Eltun Süleymanov : "Türküstandan dünyaya verilən mesaj və Türk dövlətləri yeni tarixi mərhələdə"
Bu gün, 10:55. Yazar: azer
Türküstan şəhərində keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının qeyri-rəsmi Zirvə görüşü təkcə diplomatik protokol hadisəsi deyil, həm də türk dünyasının gələcək strateji kursunu müəyyənləşdirən mühüm siyasi platforma kimi diqqət çəkdi. Bu Zirvə görüşündə Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilən fikirlər isə həm regional əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini, həm də dəyişən qlobal düzəndə türk dövlətlərinin rolunu aydın şəkildə ortaya qoydu.
Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında Eltun Süleymanov deyib.
Müsahibimiz bildirib ki, cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışı göstərdi ki, artıq türk dövlətləri yalnız ortaq tarix və mədəniyyət amili ilə bir araya gələn birlik deyil. Bu gün Türk Dövlətləri Təşkilatı geosiyasi, iqtisadi, texnoloji və nəqliyyat baxımından formalaşan yeni güc mərkəzinə çevrilmək mərhələsindədir. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında Türküstan şəhərinə verilən xüsusi önəm təsadüfi deyildi. Türküstan türk dünyasının mənəvi paytaxtlarından biri olmaqla yanaşı, ortaq yaddaşın və tarixi kimliyin mühüm simvoludur. Dövlət başçısının Şuşa ilə Türküstan arasında qardaşlaşma münasibətlərini vurğulaması isə Azərbaycanın türk inteqrasiyasına baxışının ideoloji əsaslarını nümayiş etdirdi. Bu mesaj həm də yeni dövrdə siyasi münasibətlərin artıq təkcə iqtisadi maraqlarla deyil, ortaq sivilizasiya düşüncəsi ilə də formalaşdığını göstərir. Şuşanın azad olunmasından sonra ilk qardaşlaşdığı şəhərin Türküstan olması Azərbaycanın türk dünyasına verdiyi strateji və mənəvi dəyərin açıq ifadəsidir. Eyni zamanda Azərbaycan ilə Qazaxıstan arasında formalaşan müttəfiqlik münasibətləri türk dövlətləri arasında yeni siyasi koordinasiya modelinin nümunəsi kimi çıxış edir. Prezident Kasım-Jomart Tokayev ilə Prezident İlham Əliyev arasında qurulan yüksək səviyyəli siyasi dialoq bütövlükdə regionda əməkdaşlıq mühitini gücləndirən əsas amillərdəndir. Türküstan Zirvəsində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatında artan siyasi çəkisinin açıq şəkildə hiss olunması idi. Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında Şuşada keçirilmiş ilk qeyri-rəsmi Zirvə görüşünün artıq ənənəyə çevrildiyini xüsusi vurğuladı. Bu, Azərbaycanın təşkilat daxilində yalnız iştirakçı deyil, təşəbbüs formalaşdıran aparıcı aktorlardan biri olduğunu göstərir. Bakıda keçiriləcək Türk Dövlətləri Təşkilatının şəhərsalma üzrə yüksəksəviyyəli dialoqu və Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr olunmuş Türk dünyası həftəsi də Azərbaycanın türk coğrafiyasında mədəni və intellektual mərkəz funksiyasını gücləndirdiyini göstərən mühüm addımlardır. Bu tədbirlər əslində türk dövlətləri arasında yumşaq güc siyasətinin yeni mərhələsidir. Azərbaycan bu prosesdə həm siyasi inteqrasiyanı təşviq edir, həm də ortaq humanitar məkanın formalaşdırılmasına çalışır.
Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında ən müasir və strateji mövzulardan biri rəqəmsal inkişaf və süni intellekt məsələləri oldu. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, dünya artıq yeni texnoloji mərhələyə daxil olur və türk dövlətləri bu prosesin önündə dayanmalıdır. Azərbaycanın Rəqəmsal İnkişaf Şurası, Milli Süni İntellekt Mərkəzi və Süni İntellekt Akademiyası yaratması ölkənin gələcək inkişaf modelinin innovasiya əsaslı iqtisadiyyata söykəndiyini göstərir. Burada əsas məsələ yalnız texnologiyanın tətbiqi deyil, həm də milli rəqəmsal təhlükəsizliyin və rəqəmsal suverenliyin təmin edilməsidir. Cənab Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlərdən aydın görünür ki, Azərbaycan süni intellekti yalnız texnoloji vasitə kimi deyil, dövlət idarəçiliyinin və iqtisadi modernləşmənin əsas elementi kimi qiymətləndirir. Bu yanaşma türk dövlətləri üçün də yeni strateji istiqamət müəyyən edir. Çünki müasir dünyada rəqabət artıq yalnız enerji və hərbi potensialla ölçülmür. İnformasiya resursları, rəqəmsal platformalar və texnoloji üstünlük dövlətlərin qlobal mövqeyini müəyyən edən əsas faktorlardan birinə çevrilib. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi diqqət çəkən məsələlərdən biri Orta Dəhlizin artan əhəmiyyəti oldu. Müasir geosiyasi proseslər fonunda Avropa ilə Asiyanı birləşdirən alternativ marşrutların strateji rolu daha da artır və Azərbaycan bu marşrutun əsas mərkəzi kimi çıxış edir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi Zəngəzur dəhlizi layihəsi yalnız regional nəqliyyat xətti deyil, bütövlükdə türk dünyasının vahid iqtisadi və logistik məkan kimi formalaşmasının mühüm komponentidir. Bununla yanaşı, Azərbaycan və Qazaxıstan arasında həyata keçirilən Trans-Xəzər Fiber-Optik Kabel layihəsi Orta Dəhlizin rəqəmsal istiqamətini gücləndirir. “Rəqəmsal İpək Yolu” təşəbbüsü göstərir ki, türk dövlətləri artıq yalnız fiziki nəqliyyat marşrutları deyil, eyni zamanda informasiya və texnologiya axınları üzərində də ortaq əməkdaşlıq sistemi qurur. Bu isə türk dünyasının qlobal iqtisadi proseslərdə rolunu daha da artırır.
Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirilən “Türk dünyası XXI əsrin nüfuzlu geosiyasi güc mərkəzlərindən birinə çevrilməlidir” fikri əslində Zirvə görüşünün əsas siyasi tezisi idi. Bu bəyanat göstərir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq klassik əməkdaşlıq formatından çıxaraq daha geniş geosiyasi missiya daşımağa başlayır. Türk dövlətləri ortaq iqtisadi maraqlar, nəqliyyat təhlükəsizliyi, enerji əməkdaşlığı, rəqəmsal transformasiya və siyasi koordinasiya əsasında yeni regional güc platforması formalaşdırır. Azərbaycan isə bu prosesdə təşəbbüskar və əlaqələndirici dövlət kimi çıxış edir. Bakı həm Şərqlə Qərbi birləşdirən strateji mərkəz, həm türk dünyasının siyasi dialoq platforması, həm də yeni texnoloji transformasiyanın regional aparıcı qüvvəsinə çevrilir. Türküstan Zirvəsi bir daha nümayiş etdirdi ki, türk dövlətləri artıq gələcəyin siyasi və iqtisadi çağırışlarına ortaq baxış formalaşdırmağa başlayıblar. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışı isə bu yeni mərhələnin həm siyasi manifesti, həm də strateji yol xəritəsi kimi yadda qaldı-deyə E. Süleymanov fikrini yekunlaşdırıb.
Geri dön