Prezident İlham Əliyevin qlobal çağırışlara baxışı: inklüziv və dayanıqlı inkişaf strategiyası
Bu gün, 09:41. Yazar: azer
Müasir dövrdə qlobal çağırışların sürətlə artdığı, iqtisadi, siyasi və texnoloji transformasiyaların dərinləşdiyi bir şəraitdə Azərbaycan özünün milli inkişaf strategiyasını uğurla həyata keçirən və dayanıqlı inkişaf modelini praktik nəticələrlə təsdiqləyən dövlətlər sırasında xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət nəticəsində ölkəmiz inklüziv inkişaf, sosial rifahın yüksəldilməsi və iqtisadi dayanıqlılığın təmin olunması istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə edib.
Azərbaycanın inkişaf modelinin əsas xüsusiyyətlərindən biri onun inklüziv xarakter daşımasıdır. Bu model iqtisadi artımın cəmiyyətin bütün təbəqələrini əhatə etməsini, sosial bərabərliyin təmin olunmasını və heç kəsin diqqətdən kənarda qalmamasını əsas prinsip kimi müəyyən edir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, ölkədə son 20 ildə iqtisadiyyatın təxminən dörd dəfə artması, yoxsulluq və işsizlik səviyyəsinin minimum həddə enməsi məhz bu siyasətin real nəticəsidir.
Sosial müdafiə sisteminin gücləndirilməsi, infrastruktur layihələrinin genişləndirilməsi və regionların inkişafı istiqamətində həyata keçirilən proqramlar əhalinin rifah səviyyəsinin yüksəlməsində mühüm rol oynayır. Bu siyasət yalnız iqtisadi göstəricilərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda insan kapitalının inkişafını da prioritet istiqamət kimi müəyyən edir.
Azərbaycanın inkişaf strategiyası beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş United Nations-un 2030 Dayanıqlı İnkişaf Gündəliyi ilə uzlaşdırılmışdır. Ölkəmiz bu çərçivədə yoxsulluğun azaldılması, keyfiyyətli təhsil, səhiyyə xidmətlərinin yaxşılaşdırılması və ekoloji tarazlığın qorunması istiqamətində mühüm addımlar atır.
Xüsusilə bərpaolunan enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın “yaşıl artım” modelinə keçidini sürətləndirir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının “yaşıl enerji zonası” elan olunması bu istiqamətdə atılan strateji addımlardan biridir. Bu siyasət həm ətraf mühitin qorunmasına, həm də enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edir.
Müasir dövrdə texnoloji tərəqqi dövlətlərin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən əsas amillərdən birinə çevrilmişdir. Azərbaycan bu reallığı nəzərə alaraq rəqəmsallaşma, süni intellektin tətbiqi və innovativ texnologiyaların inkişafı istiqamətində ardıcıl islahatlar həyata keçirir.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, süni intellekt, data mərkəzləri və rəqəmsal iqtisadiyyat gələcək inkişafın əsas drayverləridir. Bu sahədə həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın regional innovasiya mərkəzinə çevrilməsi üçün geniş imkanlar yaradır.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onun inkişaf strategiyasında mühüm rol oynayır. Asiya ilə Avropa arasında yerləşən ölkəmiz Orta Dəhliz və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri vasitəsilə qlobal logistika mərkəzinə çevrilmişdir.
Bu layihələr yalnız iqtisadi dividendlər gətirmir, eyni zamanda regionlararası əməkdaşlığın genişlənməsinə və siyasi sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycanın təşəbbüskarı olduğu nəqliyyat və enerji layihələri ölkəmizin beynəlxalq əhəmiyyətini daha da artırır.
Azərbaycanın iqtisadi inkişafında enerji sektoru mühüm rol oynasa da, son illərdə qeyri-neft sektorunun inkişafı xüsusi diqqət mərkəzindədir. Neft və qaz gəlirlərinin səmərəli idarə olunması nəticəsində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi təmin edilmiş, sahibkarlıq mühiti yaxşılaşdırılmış və investisiya cəlbediciliyi artırılmışdır.
Eyni zamanda, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir və enerji ixrac coğrafiyasını genişləndirir. Bu amil ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artmasına mühüm töhfə verir.
Azərbaycanın müasir inkişaf mərhələsində postmünaqişə dövrü yalnız hərbi-siyasi reallıqların dəyişməsi ilə deyil, həm də genişmiqyaslı sosial-iqtisadi transformasiya prosesi ilə xarakterizə olunur. 2020-ci ildən sonra yaranmış yeni vəziyyət ölkənin qarşısında mühüm vəzifələr qoymuş, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və həmin torpaqlara həyatın qaytarılması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Bu mərhələ, əslində, Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf modelinin ən mühüm sınaq və tətbiq sahələrindən biri kimi çıxış edir.
Postmünaqişə dövrünün əsas strateji xəttini təşkil edən Böyük Qayıdış proqramı yalnız məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışını deyil, eyni zamanda həmin ərazilərdə müasir, dayanıqlı və innovativ yaşayış mühitinin yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu proqram çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlər kompleks xarakter daşıyır və infrastrukturun bərpasından tutmuş iqtisadi fəaliyyətin dirçəldilməsinə, sosial xidmətlərin təşkili və təhlükəsizliyin təmin olunmasına qədər geniş spektri əhatə edir.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq işləri dünya miqyasında nadir miqyas və sürətlə həyata keçirilən layihələr kimi diqqət çəkir. Yeni avtomobil yolları, dəmir yolu xətləri, hava limanları, enerji və su təchizatı sistemləri qısa müddətdə inşa edilərək regionun iqtisadi potensialının reallaşdırılması üçün möhkəm baza yaradır. Bu prosesdə “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının tətbiqi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Belə yanaşma yalnız fiziki bərpa ilə kifayətlənmir, həm də rəqəmsal texnologiyalar və innovativ həllər vasitəsilə yeni həyat standartlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.
Böyük Qayıdışın sosial aspekti də xüsusi önəm daşıyır. Uzun illər məcburi köçkün həyatı yaşamış insanların doğma torpaqlarına qayıdışı onların sosial rifahının bərpası, psixoloji rahatlığının təmin olunması və milli-mənəvi bağlılığın gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Dövlət tərəfindən həyata keçirilən sosial proqramlar, məşğulluq layihələri və təhsil imkanları bu prosesin dayanıqlı və davamlı xarakter almasına zəmin yaradır.
Eyni zamanda, postmünaqişə dövrü humanitar çağırışlarla da müşayiət olunur. Mina təhlükəsi bu gün də regionda əsas problemlərdən biri olaraq qalır və insanların təhlükəsiz qayıdışını ləngidən amillər sırasındadır. Bu baxımdan mina təmizləmə əməliyyatlarının genişləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
İqtisadi baxımdan isə azad edilmiş ərazilər Azərbaycanın yeni inkişaf mərkəzlərinə çevrilmək potensialına malikdir. Kənd təsərrüfatı, turizm, yaşıl enerji və sənaye sahələrinin inkişafı üçün geniş imkanlar mövcuddur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun “yaşıl enerji zonası” elan edilməsi bu ərazilərin ekoloji cəhətdən təmiz və innovativ iqtisadi model əsasında inkişaf etdirilməsini hədəfləyir.
Postmünaqişə dövründə həyata keçirilən siyasət həm də regional sülh və əməkdaşlıq perspektivlərini gücləndirir. İnfrastruktur layihələri və iqtisadi inteqrasiya təşəbbüsləri regionda yeni əməkdaşlıq platformalarının formalaşmasına şərait yaradır. Bu isə uzunmüddətli sabitlik və təhlükəsizliyin təmin olunmasına xidmət edir.
Nəticə etibarilə, Böyük Qayıdış proqramı yalnız keçmişin nəticələrinin aradan qaldırılması deyil, həm də gələcəyin qurulması prosesidir. Bu proqram Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsi kimi ölkənin iqtisadi gücünü, sosial rifahını və milli birliyini daha da möhkəmləndirir. Postmünaqişə dövrü isə Azərbaycan üçün yeni imkanlar mərhələsi olmaqla yanaşı, həm də dövlətin gücünü və idarəetmə potensialını nümayiş etdirən mühüm tarixi mərhələ kimi dəyərləndirilir.
Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirak etməklə qlobal əməkdaşlığa mühüm töhfələr verir. Xüsusilə Non-Aligned Movement çərçivəsində sədrliyi dövründə ölkəmizin təşəbbüsləri beynəlxalq səviyyədə yüksək qiymətləndirilmişdir.
Eyni zamanda, Azərbaycanın COP29 kimi mötəbər tədbirə ev sahibliyi etməsi ölkənin qlobal iqlim gündəliyində fəal rol oynadığını göstərir. Bu, Azərbaycanın çoxtərəfli əməkdaşlığa verdiyi önəmin bariz nümunəsidir.
Bütün bu faktlar göstərir ki, Azərbaycan inklüziv və dayanıqlı inkişaf modelini uğurla həyata keçirən, qlobal çağırışlara çevik uyğunlaşan və milli maraqlara əsaslanan siyasət yürüdən bir dövlətdir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən strateji kurs ölkənin gələcək inkişafını təmin edən möhkəm təməl formalaşdırmışdır.
Azərbaycanın əldə etdiyi nailiyyətlər yalnız regional deyil, qlobal miqyasda da diqqət çəkir və ölkəmizi müasir inkişaf modelinin uğurlu nümunəsinə çevirir. Bu modelin davamlılığı isə Azərbaycanın gələcəkdə daha böyük uğurlara imza atacağını deməyə əsas verir.
Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
"Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.
Geri dön