizmləri kənd təsərrüfatının təkcə istehsal sahəsi kimi deyil, həm də sosial və iqtisadi sabitliyin əsas dayaqlarından biri kimi formalaşmasına xidmət edib.
Cənab Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər isə bu siyasətin yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərir. Bu çıxışda diqqəti cəlb edən əsas məqamlardan biri kənd təsərrüfatına yalnız bugünkü nəticələr prizmasından deyil, uzunmüddətli perspektivdən baxılması idi. Çünki kənd təsərrüfatı bir günlük və ya birillik nəticələrlə ölçülən sahə deyil. Bu, strateji yanaşma, ardıcıl siyasət və böyük resurs tələb edən bir istiqamətdir. İyirmi ildən artıq müddətdə görülən işlər artıq konkret nəticələr verir. Vaxtilə infrastruktur çatışmazlığı yaşayan bölgələrdə bu gün tamamilə fərqli mənzərə formalaşıb. Qazlaşdırma səviyyəsinin yüksəlməsi, elektrik təminatının gücləndirilməsi, yolların çəkilməsi, yeni su anbarlarının və kanalların tikilməsi kənd təsərrüfatının inkişafı üçün mühüm zəmin yaradıb. Əgər bir dövr kəndlərin əsas problemi işıq, qaz və yol idisə, indi artıq müzakirə olunan məsələlər fərqli xarakter daşıyır. İndi söhbət məhsuldarlığın artırılmasından, rəqəmsal texnologiyalardan, torpaqların dəqiq təhlilindən və ixrac imkanlarının genişləndirilməsindən gedir. Bu isə kənd təsərrüfatının yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərir.
Müşavirədə səsləndirilən rəqəmlər bir tərəfdən görülən işlərin miqyasını nümayiş etdirir, digər tərəfdən isə qarşıda duran vəzifələri göstərir. Bir sıra istiqamətlər üzrə Azərbaycan artıq özünü tam təmin edən və ixrac potensialı yaradan ölkəyə çevrilib. Meyvəçilik, tərəvəzçilik, qoz-fındıqçılıq, şəkər istehsalı və digər sahələrdə əldə olunan nəticələr bunun göstəricisidir. Ancaq digər istiqamətlər üzrə görüləcək işlər hələ çoxdur. Buğda, bitki yağları, bəzi heyvandarlıq məhsulları üzrə idxaldan asılılıq hələ də qalır. Bu vəziyyət isə yeni yanaşmaların zəruriliyini ortaya çıxarır. Hazırda dünya iqtisadiyyatında baş verən proseslər göstərir ki, ərzaq təhlükəsizliyi artıq ölkələrin iqtisadi siyasətində ən mühüm məsələlərdən birinə çevrilib. Müharibələr, iqlim dəyişiklikləri, nəqliyyat zəncirlərində yaranan çətinliklər və qlobal bazarlardakı qeyri-sabitlik bir çox ölkələri yeni qərarlar qəbul etməyə məcbur edir. Diqqət çəkən məqamlardan biri də kənd təsərrüfatının artıq yalnız ənənəvi fəaliyyət sahəsi kimi deyil, iqtisadi dəyər zəncirinin bütöv sistemi kimi nəzərdən keçirilməsidir. Məsələ təkcə məhsul yetişdirməkdən ibarət deyil. Məhsulun saxlanılması, emalı, qablaşdırılması, logistika imkanlarının genişləndirilməsi və yeni bazarlara çıxarılması eyni dərəcədə vacib amillərdir. Son illər soyuducu anbarların yaradılması, aqroparkların genişləndirilməsi, müasir istixana komplekslərinin qurulması və emal imkanlarının artırılması da məhz bu məqsədə xidmət edir. Çünki müasir dövrdə iqtisadi üstünlük təkcə istehsal həcmi ilə deyil, istehsal olunan məhsulun yaratdığı əlavə dəyərlə müəyyən edilir. Azərbaycan da bu proseslərdən kənarda deyil. Məhz buna görə müşavirədə kənd təsərrüfatının inkişafına yeni impuls verilməsi məsələsi ön plana çıxarıldı.
Yeni mərhələdə əsas diqqət yalnız istehsalın həcminə yönəlməyəcək. Məhsuldarlıq, səmərəlilik və əlavə dəyərin artırılması əsas məqsədlərdən olacaq. Torpaqların daha düzgün istifadəsi, texnologiyaların tətbiqi, su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunması və müasir yanaşmalar gələcək inkişafın əsas istiqamətlərini təşkil edir. Bu baxımdan torpaqların pasportlaşdırılması təşəbbüsü xüsusi diqqət çəkir. Əslində bu yanaşma sadəcə torpaq uçotu deyil. Burada əsas məqsəd hər torpaq sahəsinin imkanlarını dəqiq müəyyənləşdirmək və həmin imkanlardan maksimum istifadə etməkdir. Bu gün kənd təsərrüfatında uğurun əsas şərtlərindən biri məhz elmi yanaşmadır. Müasir dünya artıq yalnız ənənəvi üsullarla yüksək nəticə əldə etmir. Süni intellekt, peyk sistemləri, rəqəmsal monitorinq və dəqiq analizlər kənd təsərrüfatının yeni reallığına çevrilir. Azərbaycan da bu istiqamətdə addımlarını sürətləndirir. Müşavirədə diqqət çəkən digər vacib məqam isə özəl sektorun rolunun artırılması idi. Dövlət dəstəyi vacib olsa da, uzunmüddətli investisiyaların və sahibkarlığın fəal iştirakı olmadan inkişafı tam təmin etmək mümkün deyil. Məhz buna görə həm yerli, həm də xarici investorlar üçün yeni imkanların yaradılması nəzərdə tutulur.
Bütün bunlar göstərir ki, qarşıdakı illər kənd təsərrüfatı üçün sadəcə inkişaf dövrü olmayacaq. Bu mərhələ həm də yanaşmaların dəyişdiyi, yeni prioritetlərin formalaşdığı və kənd təsərrüfatının daha böyük iqtisadi gücə çevrildiyi bir dövr olacaq. Çünki torpağa qoyulan sərmayə yalnız iqtisadi nəticə vermir. O, həm də gələcəyə qoyulan sərmayəyə çevrilir.
David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri.
Geri dön