Sülhə doğru yol xəritəsi: paraflamadan ratifikasiyaya qədər siyasi iradə sınağı
Bu gün, 20:00. Yazar: vasif
2025-ci ilin avqustun 8-də Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin paraflanması regionun diplomatik gündəmində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir. Bu addımdan sonra prosesdə müəyyən praktik irəliləyişlər də müşahidə olunub. Oktyabr ayında Azərbaycanın Ermənistana yük tranziti ilə bağlı uzun illər mövcud olan məhdudiyyətləri aradan qaldırması və Qazaxıstan taxılının Ermənistan istiqamətində daşınması bu istiqamətdə ilk real nümunələrdən biri kimi qeyd olunur.
Eyni zamanda, tərəflər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi məqsədilə siyasi şərhçilərin, vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin və media təmsilçilərinin qarşılıqlı səfərləri, eləcə də “Sülh Körpüsü” təşəbbüsü çərçivəsində keçirilən dəyirmi masalar dialoqun davamlı xarakter aldığını göstərir.
Bununla belə, prosesin əsas mərhələsi hələ qarşıdadır. Azərbaycan yekun sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan Konstitusiyasının preambulasında yer alan və Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad edən müddəanın çıxarılmasını tələb edir. Bakı bunu beynəlxalq hüquq baxımından legitim tələb kimi əsaslandırır və bu bəndin qalması sülh sənədinin hüquqi dayanıqlığına təsir edən amil kimi qiymətləndirilir.
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan bu istiqamətdə müəyyən müsbət siqnallar versə də, hələlik konkret konstitusiya dəyişikliyi baş tutmayıb. Analitiklərin fikrincə, bu ehtiyatlı yanaşma daxili siyasi reaksiya və seçici faktorları ilə bağlıdır.
Hazırkı mərhələdə əsas müzakirə mövzularından biri də paraflanmış sənədin hüquqi qüvvəyə minməsi üçün növbəti addımların necə atılacağıdır. Ekspertlər bildirirlər ki, sülh sazişinin real nəticə verməsi üçün sənədin imzalanması, ardınca isə hər iki ölkədə ratifikasiya prosesinin tamamlanması zəruridir.
Milli Məclisin deputatı, siyasi elmlər doktoru Rizvan Nəbiyevin açıqlamasına görə, paraflama beynəlxalq müqavilə hüququnda tərəflərin mətn üzərində razılığa gəldiyini təsdiqləyən mərhələdir və sənədin artıq dəyişdirilməyəcək yekun versiyasını göstərir. Onun sözlərinə görə, imzalanma və ratifikasiya mərhələləri isə sənədin hüquqi öhdəlik doğuran mərhələyə keçidini təmin edir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, bu proseslərin tamamlanması təkcə hüquqi yox, həm də siyasi iradə tələb edir. Çünki sülh sazişinin tam qüvvəyə minməsi regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunması baxımından həlledici mərhələ sayılır.
Beləliklə, paraflanmış sülh sənədindən real və işlək müqaviləyə keçid mərhələsi həm Bakı, həm də İrəvan üçün diplomatik, siyasi və daxili ictimai balansın sınağı kimi qiymətləndirilir.
Geri dön